16 Maýsym, 2016

Aýrýdyń aldyn alý – basty mindet

574 ret
kórsetildi
7 mın
oqý úshin
Serık Amenýly1Memleket te jeke adam tárizdi aldyna maqsat qoıyp, soǵan umtylyp, jeter mejesin aıqyndap, sol baǵytta halqyn jumyldyra almasa alar bıigi pás bolyp qalýy ábden múmkin. Bul oraıda, bizdiń elimiz alǵa qoıǵan mindetteriniń aıqyndyǵymen erekshelendi desek, qate aıtpaımyz. 100 naqty qadam. Ol – táýelsiz Qazaqstannyń tynysyn keńeıtip, halqynyń ómir súrý deńgeıin jaqsartyp, elimizdi aldyńǵy qatardaǵy jotaly memleketterdiń qataryna qosar keýdeli maqsat bolýda. О́mirdiń san-salasyn qamtyǵan osy qujatta medısına salasyna da az mán berilmegen. Bizdiń Astana qalasy ákimdiginiń «№ 4 qalalyq emhana» mekemesiniń ujymy úshin de 100 qadamdaǵy kórsetilgen mindetter betke ustaıtyn meje. Bizdiń emhana bazasynda Uly Otan soǵysy ardagerleri men olarǵa teńestirilgen tulǵalarǵa ortalyqtandyrylǵan dá­rigerlik-áleýmettik qyz­met kórsetiledi. 2016 jylǵy 1 qańtar­da­ǵy má­limet boıynsha Uly Otan soǵysy ardagerleriniń sany – 171. Emhanamyzda ardagerler men olarǵa teńestirilgen tulǵalarǵa qyzmet kórsetetin bólimshe ashylyp, onda úsh bilikti terapevt dárigerler, alty meıirbıke atalǵan tulǵalarǵa alǵashqy medıko-sanıtarlyq kó­mekpen birge pasıent úıine baryp ta qyzmet kórsetedi. Oǵan qosa, konsýltatıvtik-dıagnostıkalyq kómekti 20-dan artyq arnaıy mamandar qamtıdy. Atap aıtsaq, kardıolog, nevropatolog, oftalmolog, otolarıngolog, sýrdolog, hırýrg, onkolog, mammolog, travmatolog, endokrınolog, gematolog, revmatolog, ýrolog, gınekolog jáne taǵy basqalar. Bilikti maman dárigerlerge bul rette medısınalyq qural-jabdyqtar: alyp júrýge yńǵaıly EKG, ÝDZ apparattary, nebýlaızer, ottegi konsentratory, arbalar, analızatorlar, ekspress-dıagnostıkalar jáne sanıtarlyq avtokóliktiń bolýy kóp paıdasyn tıgizýde. Kúndizgi stasıonarda 2 tósek-oryndyq palata bólindi. Onda joǵary bilikti mamandar: kardıolog, terapevt, medısına ǵylymdarynyń kandıdaty da jumys isteıdi. Ardagerlerimizge arnalǵan EDSh jáne FTL me­dısınalyq ońaltý kabınetteri de bar. EDSh kabınetindegi trenajer, mehanoapparattar, gımnastıkaǵa arnalǵan jabdyqtarda bir ıgilik bar. Jeke jáne toppen jumys jasaýǵa arnalǵan ergoterapııa kabıneti, gımnastıkalyq zal da qarastyrylǵan. Bizdiń emhana bazasynda qala boıynsha qyzmet kórsetetin Gepatologııa ortalyǵy da or­nalasqan. Emhanada áleýmettik-psıhologııalyq kómek kórsetý bólimshesi jumys isteıdi. Áleýmettik qyzmetker ardagerlerge medıko-áleýmettik, quqyqtyq máseleler boıynsha keńester beredi. Psıholog bolsa, ómirde qıyn jaǵdaıǵa kezikken ardagerlerge psıhologııalyq kómek (trenıng, áńgimelesý arqyly) kórsetedi. Emhanamyzda zeınetkerlerge arnalǵan jeke tirkeý orny da bar. Ardagerler men olarǵa teńestirilgen tulǵalar arasyndaǵy jalǵyzilikti jáne qatty naýqastanǵandarǵa belsendi túrde úılerine patronaj jasalady. «Densaýlyq mektepterinde» jeke jáne toptyq jumystar jasalady. Zeınetkerlerden quralǵan «Altyn jyldar» klýby jumys isteıdi. Eńbek jáne áleýmettik qorǵaý basqarmasy tizim bekitip, pasıentterge yń­ǵaıly bolýy úshin TMKKK aıasynda dári-dármekterdi alý boıynsha emhanada dárihanalar ashylǵan. Bekitilgen kestege sáıkes 2016 jyldyń aq­panynan bastap, ardagerlerdi keshendi qarap-tekserý jumystary júr­gizilýde. Búgingi kúnge deıin 125 ardager keshendi tekserýden ótken. Terapevtiń jáne profıldi mamandardyń taǵaıyndaýy bo­ıynsha dári-dármekter jazylyp beriledi. Emhanamyzdyń profılaktıka jáne áleýmettik-psıhologııalyq kómek kórsetý bólimshesi qaladaǵy birinshi qurylǵan bólimshelerdiń biri. Negizgi qyzmeti – Qazaqstan Respýblıkasynyń «Salamatty Qazaqstan» densaýlyq saq­taýdy damytý memlekettik baǵdarlamasyn júzege asyrý bolyp tabylady. Salamatty ómir saltyn nasıhattaý, jaǵym­syz ádetterdiń aldyn alý, turǵyndardyń den­saýlyǵyna degen kózqarasyn óz­gertý, aýrýlardyń aldyn alýdyń múmkindikteri týraly aıtylý – atalǵan baǵdarlamanyń negizi. Jáne ol 100 qadamda kórsetilgen ulttyń densaýlyǵyn saqtaýda bas­tapqy kómek pen aýrýdyń aldyn alý jáne erte bas­tan kúresý syn­dy mindettermen úndesip jatyr. Juqpaly emes (arterııaldyq gıpertenzııa, júrektiń ıshe­mııalyq aýrýy, qant dıabeti, glaýkoma, onkologııalyq aýrýlar) aýrýlardy erte anyqtaý, aldyn alý jáne saqtandyrý is-sharalaryn uıym­dastyrý jáne óz ýaqytynda ótkizý, qaýip-qater faktory bar tulǵalardy jıi qadaǵalap otyrý, densaýlyq mek­tepteriniń jumystaryn uıymdastyrý, uıymy­myzǵa tir­kelgen turǵyndarǵa áleýmettik-psıhologııalyq kó­mek kórsetýdi uıymdastyrý jáne ótkizý, AITV/VICh juq­tyrǵandardy erte anyqtaý jáne olardy psıhologııalyq-áleýmettik turǵydan qoldaý, halyqty aq­parattandyrý: áń­gimelesý men leksııalar ótkizý, aqparattyq kórnekilikter jasaý, býklet, jadynamalar taratý – bas­ty mindetter bolyp tabylady. 100 qadamdaǵy aýrýdyń aldyn alý, ult saýlyǵyn jóndeýde emhanamyzdaǵy Profılaktıka jáne áleýmettik-psıhologııalyq kómek kórsetý bólimshesi tur­ǵyndarǵa AMSK aıasynda aldyn alý qyzmetterin jáne áleý­mettik-psıhologııalyq kó­­mek­ti ambýlatorlyq túrde úıde de kórsetip, aldyn alý men saqtandyrýdy jáne skrınıng baǵdarlamalaryn júzege asyrýmen keledi. Emhanada 11 densaýlyq mektebi jumys isteıdi. Sonymen qatar, turǵyndarǵa psıhologııalyq kómek pen arnaıy áleýmettik qyzmetter de kórsetilip, sozylmaly aýrýmen naýqastanǵan syrqattarǵa únemi patronaj jasalady. Dárigerge deıingi kabınet qyzmeti: skrınıng jasyndaǵy qaýip-qater faktory (qan aınalymy júıesiniń aýrýlary, qant dıabeti, onkologııalyq aýrýlar, glaýkoma, deneniń artyq salmaǵy, gıpodınamııa, gıperlıpıdemııa, gıperglıkemııa) bar tulǵalar men naýqastardy erte anyqtaý maqsatynda medı­sınalyq jáne aldyn alý sharalaryn uıymdastyrý men ótkizýge baǵyttalǵan. 2015 jyly BSK boıynsha 4800 adamnyń densaýlyǵy tekserildi. Salamatty ómir saltyn qalyp­tastyrý men nasıhattaý barysynda turǵyndarǵa densaýlyq mektepterinde Ketle ındeksi bo­ıynsha anyqtaý jumystary men fızıkalyq belsendilikti arttyrý jáne temeki shegý men alkogoldiń aldyn alý, arterııalyq gıpertenzııa, júrektiń ıshemııaly aýrýy, bronhıaldy demikpe boıynsha da sabaqtar ótkizilip turady. Ortalyqtandyrylǵan zerthana, Astana qalasynyń № 4 qalalyq emhana bazasynda 2011 jyldan bastap jumys istep keledi. Jyl saıyn turǵyndar úshin 500-den 600 myńǵa deıin bıohımııalyq taldaýlar jáne 250 myń ımýnnohımııalyq taldaýlar jasalady. Zerthanalyq qyzmetter klınıka-dıagnostıkalyq kómek kórsetetin merdigerlik kelisimshart negizinde júzege asyrylady.  Serik ShAIMERDENOV,  «№ 4 qalalyq emhana» ShJQ MKK bas dárigeri  Astana