Teriskeıde ana tilin bilmeıtin qandastarymyzben resmı tilde sóılesip júrgendikten,úırengen aýyz emes pe, túrik jigiti Rashıd Alıevpen orys tilinde áńgimelesýdi jón kórdim. Suhbatymyzdyń orta tusyna kelgende ol sózin kilt úzdi de: «Siz ana tilińizdi qadirleıtin shyǵarsyz? Olaı bolsa, oıymdy qazaqsha sabaqtaıyn», dep betime kúlimsireı qarady. Uıalǵan tek turmastyń kebimen: «Siz qazaqsha bilesiz be?» deppin. «Árıne, bilemin», dedi.
Keıipkerim О́zbekstannyń Ferǵana qalasynda týǵan. 1990 jyly ata-anasy Shý qalasyna qonys aýdaryp, turaqtap qalǵan. Oıyn balasy ózi sııaqty qatarlastarymen tez til tabysyp, qazaqshany meńgerip alǵan. Qazaq mektebinde oqyǵan kezeń ol úshin erekshe ystyq. Áke-sheshesi de, baýyrlary da qazaq tiline qamshy saldyrmaıdy. Salt-dástúrler men ádet-ǵuryptardy da jetik biledi.
Búginde Rashıd oblystyq onkologııalyq dıspanserde onkolog-mamolog bolyp eńbek etedi. Beldi hırýrgterdiń biri. Onyń sózinen syrtta júre otyryp, ulttyq kelbetińdi saqtaý orasan zor rýhanı jigerdi talap etetinin ańǵardym. Atasy men ájesi 1944 jyly Kavkazdan О́zbekstanǵa jer aýdarylǵan meshıt túrikteri eken. О́zbekstandy, odan Qazaqstandy qonystansa da aldymen jergilikti qundylyqtardy ıgerý olar úshin buljymas qaǵıda ispettes. Otbasynda dili men tiline beriktigi tańǵaldyrdy. Qaı jerde júrse de eńbekqorlyǵymen, kópshildigimen ózderin syılata alatyndaryn baıqadym.
– Úıde tek túrik tilinde sóılesemiz. О́zge ulttyń ókiline úılenbeımiz, qyzymyzdy da bermeımiz. Buǵan tyıym salynǵan. Máselen, men ata-anam tańdaǵan qyzǵa úılendim. Kelinshegim Gúlmıra Qazaqstanda týyp-óskendikten, birden til tabysyp kettik. «Tárbıe otbasynan bastalady» degendeı, bizde osy jaǵyna basa mán beriledi. Kishkentaı kezimizde ákem tórt balasyn jınap alyp, aqylyn aıtatyn. Qazir men de úsh balammen ómirlik tájirıbemdi bólisemin. Muny keıbireýler aıtyp qalatyndaı, ulttyq oqshaýlaný degennen góri urpaqtar arasyndaǵy jarasymdylyq, sabaqtastyq degen jón shyǵar, – deıdi ol.
Rashıd mektep bitirgennen keıin Bishkekke jol tartady. Ondaǵy maqsaty – bala jasynan arman etken dáriger bolýdy qalap, Qyrǵyz memlekettik medısına akademııasyna oqýǵa túsý. Almatyǵa barǵysy kelgenimen jol, qarajat jaǵynan qınalady. Sondyqtan, alystan arbalaǵansha jaqynnan dorbalaǵandy maqul kóredi de 90 shaqyrym jerdegi Bishkekke tartady. 2007 jyly atalmysh oqý ornyn aıaqtaǵan soń bilimge degen qushtarlyq ony Reseıge jetelep ákeledi. Munda V.Razýmovskıı atyndaǵy Saratov medısınalyq ýnıversıtetine túsip, klınıkalyq ordınatýrada eki jyl bilimin jetildiredi. Osylaısha ómiriniń 9 jylyn medısınanyń qyr-syryn ıgerýge arnaǵan ol tolyqqandy maman retinde Petropavl qalasyna kelip turaqtaıdy.
– Jyly jaqta týyp, erjetip, bilim alǵan meniń qysy qytymyr óńirge qonystanýym keıbireýler úshin ersi bolyp kórinýi múmkin. Taǵdyrdyń jazýy bolar. Inim Ábıdjan №3 qalalyq aýrýhanada travmatolog bolyp jumys isteıdi. Osy jerge baýyr basyp, úırenisip ketken soń ata-anamyzdy da kóshirip ákeldik. Olar Qyzyljar aýdanynyń Beskól aýylynda turady, – degen tájirıbeli hırýrgtiń sózinen óz kásibin baǵalaıtynyn, shabytpen qyzmet jasaıtynyn uqqandaı boldym. «Jumysyńdy súıseń, ol da seni súıedi» degen ustanymdy baǵdar etken Rashıd qanshama kisige ota jasap, ómir úshin kúresip júrse de, mindetsingen emes. Naýqas adamnyń júzi jadyrap, bala-shaǵa ortasyna aman-esen oralǵanyna tilektes.
– Osy jerde 6 jyldan beri eńbek etip kelemin. Dárigerlerge maman retinde ósýimizge, biliktiligimizdi arttyrýymyzǵa Qazaqstanda barlyq jaǵdaı jasalǵan. Osyndaı turmysy baqýatty, adamdary meıirimdi, qoǵamy turaqty elde turǵanymdy maqtan etemin, mártebe kóremin. Buryndary shetelderge shyǵyp, biliktiligimizdi jetildirý óńimiz túgil, túsimizge de kirmeıtin. Jýyrda Qazan qalasynan oraldym. Biz halyqtyń densaýlyǵyna jaýapty bolǵandyqtan, medısına salasyndaǵy jańalyqtardan qalys qalmaýymyz qajet. Zaman talaby osyndaı. Qolym qalt etken sátterde de izdenip júrýge tyrysamyn,– dep aǵynan jarylady.
Jumysyna asyǵyp kelip, úıine kesh qaıtý – qazaq, orys, qyrǵyz, ózbek tilderin biletin Rashıd sekildi maıtalman mamannyń tabıǵatyna tán qasıet. Tapsyrylǵan iske jaýapkershilikpen qarap, adal atqarý, tyńǵylyqty oryndaý, bala jastan qalyptasqandyqtan, ol adamdarǵa jaqsylyq jasaýǵa únemi asyǵyp júredi.
Araılym BEISENBAEVA
Soltústik Qazaqstan oblysy
Teriskeıde ana tilin bilmeıtin qandastarymyzben resmı tilde sóılesip júrgendikten,úırengen aýyz emes pe, túrik jigiti Rashıd Alıevpen orys tilinde áńgimelesýdi jón kórdim. Suhbatymyzdyń orta tusyna kelgende ol sózin kilt úzdi de: «Siz ana tilińizdi qadirleıtin shyǵarsyz? Olaı bolsa, oıymdy qazaqsha sabaqtaıyn», dep betime kúlimsireı qarady. Uıalǵan tek turmastyń kebimen: «Siz qazaqsha bilesiz be?» deppin. «Árıne, bilemin», dedi.
Keıipkerim О́zbekstannyń Ferǵana qalasynda týǵan. 1990 jyly ata-anasy Shý qalasyna qonys aýdaryp, turaqtap qalǵan. Oıyn balasy ózi sııaqty qatarlastarymen tez til tabysyp, qazaqshany meńgerip alǵan. Qazaq mektebinde oqyǵan kezeń ol úshin erekshe ystyq. Áke-sheshesi de, baýyrlary da qazaq tiline qamshy saldyrmaıdy. Salt-dástúrler men ádet-ǵuryptardy da jetik biledi.
Búginde Rashıd oblystyq onkologııalyq dıspanserde onkolog-mamolog bolyp eńbek etedi. Beldi hırýrgterdiń biri. Onyń sózinen syrtta júre otyryp, ulttyq kelbetińdi saqtaý orasan zor rýhanı jigerdi talap etetinin ańǵardym. Atasy men ájesi 1944 jyly Kavkazdan О́zbekstanǵa jer aýdarylǵan meshıt túrikteri eken. О́zbekstandy, odan Qazaqstandy qonystansa da aldymen jergilikti qundylyqtardy ıgerý olar úshin buljymas qaǵıda ispettes. Otbasynda dili men tiline beriktigi tańǵaldyrdy. Qaı jerde júrse de eńbekqorlyǵymen, kópshildigimen ózderin syılata alatyndaryn baıqadym.
– Úıde tek túrik tilinde sóılesemiz. О́zge ulttyń ókiline úılenbeımiz, qyzymyzdy da bermeımiz. Buǵan tyıym salynǵan. Máselen, men ata-anam tańdaǵan qyzǵa úılendim. Kelinshegim Gúlmıra Qazaqstanda týyp-óskendikten, birden til tabysyp kettik. «Tárbıe otbasynan bastalady» degendeı, bizde osy jaǵyna basa mán beriledi. Kishkentaı kezimizde ákem tórt balasyn jınap alyp, aqylyn aıtatyn. Qazir men de úsh balammen ómirlik tájirıbemdi bólisemin. Muny keıbireýler aıtyp qalatyndaı, ulttyq oqshaýlaný degennen góri urpaqtar arasyndaǵy jarasymdylyq, sabaqtastyq degen jón shyǵar, – deıdi ol.
Rashıd mektep bitirgennen keıin Bishkekke jol tartady. Ondaǵy maqsaty – bala jasynan arman etken dáriger bolýdy qalap, Qyrǵyz memlekettik medısına akademııasyna oqýǵa túsý. Almatyǵa barǵysy kelgenimen jol, qarajat jaǵynan qınalady. Sondyqtan, alystan arbalaǵansha jaqynnan dorbalaǵandy maqul kóredi de 90 shaqyrym jerdegi Bishkekke tartady. 2007 jyly atalmysh oqý ornyn aıaqtaǵan soń bilimge degen qushtarlyq ony Reseıge jetelep ákeledi. Munda V.Razýmovskıı atyndaǵy Saratov medısınalyq ýnıversıtetine túsip, klınıkalyq ordınatýrada eki jyl bilimin jetildiredi. Osylaısha ómiriniń 9 jylyn medısınanyń qyr-syryn ıgerýge arnaǵan ol tolyqqandy maman retinde Petropavl qalasyna kelip turaqtaıdy.
– Jyly jaqta týyp, erjetip, bilim alǵan meniń qysy qytymyr óńirge qonystanýym keıbireýler úshin ersi bolyp kórinýi múmkin. Taǵdyrdyń jazýy bolar. Inim Ábıdjan №3 qalalyq aýrýhanada travmatolog bolyp jumys isteıdi. Osy jerge baýyr basyp, úırenisip ketken soń ata-anamyzdy da kóshirip ákeldik. Olar Qyzyljar aýdanynyń Beskól aýylynda turady, – degen tájirıbeli hırýrgtiń sózinen óz kásibin baǵalaıtynyn, shabytpen qyzmet jasaıtynyn uqqandaı boldym. «Jumysyńdy súıseń, ol da seni súıedi» degen ustanymdy baǵdar etken Rashıd qanshama kisige ota jasap, ómir úshin kúresip júrse de, mindetsingen emes. Naýqas adamnyń júzi jadyrap, bala-shaǵa ortasyna aman-esen oralǵanyna tilektes.
– Osy jerde 6 jyldan beri eńbek etip kelemin. Dárigerlerge maman retinde ósýimizge, biliktiligimizdi arttyrýymyzǵa Qazaqstanda barlyq jaǵdaı jasalǵan. Osyndaı turmysy baqýatty, adamdary meıirimdi, qoǵamy turaqty elde turǵanymdy maqtan etemin, mártebe kóremin. Buryndary shetelderge shyǵyp, biliktiligimizdi jetildirý óńimiz túgil, túsimizge de kirmeıtin. Jýyrda Qazan qalasynan oraldym. Biz halyqtyń densaýlyǵyna jaýapty bolǵandyqtan, medısına salasyndaǵy jańalyqtardan qalys qalmaýymyz qajet. Zaman talaby osyndaı. Qolym qalt etken sátterde de izdenip júrýge tyrysamyn,– dep aǵynan jarylady.
Jumysyna asyǵyp kelip, úıine kesh qaıtý – qazaq, orys, qyrǵyz, ózbek tilderin biletin Rashıd sekildi maıtalman mamannyń tabıǵatyna tán qasıet. Tapsyrylǵan iske jaýapkershilikpen qarap, adal atqarý, tyńǵylyqty oryndaý, bala jastan qalyptasqandyqtan, ol adamdarǵa jaqsylyq jasaýǵa únemi asyǵyp júredi.
Araılym BEISENBAEVA
Soltústik Qazaqstan oblysy
Sońǵy jańalyqtar
Pedagogterdi attestasııalaý júıesi jańartylady
Bilim • Keshe
Atyraý oblysynda jer ýchaskeleri memleketke qaıtaryldy
Aımaqtar • Keshe
Atom energetıkasy salasy: Uzaq merzimdi baǵdar aıqyndaldy
Energetıka • Keshe
Japonııada 7,7 baldyq jer silkinisi tirkeldi
Tabıǵat • Keshe
