Oraza aryqtaýdyń amaly emes

Búgingi tańda oraza ustap, aýyz bekitýdi «aryqtaýdyń amaly» dep sanaıtyndardyń qatary artyp kele me, qalaı? Osynaý qasıetti aıda musylmanǵa mindettelgen bes paryzdyń birin óteı otyryp, ony salmaq tastaýdyń birden-bir joly retinde qarastyratyn jastardyń osy tektes oılaryn jıi estip jatamyz. Árıne, kópke topyraq shashýdan aýlaqpyz, desek te aılardyń sultany Ramazan jaqyndaǵannan-aq aryqtaý baǵdarlamasyn jasap alatyn jandardyń aýyz bekitýdi dıetamen shatastyratyny qynjyltady. Asa qadirli de qasıetti aıdy saýap jınaýǵa emes, salmaq tastaýǵa arnaıtyndardyń musylmandyq paryz týraly bilimin jetildirý qajet syńaıly. Jylyna bir keletin berekeli aıdyń pendege berer amal-saýaby men rızyq-nesibesi mol. Bul rette, tipti, aýyz bekitýdi artyq abyroı sanap, áleýmettik jelige aýyz ashar as-tamaǵyn salyp, dúıim jurtqa jar salatyndardy da jıi kezdestirip júrmiz. Anyǵynda, on eki aıdyń ulysy – Ramazannyń kúlli musylman jurtshylyǵyna tıgizer paıdasy, ákeler alǵysy kóp. Osy bir saýapty aıdyń salmaǵyn shala nıetpen emes, shyn kóńilmen uǵyna bilgen jannyń ustaǵan orazasy qabyl bolary haq. Eń aldymen, oraza ustaý – musylman baýyrǵa mindetti bes paryzdyń biri. Adam balasynyń ón boıyndaǵy sabyrlyq-qajyrynyń sarapqa salynar tusy – Alla jolynda aýyz bekitýi ekendigi ámbege aıan. Aılardyń tóresi – qasıetti Ramazanda tań shapaǵy kókke kóterilgen sátten, kún uıasyna batqan shaqqa deıin nár tatpaýy – musylman jurtshylyǵyna qoıylatyn eń úlken paryzdardyń biri. Allanyń rızashylyǵyna bólenýdiń dańǵyl joly jáne dáýleti tasyǵan baı men qaltasy juqarǵan kedeıdiń teńeler tusy da osy aıda. Bir aıǵa jýyq ýaqytty qamtıtyn oraza sarqylmas saýap pen kól-kósir sabyrdy syıǵa tartady. Adam balasynyń jaman qasıetterden arylyp, adal jolǵa aıaq basýyna, rýhanı kemeldenýine jol ashady. Bul aı – taýdaı tasyǵan tákappar kóńildiń mysyn basyp, qarapaıym qara joldyń qunyn tanytady. Aýyz bekitip, astan tyıylýdyń máni de qolda bardyń qadiri men shól basar qara sýdyń qasıetin barshaǵa uǵyndyrý emes pe? Álemde ashtyqtyń aýyr zardaby men qasiretin tartyp otyrǵan mıllıondaǵan halyqtyń aýyr da qaıǵyly jaı-kúıin seziný arqyly adamzat táýbesine kelmeı me? Oraza aıy aýyzdy astan tyıý ǵana emes, kórer kóz ben estir qulaqtyń haram dúnıelerden qashyqta bolýyn, jan saraıynyń jýylyp tazarýyn maqsat tutady. Bul aı – ǵaıbat sózdiń tamyryn kesip, aýyzdan salmaqty da salıqaly sózdiń shyǵýyna, ár istiń jaqsylyqqa jumsalýyna jol bas­taıdy. Ár adam balasynyń júregine ıman otyn úrleıdi, óz nápsisin tyıýǵa úndeıdi. Saýaby mol bul aı – jan-júrekti jumsartyp, jan men tándi bar kúnádan tazartady. Aýrýdan qulan-taza aıyqtyryp, san túrli dertke shıpa syılaıdy. Jaqsylyqqa jol bastaýshy, izgi amalǵa oı tas­taýshy – Ramazannyń sol úshin de quny qymbat, qasıeti joǵary. Oraza aıy – Jaratýshynyń pendelerine bergen eń baǵaly tartýy, eń uly syıy. Sondyqtan da aptap ystyqta aýyz bekitip, ıman keltirgender Allanyń sansyz mol saýabyna, rııa­syz razylyǵyna bólenedi. Al saýap­ty aıdyń múmkindigin salmaqtan arylý men arzan ataq-abyroıǵa jumsaıtyndar bul sarqylmas syıdan qur qalary aqıqat. Olaı bolsa, qasıetti aıda saýatsyz oıǵa salynyp, Alladan tógiler mol shapaǵattan qapyda qalyp ketpegenimiz abzal. Araılym TASTEMIR, Q.A.Iаsaýı atyndaǵy  halyqaralyq qazaq-túrik ýnıversıtetiniń 2-kýrs stýdenti