Qoımen qatar qoıan órse, nesi bar?..

Qazekem qoımen qatar qoıan ósirse utyl­maıtynyn ýaqyttyń ózi dáleldep otyr. Shynynda da, jyldap kútkizbeı-aq jyldam ónim beretin qoıan sharýashylyǵyn damytý sonsha bir dáleldeýdi qajet etpeıdi. Jylyna eki-úsh márte kúshiktep, ár joly orta eseppen bes kójekten tóldeıtin salpańqulaqtyń erinbegen erdi paıdaǵa kenelteri anyq. Qoıan haram haıýan emes. Osyndaı tujyrym­ǵa erte bastan kelgen qarqaralylyq jas kásip­ker Jiger Kárimulynyń qoıan ósirý sharýashylyǵy búginde qanat jaıyp keledi. Jiger ósirip otyrǵan salpańqulaq kóbe­lek, fransýz qoıy, belgııalyq alyp dep atalatyn qoıan tuqymdary erekshe kútimdi, baladaı baǵýdy kerek etedi. Ońaı tabys qaıda bar, erteń paıda ákeletin janýardyń ósip-ónýine ne kerek sony jasaý kerek, álbette. Jas kásipker muny jaqsy túsinedi jáne qoıan kútimin sonsha bir mashaqat sanap júrgen joq. Kúndiz-túni solarǵa jaǵdaı jasaýmen júredi. Jiger óziniń osy qoıan sharýashylyǵyn ashpas buryn, salpańqulaqtar, olardyń kútimi men ósip-ónýi týraly kóp oqyp, kóp izdengen eken. Birtalaı mamandarmen aqyldasqan. – Keı adamdar qoıandy qamap ustasań boldy, kúshiktep, ózinen-ózi kóbeıe beredi dep oılaıdy, – deıdi pikir bólisken jas kásipker. – Olardyń tym qorqaq, ımmýnıtetiniń álsiz keletinin eskere bermeıdi. Qoıan tuqymyn jaqsartý úshin birinshi kezekte olardyń turatyn jerin taza, jaryq ári keminde 17 gradýs jylylyqta ustap, táýir jemshóp­pen asyraý kerek. Tipti, kádimgi tumaýdyń ózi qoıandardy túgelimen qyryp salýy ǵa­jap emes. Keıde solardyń jaı-kúıin qa­rap, jemshóbin berip, dári-dármegin tamyzyp, kúni­boıy qastarynda júresiń. Bala baqqannan kem emes, qysqasy. Atústi qaraý saldarynan keıbiriniń aram ólgen kezderi bolǵan. Sondyqtan, baqylaýdy álsiretýge bolmaıdy. Jigerdiń negizgi mamandyǵy – zańger. Biraq mamandyǵy boıynsha kóp jumys isteı qoımaǵan. Sol zańgerlikti oqymaı-aq, aýyl sharýashylyǵyna jaqyn bala armanyma birden den qoıýym kerek edi deıdi. Kezinde ekiniń biri álde ekonomıst, álde zańger bo­lýǵa umtylǵan naýqanǵa ilesip, qalamaǵan mamandyǵynyń sońynda biraz júrip qalǵan. Áli esinde, bala kezinde asyq oınap júrip, báske tigilgen qorazdy utyp alǵany bar. Ol qorazdy basqasyna aıyrbastap, keıin ony da satyp, aqyr aıaǵynda qoıan satyp alǵan. Balalyq, ol áýestigin kóp uzamaı umytyp ketti degenmen, munyń qoıan ósirýge degen qulshynysy sol balǵyn shaǵynda-aq bolǵan eken. Erjetip, sanasyna óz isin ashý týraly oı kelgende, sol baıaǵy bala kúngi armany jadynda qaıta jańǵyrdy. Qııaly qyzyq ári aqylǵa qonymdy kórinip, ózinshe bıznes joba jasady. Onysy beker bolmapty, sol jobasymen oblys ákiminiń 300 myń teńge kólemindegi shaǵyn grantyna ıe boldy. Sál keıinirek munyń qoıan ósirý ıdeıasy «Bıznestiń jol kartasy-2020» baǵdarlama­sy boıynsha qarjylaı qoldaý taýyp, aıy ońy­nan týdy. Bul ýaqytta Jigerdiń óz qarajatyna turǵyzǵan 120 sharshy metrlik qora-jaıy bar edi. Atalmysh baǵdarlama arqyly bir jarym mıllıon teńgedeı qarajat alyp, oǵan jeldetkish jabdyqtar satyp aldy, qora-jaıyn jyly bolýy úshin túgelimen qaptap-qymtap, jańa qoıan tuqymdaryn satyp aldy. Qazir Belarýs pen Reseıden ákelgen 400-deı qoıany bar. Solardyń sanyn aldymen myń jarymǵa jetkizýdi maqsat etip otyr. Sodan keıin teri ıleý isin de qolǵa alamyn deıdi. Terini qolmen ılep, ıin qandyrýǵa keminde úsh kún ketedi eken. Pálenbaı terini arnaıy tehnologııasyz óńdep otyrýǵa ýaqyt joq, sondyqtan olardy ázirge reseılik, qytaılyq satyp alýshylarǵa arzan baǵaǵa berip júr. Jiger Kárimuly qoıandarmen qatar bódene, dekoratıvtik qytaı jibek taýyqtaryn, brama jáne kohınhın taýyqtaryn da ósirýde. Iаǵnı, solardan dıetalyq qus eti men ju­myrt­qa da óndiredi. Onyń taýarlaryn jer­gilikti dúkender men demalys úıleri qýana qa­byldaıdy. Solardy alý úshin kórshi oblys­tardan arnaıy keletinder de bar. Jaqynda qoıandar men taýyqtardy sý­arýdyń nıppeldik júıesin satyp alyp, ony ózi ornatty. Bul sýdy únemdep, ári ony qoıandar men qustardyń árdaıym taza kúıde ishýine yńǵaıly qurylǵy. Endi qoıandardyń jemin shashpaı-tók­peı únemdi ári taza paıdalanýyna yńǵaıly býn­kerlik astaý satyp alýdy kózdep júr. Keleshekte qoıannyń qıyna deıin tyńaıtqysh nemese otyn etip óńdeıtin qaldyqsyz óndiris uıymdastyrsam degen jospary bar. Salpańqulaqtardyń jemshóbin ázirleý úshin jalǵa jer alýdy da oılastyryp júrgen jaıy bar. Ázirge kómekshi jumyskerler alyp, olardy qoıan sharýashylyǵynyń ádis-tásilderine úıretsem deıdi.  Onyń aıtýynsha, bul iste eń bastysy ynta-jiger bolýy kerek. Sharýashylyq alǵa basqan saıyn ony júrgizýshilerdiń de áleýeti arta bermek. Iá, Jiger atyna zaty saı azamat eken. Qoı ósirgen qazaqtyń qoıandy da ósire alatynyna eldiń kózin jetkizip júr. Maqsatqa jeter jol­da eń aldymen keregi jiger deıdi. Jas kásipkerdiń jigerli umtylystary jemisti bolǵaı!.. Qaırat ÁBILDINOV, «Egemen Qazaqstan» Qaraǵandy oblysy, Qarqaraly aýdany