Avtorlyq qoltańba aıshyqtary

Elordamyzda osydan birneshe jyl buryn ǵana Qazaqstan Respýb­lıkasynyń Tuńǵysh Prezıdenti – Elbasy kitaphanasy óz esigin aıqara ashty. Osynaý zamanaýı ǵylymı, bilimı jáne mádenı ortalyqta ár jyldarda Nursultan Ábishulyna álemniń aımańdaı myqtylary, sonymen qatar, jaı qarapaıym adamdar syılaǵan kitaptar erekshe oryn alady. Baspasóz betine osy bir to­syn­daý, biraq qyzyqty taqyrypty men alǵash ret shyǵara otyryp, ony jekelegen mysaldar negizinde baıandamaqpyn. Kitaptyń ashylar betindegi avtor qoltańbasy nemese ondaǵy ilespe hat – bilmekke qushtar ári oıly oqyrman úshin keıde, tipti, keıbir uzyn-sonar zertteýlerden de anaǵurlym qundy aqparat beretini bar. Kóptegen bilimdarlardyń myna bir paıymǵa toqaılasýy tegin emes: qysqa úlgidegi syıapattyq jazbada adamdardyń jeke jáne qoǵamdyq baılanys­taryn bilýge ǵana emes, sonymen birge, sol zamannyń nemese naq­ty ahýaldyń aqıqat mánine tereńi­rek boılaýǵa múmkindik beretin biregeı tarıhı, mádenı hám psı­ho­logııalyq turǵydaǵy aqparat jatady. «Prezıdent Nazarbaevqa izgi tilektermen. Margaret Tetcher» – Ulybrıtanııanyń ańyzǵa aınalǵan Premer-mınıstri óziniń 1995 jyly shyqqan «Bılikke jol» atty ǵumyrnamalyq kitabyn osylaı dep jazyp berdi. Munyń aldynda olar birneshe ret júzbe-júz jeke kezdesken edi, sonyń eń alǵashqysy Keńes Odaǵy tusynda, 1991 jyldyń jazynda bolǵan. Sol kezdiń ózinde-aq «temir ledı» kóp adamdar úshin kútpegen jer­den: «Qazir álemde iri jáne óte yq­paldy 5-6 saıasatker bar, Nursultan Nazarbaev solar­dyń bel orta­synda», dep kámil senim­men málimdedi. KSRO tusynda otarshyl-óktem­shil­dikten kóz ashpaǵan ári bola­shaǵy múldem bulyńǵyr kóptegen odaq­tas respýblıkalardyń biriniń bas­shysy týraly osyndaı lebiz aıtý úshin asa suńǵyla adam bolý kerek­tigine kelisersizder dep oılaı­myn. Birshama ýaqyt ótkennen keıin N.Á.Nazarbaevtyń «Qazaqstandyq jol» atty kitabynyń aǵylshynsha basy­ly­mynyń alǵysózinde M.Tetcher bylaı deıtin bolady: «Memleketterdiń negizin qalaýshy-ákeleri» árqashan daraboz tulǵalar bolyp keledi, Nursultan Nazarbaev ta tolyqtaı naq osy sanat­qa jatady. Prezıdent Nazarbaev Qazaq­­standy búgingi bıigine jetkizý úshin batyldyq pen baıyptylyqty birdeı ushtastyryp paıdalana bildi. Kommýnızm buǵaýyn silkip tastaǵan el óziniń erekshe qazaqtyq qalybyn saqtap qaldy. Prezıdent Nazarbaev ekonomıka men qoǵamnyń ashyqtyǵyna, ıaǵnı óziniń keıbir kórshileri baıbalamdaı bas tartqan nárselerge umtyldy, sóıtip, ol halyqaralyq uıymdarda Qazaqstanǵa aıtarlyqtaı bedel jınady...». Nemese tańǵalarlyq kóregendiktiń taǵy bir mysalyna júgineıik: «Prezı­dent Nazarbaev – saıasatta jańa jar­qyrap kele jatqan juldyz... Eger ol respýblıka tizginin ustap tursa, Qazaqstannyń tabysqa jetý múmkin­dikteri eselep artady». Bul sózder 1991 jyldyń qyrkúıeginde aıtylǵan bolatyn jáne ol dúnıe júzin sıngapýrlyq «ekonomıkalyq keremet» týraly áńgi­me qozǵaýǵa májbúr etken, qazirgi Sınga­pýrdyń negizin qalaýshy-ákesi ári osy eldiń birinshi Premer-mınıstri Lı Kýan Iýdiń aýzynan shyqqan. Nursultan Ábishuly ol kisimen jıi kezdesip turdy, ony óziniń jaqsy dosy sanady, onyń tájirıbesin zeıin qoıa zerttedi. О́z aralaryndaǵy tyǵyz baılanystardyń bastalýy týraly Elbasy bylaı dep eske aldy: «1993 jyly men Lı Kýan Iýdi Qazaqstanǵa shaqyrdym. Bir apta boıy únemi qasynda boldym. Keıde biz 5-6 saǵattap áńgimelesetinbiz, men ony tyńda­dym, jazyp ta aldym... Jańa­dan bilim alǵandaı boldym. Qaıta otyryp, naryqtyq ekonomıka, qarjy boıynsha kitaptardy oqýǵa týra keldi, bank júıesin, ekonomıkany, saıasatty, demokratııany, sóz bostandyǵyn zerde­lep oqydym, óıtkeni men bilimdi múl­dem basqa jaǵdaılarda alǵan edim». О́z elderin qysqa merzim ishinde úshinshi dúnıeden aldyńǵy qatarǵa alyp shyqqan eki kóshbasshynyń dostyǵyna Sıngapýr abyzynyń 2013 jyly: «Prezıdent Nursultan Nazar­baevqa qurmetpen jáne ıgi tilekpen. Lı Kýan Iý» degen iltıpatty qoltańbamen syı­la­ǵan G.Allıson, R.D.Blekvıl jáne A.Vaınnyń «Lı Kýan Iý. Uly sheberdiń Qytaı, Qurama Shtattar jáne álem boıynsha kóregendikteri. Suhbattar men toptamalar» atty kitaby naqty aıǵaq bolatyny aqıqat. О́z elin «Azııa jolbarystarynyń» birine aınaldyrǵan Ońtústik-Shy­ǵys Azııadan shyqqan taǵy bir asa kór­nekti reformator, Malaızııa Premer-mınıstri Mahathır Moha­mad 2001 jyldyń sáýirinde Qazaq­stan kóshbasshysynyń táýelsiz Qazaq­standy qurý isindegi eńbegine qurmet belgisi retinde: «Joǵary márte­beli Nur­sultan Nazarbaevqa. Elińizdiń tabys­taryna meniń quttyqtaýym dep uǵy­ńyz. Ystyq sálemimdi qabyl alǵaı­syz» degen sózdermen oǵan «О́z elin­degi doktor. Doktor Mahathır Mohamadtyń memýar­lary» kitabyn syıǵa tartty. Kitaphana tynyshtyǵynda kitap asyldaryn aqtara otyryp men kenet kitaptardyń adamdarǵa qaraǵanda ózgeshe sırek qasıet enshilegeni jaıyn­da oıladym: ártúrli zamandardy jáne qarama-qarsy kózqaras-pikirlerdi pash ete otyryp olar qatar jaıǵasyp, bir kitap sóresinde tatý-tátti tabysa alady. Mysaldy alystan izdep áýre­lený kerek emes. О́tken kezdegi, jaqyn­daǵy jáne búgingi Reseıdiń úsh kóshbas­shysy­nyń ǵana kitaptaryna zer salaıyqshy. «Ýaqyt syn-qaterlerine ún qata otyryp. Qaıta qurýdyń syrt­qy saıasaty: qujatty aıǵaqtar» – KOKP Ortalyq Komıteti Saıası Bıýrosy materıaldarynyń jáne M.S.Gor­bachevtiń álemdik derjavalar basshy­larymen 1985-1991 jyldardaǵy kelis­sóz­deriniń osynaý jınaǵyna olar­dyń basty keıipkeri bylaı dep jazyp, qol qoıǵan eken: «Nursultan Ábish­ulyna shýaqty dostyq kóńil­den. Qushaqtaımyn, M.Gorbachev. 07.04.2010». Kitaphanada Reseıdiń Tuńǵysh Prezıdenti B.N.Elsınniń kózin­deı estelik bolyp ol syılaǵan «Gorbachev-Elsın: saıası teketirestiń 1500 kúni», «Prezıdent jazbalary», «Prezı­dent marafony: tolǵanystar, estelik­ter, áserler» atty úsh kitap jeke qoltań­balarmen saqtalýda. Borıs Nıko­laevıchtiń qoltańbalary ómirdiń ózindeı shynaıy, qarapaıym bolyp keledi ári rásimshil saltanattylyq­tan ada: «Nursultan Ábishulyna mahab­batpen. B.Elsın. 17.05.1992», «Nur­sul­tan Ábishulyna qurmetpen avtor­­dan», «Nursultan Ábishulyna jeke dostyq qatynastarymyzdyń esteligi retinde. 17.10.2000». Reseı Federasııasynyń Prezıdenti V.V.Pýtın syılaǵan N.Rahmanovtyń «Máskeý» atty fotoalbomyna nyspy­hat ilesken jáne kúni 2014 jylǵy 5 naýryz dep kórsetilgen. Jalpy, Memleket basshysynyń atyna keletin syı-lebizder avtorlary­nyń basym bóligi reseılikter ekeni atap óterlik jaǵdaı. «Kórshi haqysy – táńir aqysy» deıtin eski maqaldyń aıǵaǵy osy emes pe?.. Bizdiń halqymyzdy baýyrlas Túrkııa­men de baılanystyryp turǵan tyǵyz ári jaqyn qatynastar osydan bir kem emes. Týǵan respýblıkamyz Táýelsizdikti jarııalaǵannan keıin sol bir tolqýly sátterde ony birin­shi bolyp Túrkııanyń tanýy da Qazaq­stannyń jańa tarıhyndaǵy aıtýly oqıǵa bolyp tabylady. Qos halyqtyń túbi birge týysqandyǵy tamshy sýdaǵy­d­aı móldirep kórinis tabatyn bir ǵana jaıdy keltireıin. 2000 jyly O.Mýharremniń «Súleı­man Demırel. Uly túrik muratyna arnalǵan ómir» deıtin kitaby jaryq kórdi. Kitaptyń bas keıipkeri óziniń qazaqstandyq áriptesine syılaǵan danada mynadaı júrek eljireterlik sózder jazypty: «Meniń asyl tekti dosym, qymbatty baýyrym, uly memle­ketshil tulǵa, túrki dúnıesiniń kóshbasshysy, Prezıdent Nursultan Nazarbaevqa baqyt, bereke jáne densaýlyq tilegimen». 2015 jyldyń mamyrynda, Saıası qýǵyn-súrgin qurbandaryn eske alý kúni qarsańynda Prezıdent Ákimshi­ligine belgili qazaqstandyq tarıhshy ǵalym Ermuqan Bekmahanov­tyń týystarynan «Noqtalanǵan tarıh­shy» atty kitap kelip tústi. Ondaǵy qys­qa ǵana ańdat­pada bylaı delingen: «Qazaqstan Prezıdenti myrzaǵa bizdiń ákemiz – esimi Otanymyzdyń sheka­ra­synan álde­qa­shan attap ket­ken Ermuqan Bekma­hanov týraly izgi­l­i­kti estelik úshin. Qurmetpen, Bek­mahanov­tar otbasy». Adamgershilik paryzdy óteý jáne óziniń ǵylymı senimderi úshin zardap shekken osynaý adamnyń azamattyq ári ǵylymı erligin pash etý – KSRO Memlekettik qaýipsizdik komıtetiniń arhıvterinen alynǵan burynǵy jabyq qujattarǵa negizdelgen bul kitaptyń maqsat-mazmuny osyndaı. Kitap avtory – buǵan deıin de qazaq halqynyń tamasha ókilderiniń birneshe ǵumyrnamasyn shyǵarǵan Medeý Sárseke. Al Ilııas Esenberlınniń «Jan syrym: oılar, naqyl sózder, estelik­ter» kitaby Prezıdenttiń jeke kitap­hanasynda halyqtyń súıispenshiligi men qurmetine bólengen maıdanger jazýshy Ázilhan Nurshaıyqovtyń arqasynda paıda boldy. О́zderiniń ataqty hat almasýlarynda aıtylǵan­daı, Nursultan Ábishulymen senisken kóńil­degi shýaqty qatynasta bolǵan aqsaqal jańa kitaptyń alǵy betindegi qysqa jazbada óz jaǵdaıyn emes, rýhanı ósıet sııaqty mańyzdy is týraly aıta­dy: «Qurmetti Nureke! Meniń Sizge Ilııas Esenberlın týraly hat jazar­da tilime tıek bolǵan kitap osy... Umy­tyl­mas Ilekeńmen syılas, syrlas, nıettes bol­ǵan inileriniń biri retinde joldap otyr­myn. Á.Nurshaıyqov. 30.06.2001 j.». Tiri kezinde-aq álemniń ár elderin­degi oqyrmandar júregin jaýlap alǵan keń aýqymdy epıkalyq polotnolar­dyń has sheberi Ilııas Esenberlınniń jeke tulǵasy men tańdaýly týyndylary­na degen Elbasy yqylasy týraly kóp mysaldar keltirýge bolady. Biraq, men bul arada tek bir ǵana ǵıbratty jáıtpen shektelmekpin. Bir joly el Prezıdenttigine úmitker retinde mem­lekettik tildi bilýden emtıhan tap­­syrǵan kezde N.Á.Nazarbaev jaz­basha tapsyrmany «Bizdiń kúshimiz birlikte» taqyrybyna jazdy, aýyzsha tolǵamdy «Babalar murasy – danalyq kózi» taqyrybynda baıandady, al ádebı oqý mashyqtaryn I.Esenberlın shyǵarmasynan úzindi oqý arqyly tanytty. О́z týyndysy arqyly eń jo­ǵar­ǵy memlekettik laýazymǵa úmitke­r­diń bilim deńgeıi tekserilse, jazýshy úshin budan artyq abyroı-ataq bar ma?! «Qalam sheberleri, sizder kimmen birgesizder?» – zııaly qaýymǵa osy suraqty qandaı da bir pishinde árbir zamannyń, árbir qoǵamdyq qury­lystyń, árbir betburysty kezeńniń qoıyp turýy zańdy. 1991 jyly tota­lıtarızm sheńgelinen qutyl­ǵan kezde kópultty Qazaqstan áde­bıe­ti­niń kóptegen ókil­deri buǵan esh jaltaqtamaı, qobal­jymaı birden jaýap berdi: olar táýel­siz­dikti jan-júre­gi­men qabyl alyp, óz talant­taryn sol uly murat jolyna arnady. Prozashy ári aýdarmashy Morıs Sımashko muny arnaıy dáleldemese de bolar edi. О́ıtkeni, ol kommýnıstik ıdeıalar saltanat quryp turǵan shaqta-aq óziniń búkil ómir jolymen jáne ádebı eńbekterimen bostandyq, demokratııa úshin, adamdar, halyqtar men elder arasyndaǵy izgi nıetti ózara túsinistik úshin áldeqashan «daýys» berip qoıǵan bolatyn. Keıbir kóbik sózdi talǵamsyz jazýshylardan ózgesheligi sol, osynaý úlken de dara sóz zergeri, naqylǵa saı, az jazsa da saz qylyp, oqyrmanyn máz qylyp jazatyn. Onyń ústine, qalamgerdiń árbir mátini, aqyn N.Nekrasovtyń dana ósıetine oraı, «sózge – sarań, oıǵa-jomart» bolyp keletin. Al ol jazǵan, bir qaraǵanda, juqaltań kórinetin kitaptar birneshe jazýshylyq ómirge jetip turar edi. Soǵan qaramastan, jas Qazaqstan memleketi qalyptasýynyń asa qıyn soqqan alǵashqy jyldarynda jańa aýqymdy oı-maqsattarmen jigerlenip, óz hatynda Prezıdentke syr aqtardy: «Asa qurmetti Nursultan Ábishuly! Men jazyp jatqan kitap bizdiń ózimizden góri, sheteldik qalyń oqyrmanǵa arnalǵan. Ol jaqta Qazaq­stan men onyń Prezıdentine degen qyzyǵýshylyq aıryqsha úlken. Atap aıtqanda, sheteldik agenttikter men baspalardyń maǵan osy taqyrypqa jazyp berý jóninde jıi ótinish jasaýy da osyny aıǵaqtaıdy. Sol jaǵdaı myna kitapty qolǵa alýyma sebepshi boldy. Álbette, eger Ortalyq Azııanyń tarıhymen, sondaı-aq, sońǵy jarty ǵasyrdaǵy mundaǵy saıasat tájirıbesimen tanys bola tura, Sizdiń saıasatyńyzdy túsinbesem jáne janyma jaqyn tutpasam, ony iske asyrýdaǵy barlyq qıyndyqtardy jáne Sizdiń osyǵan qajetti saıası hám adamı aqyl-parasatyńyz ben erjúrektigińizdi kór­me­sem, men bulaı istemegen bolar edim. Sizge kitaptyń birinshi, kirispe taraýyn (jumys danasy) jáne Indo­nezııa sapary týraly jarııalanǵan qory­tyndy taraýdyń bir bóligin (ol bas­qa materıaldar esebinen keńeı­tiledi) jiberip otyrmyn. Kitappen odan ári jumys isteý úshin bularǵa baılanysty Sizdiń eskertpelerińiz paıdaly ári qajet bolmaq. Kitaptyń negizgi, ortańǵy bóligi – barlyq oı-tolǵanystarymen, kúmándarymen jáne úmit sáýlesimen qosa kórsetilgen saıasatker jáne adam retindegi Sizdiń ómirińiz. Budan buryn da jazǵanymdaı, Sizben tym qursa bir-eki ret betpe-bet kezdesip, áńgime-dúken qurmaıynsha, kitap kóp-kórim jutańdaý shyqpaq, ári jańsaqtyqtar ketýi de múmkin. Áńgime kezinde bizge eshkim kedergi jasamaýy tıis. Sizdiń jumysyńyzdyń kóptigin túsi­ne­min jáne bul jaıynda Sizge ótinish aıtýǵa májbúrligim úshin kúni buryn ǵafý ótinemin. Menińshe, osyn­daı kitap qazir óte qajet sııaqty. Endi kitaptyń ataýy týraly. Bul Kıeli kitap sıýjetterimen sabaqtas. Saıtan Másihti shól dalada: bılikpen, baılyqpen, basqa pánı dúnıe rahat­tary­men qyzyqtyrdy. Hadısterge sáı­kes, mundaı arbaýlarǵa Muhammed te beril­megen. Saıtanmen jekpe-jekte olar­dyń qudiretti rýhy jeńip shyqqan. 20.09.95 Sizdiń M.D.Sımashko. Hatqa mashınkada basylǵan 23 bettik «Ekvatordan ótken jol nemese Prezıdenttiń arbalýy» qoljazbasy men «1995 jyldyń maýsym-shildesi» dep ýaqyty kórsetilgen «Ekvatordan ótken jol» (jazýshynyń qoıyn dápterinen)» gazettik jarııalanymynyń kserokóshirmesi qosa jiberildi». Prezıdent ózimen birge erip barýǵa shaqyrǵan Izraıl saparyn shyǵar­mashylyq oı eleginen ótkizip, bir jyldan soń ol jańa ǵana basylyp shyqqan «Qasıetti jerge bastaǵan jol» kitabynyń súıinshi danasyna mynadaı súıinishti sózder jazdy: «Qymbatty Nursultan Ábishulyna onyń mártebeli tarıhı mıssııasyna degen zor yqylas jáne múmkindiginshe úles qosqandyq sezimimen... 27.09.1996 j.». О́kinishke qaraı, jasynyń ulǵaıýy jáne naýqasy Morıs Davydovıchke osy toptamany jalǵastyryp jumys jasaýǵa múmkindik bermedi. Sirá, bostandyqtyń, bylaısha aıtqanda, tutas bir ómirge keshigip jetkenin dál osy jaǵdaı ańǵartsa kerek. Keshirim Boztaev ataqty sóz zerger­leriniń qatarynan emes edi. Ol óz zaman­dastaryna metallýrgııalyq óndiristiń qatardaǵy sheberinen Qazaqstan Kom­partııasy Semeı obkomynyń birinshi hatshysyna deıingi joldan ótken qaıratker retinde belgili boldy. Sol sebepten de bul kisiniń qolyna qalam alyp, Semeı ıadrolyq polıgonyna baılanysty sumdyq qasiret týraly alǵashqylardyń biri bolyp dabyl qaqqan kúreskerligi ásirese qymbat. 90-jyldary ol «Semeı polıgony», «Qaınar sındromy» jáne «29 tamyz» atty úsh kitap shyǵardy. 1992 jyly jaryq kórgen solardyń birinshisin ol: «Tereń qurmet belgisi retinde» degen qysqa qoltańbamen syılady. Qazaqstan Respýblıkasynyń Tuń­ǵysh Prezıdenti N.Á.Nazarbaevtyń Semeı ıadrolyq polıgonyn jabý týraly Jarlyǵy qabyldanýyna oraı shyn máninde keń qanat jaıǵan jáne keıinnen Elbasynyń «Beıbitshilik kindigi» atty kitabynda jan-jaqty zer­de­lengen ǵalamdyq aýqymdaǵy iske qos­qan onyń jeke úlesi osyndaı boldy. Aıtqandaı, Prezıdenttiń osy kitaby týraly qatardaǵy oqyr­man­dar­dan da, saraptamalyq qoǵamdas­tyq­­tar ókilderinen de: baıandaý máneri, problemany ǵylymı turǵydan qamtý sapasy jáne avtordyń óz ustany­myn bildirýi boıynsha ony Nursultan Nazarbaevtyń tańdaýly shyǵar­ma­larynyń biri dep taný kerektigi jónin­de súıinishti pikir-lebizder jıi estilip jatady. 2012 jyldyń qarashasynda Gollan­dııadan Memleket basshysynyń atyna Nıderland Pen-klýbynyń múshesi Djob Degenaardyń «Ich bin I am» atty óleńder jınaǵy kelip tústi. Oǵan qo­sylǵan ilespe hatta bylaı delingen: «Qurmetti Nazarbaev myrza! Gol­lan­dııadaǵy sizderdiń elshiligi­ńiz­den men «Beıbitshilik kindigi» degen kitaby­ńyzdy aldym. Súısine oqyp shy­ǵyp, Sizdiń pikir-paıymyńyzǵa jáne álemdi ıadrolyq qarýdan azat etýge qul­shynǵan izgi nıetińizge tánti boldym. Men Sizge óz elimnen kádesyı retin­de – kishkentaı kitapshamdy, poe­zııam­nyń tańdamalysyn tartqym keledi. ...Men Sizge jáne Sizdiń elińizge búkil jaqsylyqtardy tileımin! Dj.Degenaar». «О́leńge árkimniń de bar talasy» degen eken uly Abaı. 2008 jyldyń maýsymynda Mem­leket basshysyna Ońtústik Qazaqstan oblysy­nyń Túlkibas aýdanynan Nadejda Vıktorovna Koronchýk óziniń «Kóne erte­gi­lerdiń jańasha baıany» atty óleń­der kitabyn jiberdi. «Qurmetti Prezıdent Nursultan Ábishuly! Bizdiń tynysh ári beıbitshil elde ómir súrip jatqanymyz úshin Sizge basymdy ıemin... Men kóz jana­rym boıynsha múgedekpin. 2007 jyly ózimniń barlyq shyǵarmalaryma av­tor­lyq quqyǵymdy rásimdedim. Men sııaqty áli jas áıeldi álpesh­­­tep otyrǵan óz elime masyl bolmaı ómir keship, sonymen birge, res­pýb­­lı­kamnyń ónerine úles qosyp júr­genim úshin óte qýanyshtymyn», – dep jazady ol óziniń Otanǵa jáne týǵan ólkeniń qaıtalanbas tabıǵatyna degen nurly súıis­penshilikke toly óleń­derin tanys­tyra otyryp. Bul jaǵdaıdan taǵdyrdyń barlyq qıyndyqtary men synaqtaryna qaramastan ómir súrýge jáne tulǵalyq turǵydan ózin tanytýǵa erik-jiger taba bilgen «kishkentaı» adam ulylyǵynyń naqty mysalyn kóremiz. 2014 jyldyń aqpanynda Uly Otan soǵysynyń ardageri, Qazaqstan halqy Assambleıasynyń múshesi, Almaty oblysynyń qurmetti azamaty, birneshe óleń jáne proza kitaptarynyń avtory L.Iý.Gırsh Prezıdentke «О́mir paraqtary» kitabyn syılady. Ondaǵy ilespe hatta bylaı delingen: «Asa qurmetti Nursultan Ábishuly! Sizdiń kóńil bólýińizge qatty tolqydym jáne meniń 90 jyl­dyq mereıjasyma baılanysty qut­tyq­taýyńyz úshin shynaıy alǵy­sym­dy qabyl alýyńyz­dy suraımyn. О́mirimniń 55 jyly Qazaq­standa ótti, ony ózimniń ekinshi Otanym dep sanaımyn, meniń nemerelerim men shóberelerim osynda dúnıege keldi. ...Uly Otan soǵysynyń ardageri jáne «Nur Otan» partııasynyń múshesi retinde jas urpaqty qazaqstandyq patrıotızm jáne óz eline – Qazaqstan Respýblıkasyna adaldyq rýhynda tárbıe­leýge atsalysýdy ózimniń bory­shym dep esepteımin. Men árqashan Sizdiń saıası baǵyty­ńyzdyń adal jaqtaýshysy bolyp keldim jáne solaı bola bermek. ...Sizge – Ult Kóshbasshysyna Qazaqstan Respýb­lıkasynyń gúldenýi men uly bolashaǵy jolyndaǵy barlyq izgi maq­sattarǵa jetýińizdi tileımin. Shyna­ıy qurmetpen, gvardııa polkov­nıgi, Almaty oblysynyń qurmetti azamaty Leonıd Gırsh». Joǵaryda men kitaptar syı-syıa­pat­tyq, estelik-jadnamalyq, iltı­pat-izettik jáne arnaýlyq lebizdi jol­daý­lardyń dástúrlisi jáne negizgisi bol­ǵa­nymen, birden-bir jalǵyz arqaýy emestigin atap óttim. 2009 jyldyń tamyzynda Memleket basshysynyń atyna «Mıngı-taý» qarashaı-balqar ortalyǵy jibergen, sózin de, sazyn da A.Ýzdenov jazǵan «Nursultan» ániniń dıskisi kelip tústi. Án sıpatyn baıandap aıtý abyroıly is bolmasa kerek. Sondyqtan, Qazaq ulttyq agrar­lyq ýnıversıtetiniń stýdenti Farı­­zat Hadjıevanyń Qazaqstan halqy As­sam­b­leıasynyń «Táýelsizdik. Kelisim. Bolashaǵy birtutas ult» taqyrybymen ótken XXIV sessııasynda aıtqan sózderi buǵan tamasha túsindirme bolar edi dep bilemin: «Men búgin bul sahnaǵa otbasymnyń amanatyn óteý úshin shyǵyp turmyn. Jer aýdarý jyldarynda meniń atamnyń otbasyn qaıyrymdy qazaq otbasy panalatypty. Men Sizdiń otbasyńyz – Ábish atanyń otbasy panalatqan Hyzyr Hadjıevtiń nemeresi, Azret Hadjıevtiń shóberesimin. Sol adamgershilik, sol keńpeıildik, sol qamqorlyq úshin sizdiń ata-babalaryńyzǵa, sizdiń otbasy­ńyzǵa aıtar alǵysymyz, aq tilegimiz sheksiz. Balqar halqynyń aqsaqaldary: «Barlyq musylman qaýymynyń qasıetti jeri Mekke men Medıne bolsa, jer aýdarylǵan adamdardyń qasıetti de qutty mekeni – Qazaqstan. Basymyzdy sájdege ıgende – Qazaqstannyń bolashaǵy jarqyn, jurtynyń aman bolýyn tileımiz», – deıdi. Men de Qazaq eliniń perzenti retinde elimdi Máńgi etýge óz úlesimdi qosamyn!». Osy qysqa ǵana áńgimeni aıaqtaı kele, Nursultan Ábishulynyń týǵan kúnderiniń birinde ózderi syılaǵan saǵatqa qyzdarynyń jazyp bergen myna birer óleń joldaryn keltire ketpeı tura almadym. «V etot seh ýgodıt, gde rasplavılos vremıa, Chto ýj tam govorıt, – neposılnoe bremıa. No ız sdannogo v lom predydýshego sarstva Vsem napastıam nazlo – sotvorıt gosýdarstvo! Vot dostoınyı venes! S dnem rojdenııa, otes!». О́leń orys tilinde jazylǵan eken. Men aqyn emespin ǵoı, biraq maǵyna­syn berýge talpynyp kórsem, shama­sy, by­laı bolyp shyǵar ma edi dep oılaımyn: Dáýirdi balqytqan synǵa da tústińiz, Aıtatyn nesi bar, qıyndyq keshtińiz. Qıraǵan patshalyq qańqasyn jalǵaǵan, Kúmánmen kúresip – memleket somdaǵan! Mine, bul – naǵyz mártebe! Týǵan kúnińmen, ardaqty áke! «О́ner máńgilik, ómir qysqa», – deıdi halyqtyń kóne danalyǵy. Bul naǵyz shyǵarmashylyqtyń árbir aktisine adamdar óz ómiriniń sáýleli shaqtaryn arnap, oǵan óziniń ólmes janynyń bir bólshegin syılaıtyndyǵynan bolar. О́ziniń sońyna uzaqqa baratyn ıgi is qaldyrý nemese iz-túzsiz joǵalyp ketý – bul endi árkim ózi sheshetin másele. Mahmut QASYMBEKOV, Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdenti Keńsesiniń bastyǵy