Bekzat orda

  Aıy ońynan týǵan «Astana Opera» Astana respýblıkamyzdyń resmı ortalyǵy retinde damyp qa­na qoımaı, el rýhanııatynyń da eńseli ordasyna aınalyp ke­ledi. Qazir munda qanshama qazynaly mádenıet mekemeleri boı kóterdi. Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń tikeleı qoldaýymen ashyl­ǵan «Astana Opera» memlekettik opera jáne balet teatry az ǵana ýaqyt aralyǵynda elordanyń eń irgeli óner ujymy atandy. Kórnekti kompozıtorymyz Muqan Tó­le­baevtyń «Birjan – Sara» operasymen shymyldyq túrgen bul teatr búginde búkil dúnıejúzine belgili. Onyń sah­­nasynda álemdik klassıka sanatyndaǵy súbeli týyndylar qoıyldy. Shekesinen shertip júrip shedevrlerdi shetinen ıgergen astanalyqtardyń she­berligine Eýropanyń, Ame­rıkanyń talǵamy joǵary kó­rermenderi súısine qol soqty. Sonyń arqasynda ataq-dańqtary alystarǵa tarady. Sáýlet salasynyń buryn-sońdy úzdik úlgilerimen salyn­ǵan ǵajaıyp ǵımarat­tyń sán-saltanatyn kórýge kóz kerek. Aýmaǵy 660 myń sharshy metrden asady. Barlyǵy 1250 oryndyq úlken zalyna kirgen adamnyń qaıta shyqqysy kelmeıdi. Kóp­shilik kóńilin kónshitýdiń keshendi elementteri kelisim tapqan. Alǵashqy maýsymda-aq Dj.Verdıdiń «Attılasymen» aıaqtanyp, halyqaralyq tusaý­keserin ótkizgen «Astana Opera» P.Chaı­kovskııdiń «Uıqydaǵy arý», «Aq­qý kóli», A.Hachatýrıannyń «Spartak», S.Prokofevtiń «Romeo men Djýletta», B.Eıfmannyń «Roden» baletterin, sondaı-aq Dj.Pýchchınıdiń «Bogema», «Toska» operalaryn oljalap úlgerdi. Osynaý jahan­dyq jaýharlardy oıdaǵydaı shyǵarý úshin syrttan Iý.Grıgorovıch, Iý.Alek­sandrov sııaqty «syrttandar» shaqyryldy. Ekinshi maýsym dúbiri biraz jerge jetken «Jibek joly» halyqaralyq fes­tı­valimen bastalyp, Dj.Verdıdiń «Tra­vıata» jáne «Aıda» operalarymen aıshyq­talyp, Ǵ.Jubanovanyń «Qaragóz», P.Chaıkovskııdiń «Shelkýnchık», B.Asa­fevtiń «Baqshasaraı burqaǵy» balet­terimen bederlendi. Al ústimizdegi jyl Alan Bóribaev pen ıtalııalyq rejısser Djankarlo del Mo­nakonyń jańa qoıylymyndaǵy «Abaı» operasynyń, L.Mınkýstyń «Baıaderka», M.Jarrdyń «Parıj Táńir anasynyń sobory» baletteriniń premerasymen este qalary anyq. «Astana Opera» qysqa mer­zimde qa­lyptasyp, tez tanyldy. Almatyda tabysty aıaqtalǵan áýelgi gastrol álemdik týrnırge ulas­ty. Sáti túsip Parıj, Rot­terdam, Nıý-Iork, Toronto, Antverpen, Sankt-Peter­býrg sapar­­larynan ádemi áserlermen oraldy. «Astana Opera» ózgelerge qonaqqa baryp qana qoımaı, ózderi de meılinshe meı­mandostyq tanytyp, mılandyq La Ska­la, neapolıtandyq San-Kar­lo teatrlaryn qabyldap, jer­lesterimizdi talaıdy tamsan­dyrǵan tarlandardyń kesek talantymen tabystyrdy. Alǵashqy qadamynan-aq aryndaǵan «Astana Opera» tó­rinde Elena Obrazsova, Vale­rıı Gergıev, Hose Karreras, Anna Netrebko, Marselo Alvares, Marko Boemı, Svetlana Zaha­rova, Ahmed Aǵadı, Vadım Re­pın, Denıs Masýev, Ildar Ábdi­razaqov, Olga Peretıatko jáne basqa da áıgili ártister tóbe kórsetkeni – teatr jylnamasynda altyn áriptermen jazylar aıshyqty oqıǵalar. Kez kelgen ujym aınalasy­nan at ozdyrý úshin eń aldymen ondaǵy jumys isteıtin adamdardyń qarym-qabileti joǵary bolýy tıis. Osy oraıda «Astana Opera» aıy ońynan týyp tur desek, qatelespeımiz. Ásirese, shyǵarmashylyq quram­nyń izdenis­terine aıryqsha toqtalǵan abzal. О́ıt­keni, mun­­daǵy basty býyndardyń tutqa­syn tanymal tulǵalar ustap otyr. Máselen, sımfonııalyq orkestrdiń bas dırıjeri Vena konservatorııasynyń túlegi Alan Bóribaev jastyǵyna qaramaı, biraz bıikterdi baǵyndyrǵan jampoz. Qa­lyń qazaqqa qadirli Ahmet Jubanovtyń jıeni. Tektiniń tuıaǵy qazir naǵyz shabyt shalqytar shaǵynda. Balet trýppasynyń kór­kemdik jetek­shisi bolyp kezinde Sankt-Peterbýrgtegi Marııa teatrynyń prıma-balerınasy atan­ǵan, keńestik bıshiler arasynan alǵashqylardyń sapynda shetel asqan, keıinnen aq túnder qalasyndaǵy A.Vaga­nova atyndaǵy Orys balet akademııasyn basqarǵan qandasymyz, Reseıdiń ha­lyq ártisi Altynaı Asylmuratova taǵaıyn­daldy. Aıdynyna oralǵan aqqýdaı kóńil kúıdegi ol tarıhı otanynyń abyroıyn asqaq­tatýǵa qomaqty úles  qosady degen úmit­temiz. Opera bólimin Qazaqstannyń eńbek sińirgen qaıratkeri Baıǵalı Mombekov basqarady. Mýzyka mamandary Erjan Dáýitovtiń dárgeıindegi hor ánshileriniń múmkindigi mol ekendigin jıi aýyzǵa alady. «Bizdiń maqsatymyz – eli­mizdiń máde­nıet salasyndaǵy saıasatyn abyroımen júzege asyrýǵa atsalysý. Ulttyq, álem­dik mýzyka muralaryn udaıy nasıhattaý, halyqtyń rýhanı baılyǵyn arttyrý sekildi mereıli mindetterdi oryndaýdy basty borysh sanaımyz. Elbasy saldyrǵan samaladaı jarqyraǵan teatrdyń ishin tvorchestvolyq tabystarmen toltyrýǵa tyrysý ústindemiz. О́nerpazdarymyzdyń kásibı turǵydan ósýlerine kóp kóńil bólinýde. Álemdegi eń myqty mádenıet ortalyqtarynyń birine aınalýdy armandaımyz. Muqym dúnıe dıdarynda mundaı teatr saýsaqpen sanarlyq qana. Tehnıkalyq múmkindikterimiz teńdessiz. Repetısııalyq zaldarymyz jeterlik. Sahnalaǵan spek­takl­derimizdiń sapasy halyqaralyq talaptarǵa toly­ǵymen jaýap bere alady. Shetelderden shaqyrylatyn maıtalmandar qoıylymdarymyzdyń sátti shyǵýyna septigin tı­gizedi, sondaı-aq talapty jas­tarymyzdyń sheberligin shyńdaýǵa yqpal etedi. Mar­ǵasqalardyń júris-turysynyń ózi keıingilerge keremetteı úlgi-ónege emes pe?!» deıdi «Astana Opera» MOBT dırektory Tóleýbek Álpıev. Onyń aıtýynsha, úlken irikteýden tańdalǵan úzdikterdiń qataryna Maıra Muhamedqyzy, Nurlan Bekmuhamedov syn­dy saıdyń tasyndaı sańlaq­tarymyzdyń qosylýy – jaqsylyqtyń belgisi. Ártúrli teatrlarmen yntymaqtastyq jónindegi memorandýmǵa qol qoıylǵan. «Eýropa Opera» assosıasııasyna múshelikke qabyl­danyppyz. Endigi jerde jospar aldyn ala jasalady. Sebebi, ózimizge shaqyrtatyn jul­dyzdardyń basqalarmen jasalynǵan kelisimsharttaryn eskermeske bolmaıdy. Teatr basshysy ózderiniń ulttyq repertýardy ushtaýǵa basa nazar aýdarylatynyn atap ótti. О́ıtpese «Astana Operanyń» basqa teatrlardan aıyrmashylyǵy bolmaı qalady. Biz ózgelerdi ulttyq naqyshtaǵy erekshelikterimizben tańdandyrýǵa tıispiz. Sonda ǵana eshkimge uqsamaıtyn sony qoltańbamyz qalyptaspaq. Bul rette «Abaı» operasy, «Qaragóz» baleti asyl arnalarymyzdy áspetteýge jol ashpaq. Sheteldik bir resenzent «Abaı» operasyn álemdik deńgeıdegi týyndy retinde baǵalaǵan kórinedi. Solısterimizdiń biliktiligin som­daýǵa da kóp kúsh salynyp jatqan sııaq­ty. Qazaqstan tarıhynda tuńǵysh ret teatrdyń 4 túlegi Genýıa teatrynda ótken «Bogema» operasynyń premerasynda oınap, taǵy tórt mýzykant Mılandaǵy EKSPO-nyń mádenı baǵdarlamasynda Bethovenniń 9-sımfonııasyn oryndaýǵa qatysyp­ty. Birqatar ártisterimiz arnaıy shaqyr­týlarmen shartarapty sharlaǵan. Hor aıtýshylarymyz tórt birdeı halyqaralyq festıvaldardyń jeńimpazy atanypty. Dáýlesker dırıjer V.Gergıevtiń qa­laýy­­men sımfonııalyq orkestr Sankt-Peter­býrgke saparlap qaıtypty. Ataǵy aspan­daǵan korıfeıdiń bulaı yqylas tanytýy «Astana Operanyń» osal emestigin kórsetse kerek. – Kórermen teatrǵa birinshi ret kelgende aınalasyndaǵy sulýlyqtan estetıkalyq lázzat alary talassyz. Sol adamdy shańy­raǵymyzǵa qaıta aınalyp soǵatyndaı áserge bóleýimiz qajet. Sondyqtan, árbir spektakl biz úshin emtıhan tárizdi. Kórer­mender yntasyn joǵaltpaý jolynda barymyzdy salyp baǵamyz, – dep áńgimesin aıaqtaǵan Tóleýbek Nyǵmetulyna biz de tilek­testigimizdi bildirdik. Talǵat BATYRHAN, «Egemen Qazaqstan» Sýretti túsirgen Erlan OMAROV