Tátti túbir – tabys kózi

Jetisýdyń tól daqyly – qant qyzylshasyn ósirý qaıta jandandy. Sebebi, shıkizatty ótkizip, eńbek óteýin alatyn zaýyt iske qosyldy. Jergilikti jastar osy múmkindikti qalt jibermeı gektarlap jer alyp, alqaptaryn jaıqalta tátti túbir ósirýde. Sol jastardyń biregeıi, eń bastysy ózindik oıy bar, kóz­degen maqsatyna jetý úshin úzeńgilesterin sońynan erte biletin Aslan Kóbentaev Sarqan aýdandyq jastar resýrstyq ortalyǵynyń jetekshisi laýazymyn atqarýda. Qyzmetim bar eken dep keńsede otyra berý oǵan jat. Aptap ystyqqa qaramaı tátti túbir egilgen alqap basynda kezdesip tildeskenimizde: «Qant óndiretin zaýytty shıkizatpen qamtamasyz etý ıdeıasy jetisýlyq jastar arasynda týyp, qyzý talqyǵa túskende bos sózden naqty iske kóshý kerektigin kókeıime túıdim. Sóıtip Sarqan aýylynyń irgesinde bos jatqan jer oıyma tústi. Topyraǵy maıly, bir qaptalynan toǵan sýy aǵyp ótip jatyr. Kúre jol da tıip tur. Usynysymdy Sarqan aýdanynyń ákimi Erǵazy Qoshanbekov birden qoldady. Sonymen, 4,5 gektar jerdi ıelenip, «Qazyna» sharýa qojalyǵynyń kómegimen tyń alqapty jyrtyp, tyrmalap, qant qyzylshasynyń «jarkenttik» dep atalatyn surpyn seýip alǵashqy jumystyń basyn qaıyrdyq», dedi ol. Jalpy, aıtar aýyzǵa ońaı bol­ǵanymen, tátti túbir ósirý tabandylyqty, qol eńbegin óte kóp qajet etetin jumys. Sebebi, qant qyzylshasynyń tuqymyn 3,5 gektar jerge ekkenimen ıgere almaı tastap ketken sharýa qojalyǵynyń alqabyn osy jastar zańnama talabyna saı resimdep te alypty. Biz kelgen kúni  taǵy 7 gektar jerdi ıge­rýlerine usynys túskenin estidik. Bos qalǵan alqapqa da qant qyzyl­shasynyń tuqymy sebilgen eken. Bul Aslan Kóbentaev bastaǵan jastarǵa artylyp otyr­ǵan el senimi. Negizi qant qyzylshasynyń «jarkenttik» surpynyń artyqshylyǵy – jyl saıyn ónimdiliginiń ósip otyratyndyǵynda. Ári sol ónim tuqymyn jınap alyp, kelesi jyly seýip ósirýge bolady. Al fermerler shetelden ákelip egip otyrǵan tuqym bir jyl ǵana ónim beredi. Kelesi jyly qaıtadan tuqym satyp alýyńyzǵa týra keledi. Sondyqtan, jastardyń otandyq ónimdi ósirip otyrǵany qýantarlyq jaıt. Sarqandtyq jastar ósirgen 4,5 gektar jerde qant qyzylshasynyń ár túbiri búginde 1330 gramm salmaqqa je­tipti. Buıyrtsa, jaqsy baptalǵan alqaptan gektaryna 50 sentner ónim jınaý kózdelýde. Aýdan basshysy jastarǵa únemi qoldaý kórsetip otyrady. Taıaýda taǵy da alqap basyna kelip Kóksý qant zaýyty jastar ósirgen ónimdi talapqa saı qabyldap alatynyn jetkizdi. Al jastar jaǵy bolsa kúzgi jıyn-terin kezinde shamamen eki júz myń tonnadan asatyn tátti túbir jınap, Kóksý qant zaý­ytyna tasymaldaý jaǵdaıynda jan-jaq­ty qarastyryp qoıypty. Iá, jetisýlyq jastardyń atqaryp otyrǵan ıgi isteri shynynda kóz qýantady. Tabys kózin baǵamdaǵan jastardyń isteri ońynan bolyp, tátti túbirden mol ónim jınary sózsiz. Nurbol ÁLDIBAEV, «Egemen Qazaqstan» Sýretti túsirgen Temir NUǴMANOV Almaty oblysy