Sýrrogattyq saýdaǵa aınalmasa eken

«Týǵanda dúnıe esigin ashady óleń, óleńmen jer qoınyna kirer deneń», degen Abaıdyń sózi adam­zat balasynyń tal besikten jer besikke deıingi ómirin bir aýyz sózge syıdyryp turǵandaı. Qazaq halqy­nyń salt-dástúri men ǵurpy urpaq arasynda saqtalatyn jeti ataǵa deıin qyz alysyp, qyz berispeý qaǵı­dasy búginde joıylyp, jeti atasyn bilmeıtin jetesiz urpaqtar da boı kórsetýde. Bul jaǵdaı qazirgi qoǵam­da keń etek alǵan sýrrogat ana­lar­da jıi kezdesýi múmkin. Sýrro­gat ana bolý pıǵylyn da, balany bireýdiń jatyryna salyp berýdi de ar-namysqa sanamaı­tyn boldyq. Sýrrogat ana bolý – qazaqy qoǵamǵa jat nárse. Jahan­daný­dyń jelkenine ilesip, qoǵam da, adamdar da buzyla bastady. Qazaqy tárbıe, qazaqy salt-dástúr túbiri­men álsirep, batystyń baǵy­tyna bet aldyq. Elimizde sýrrogat­ analardyń sany artyp jatsa, onyń urpaq­tarymyzdyń arasynda qan aralasyp ketýine sebepshi bolary anyq. Bul – jeti ataǵa deıin qyz berip, qyz alyspaǵan ultqa úlken min. Quran Kárimde: «Senderge ana­­­­lary­ńa, qyzdaryńa, áp­ke-qa­ryn­­­das­taryńa, ákelerińmen bir týǵan áıelderge, analaryńmen bir tý­ǵan áıelderge, bir týǵan baýyr­la­­ryń­­­nyń qyzdaryna, bir týǵan ápke-qa­­ryn­­­dastaryńnyń qyz­dary­na, óz­­derińdi emizgen sút ana­laryńa, bir­ge emis­ken sút baýyr ápke-qaryn­das­­taryńa, úılenip jaqyn­das­qan áıel­­­de­riń­niń qoldaryńdaǵy ógeı qyz­­da­ry­ńa úılenýge tyıym sa­lyna­­dy...»,  dep otasýǵa bolmaı­tyn jaǵ­­daı­­lardy sanamalap turyp kórsetken. Bul – qan tazalyǵymen qosa erteń­gi dúnıege keletin urpaqtyń fızıo­logııalyq, psıhologııalyq, moral­dyq jaǵynan deni saý urpaq bolýynyń birden-bir kepili. О́mirde kezdesip jatqan túrli oqıǵalardyń saldary kemtar balalardyń dúnıe­ge kelýine, ómir esigin ashqan urpaq­tyń jetilmeı týylýyna ákep soq­tyryp otyr. Jastardyń jeti ata­syna qaramaı týys adamyna tur­mys­qa shyǵýy, qan tazalyǵyna mán bermeýi jıilep ketti. Osy oraıda keıipkerimizdi sózge tartqan edik. Qulyn-taıdaı jarysyp tel ósken J. men Q. esimdi jastar bir-birine bóle bolyp keledi. Ekeýiniń analary ápkeli-sińlili. Alaıda, eki jas bas qurap otaý tikti. Analary qarsy tura almady. «Biz aramyzda mahabbat bolǵan soń osyndaı qadamǵa bar­dyq. Qan aralasý jaǵyn oı­la­ǵy­­­myz da kelmeıdi, biz tek bir-biri­­mizdi tú­si­nemiz, jaqsy kóremiz», deı­­­­di olar. Osyndaı jastar ádet-ǵu­ryp­­­t­y a­ıaq­asty etip jatsa, kimdi kinálaımyz?! Qazaq tarıhyna kóz júgirtseńiz qazaqtyń neke saltyn kózge ilmeı, oǵan baǵynbaı nekelengen el tentek­terin qazaq zańyna salyp jazalaǵan. Abaıdyń Toǵjanmen nekelese almaýy, Qalqaman men Mamyrdyń nekesiniń tragedııalyq jaǵdaıǵa ushy­rap, sátsizdikke tap bolýynyń sebe­bi de osy qandastyqta jatqan joq pa? Qazaq erteden qandastyqqa aparatyn teris joldy tejep, ata saltyn saqtaýǵa úlken mán bergen. Al qazir she? Batystyń tárbıesin kórgen urpaq solarǵa elikteıdi, eliktep te jatyr. Onyń sońy, mine, sýrrogattyq anaǵa deıin zańy­myzǵa engizip qoıdyq. 2004 jyl­dyń 16 shildesinde qabyldanǵan «Adam­nyń urpaqty bolý quqyqtary jáne olardy júzege asyrý kepildik­teri týraly» Qazaqstan Respýb­lıka­sy­nyń zańynda «sýrrogat ana» uǵy­my zań júzinde bekitilgeni bel­gili. Osy zań boıynsha elimizde erli-zaıyptylarǵa sýrrogat ana qyzmetine júginý quqy berilgen bolatyn. Sondyqtan, sýrrogattyqty bıznes kózine aınaldyrmaı, tek muq­taj jandarǵa, máselen, urpaq súıe al­maı­tyn jandarǵa ǵana ruqsat beril­se. Qysqasy, bul – bireý úshin shara­syz­dyqtan baratyn is bolsa, endi biri úshin naǵyz bıznestiń kózine aınaldy. Bul jaıynda talaı maqala da jaryq kórdi, kınotýyndy da dúnıege keldi. Alaıda, biz urpaq arasynda qan aralasý jaǵyn ǵana qamtyp otyrmyz. Al sýrrogat analardan taraǵan urpaqtyń arasynda qan aralaspaýyna kim kepildik bere alady?! Bul sýrrogatshylar birin-biri alypsatarǵa aınaldyrdy, ara­larynda deldal júredi shapqy­lap. Onyń bala satýdan qandaı aıyr­mashylyǵy bar?! Qazaq halqy qandastyǵy alys rýlarǵa quda bolý barysynda da tektilikke mán berip, tekti, kórgendi aýyl­­dan qyz aıttyryp, balasyn ber­gen. Eki jaqtyń súıispenshiligine, m­ahab­­bat erkindigine jáne qyz bala­nyń qa­ra basynyń sapasyna qaraý­men qa­tar, onyń otbasynyń mádenıetine erek­she kóńil aýdarǵan. «Jabydan tul­par shyqpaıdy, teksiz­den tekti tý­maı­dy» degen ataly sózdiń de tór­kini  osyny meń­zep turǵandaı. Ende­she, tamyry­myzǵa balta shappaıyq, te­reń­ge jaıa­ıyq, atadan balaǵa mura bol­­­ǵan sal­tymyzdy saqtaıyq, bala­ly bolý­dyń basqa da jaǵyn qarasty­ra­ıyq. Aıman MUQYShEVA