Toǵyzynshy kún de tolqýmen ótti

Oıyndardaǵy jarystyń toǵyzynshy kúni taǵy da tolqytty. Úsh  kún boıy saryla  kútkende jeńil atlet Ol­ga Rypakova úsh qarǵyp seki­rýden Olımpııalyq oıyn­dardyń qola júldesin qor­jynymyzǵa saldy. Qom­synatyn júlde emes. Osy kúni London Olımpıadasynyń jeńimpazy, álemniń  6 dúrkin chempıony, ırandyq  Hamıt Sorıan balýan ómirinde birinshi ret bir de bir beldesýde  jeńiske jete almaı, betin basyp uzaq otyrdy. Bizdiń Olga, eki bala­nyń anasy, otbasy kúıbeńi men jat­tyǵýdyń arasyn qosqan aıaýly qyzymyz Lon­don­daǵy babynda  bol­maǵany­men, memle­keti­niń mereıi úshin aıa­nyp qalǵan joq.  Alǵashqy  kezegin­de-aq 14,73 metr qa­shyqtyqqa sekirip, birazǵa deıin bas­qalardy alańda­typ qoıdy. Ekinshi orynda 14,71 metr ná­tı­jemen amerıkalyq Ketýra Orjı kele jat­qan. Jarys qyzǵanda, Orjı tórtinshi orynǵa syrǵyp ketti de, qaıta  kele almady. Jarys jolyndaǵy qyzdarǵa qarasań kóz de, kóńil de toıa­dy. Kileń aqalteke, qyl moıyn arab attar ala­manǵa túsip jatqandaı erekshe kóz tartady.  Ásirese, ko­lým­­bııalyq Katrın Ibar­gýenniń ja­rysqa túser máneri erekshe. Or­nynda tura almaı, myń tyqyrshyp, basyn tómen salady da, quı­ǵyta jóneledi. «Al­tyndy» osy qara mar­jan  qyz qaqshyp ketti. Eshkimnen surap alǵan joq, eńbe­giniń jemisimen  aldy. Onyń nátı­jesi – 15,17 metr. Ekinshi oryn 14,98 metrge qarǵyǵan vene­sýelalyq Iýlımer Rohas­tyń úlesine tıdi. Aıtqan­daı, Olga osy nátı­jemen Londonda  top jarǵan edi. Onyń bul jolǵy kórsetkishi 14,74 metr boldy. – Men Otanymnyń namysyn laıyqty qorǵap, qola medal alǵanymdy úlken maqtanysh kóremin, – dedi Olga. – Londonnan  keıingi tórt jyl men úshin ońaı bolǵan joq. Jas sábıi bar adamǵa tynymsyz jattyǵýǵa ýaqyt ta, jaǵdaı da kele bermeıdi. О́zime ózim tolyq kelmegenim Olımpıada barysynda qatty ańǵaryldy. Ekpin alyp júgirýde, jerden kúsh alýda ózimdi jaısyz  sezindim. Tek besinshi múmkindigimde ǵana ózime kelip, nátıjemdi jaqsarta aldym.  Jarys kezinde bolmasa, jattyǵýda jaqsy nátıje kórsete almaımyn, meni jarys ósiredi. Katrın Ibargýenmen jaqsy dospyz. Ol tórt jylda tek jeńiske jetip keledi. Bir týrnırde ǵana maǵan jol bergen. Jarystan soń bir-birimizge jaqsylyqtar tiledik. Men sportty ázir doǵarmaımyn. Londondaǵy álem chempıonatyna daıyndalamyn dep sheshtim. Ol qala maǵan unaıdy, ómirimdegi eń iri jetistigime sol jerde jetkenmin Jeńil atletıka sport oıyndarynyń hanshaıymy sanalady. Osyndaı eń mártebeli jarysta oljamyzdy eselegen qyzymyz osylaı deıdi. Endi burnaǵy kúnderdi qorytyndylasaq. Medaldarǵa jaman úırenip qalyppyz. Juma kúni 85 kılo salmaqtaǵy atletimiz Denıs Ýlanov júlde alady degen nyq senimmen bardyq. Jobamyzda medalǵa tórt sportshy talasady. Olardyń kósh basynda, árıne, álem rekordshysy Kıanýsh Rostamı bar. Ol da óz kúshine sengen jaısań eken. Kelseń kel degendeı, julqa kóterý men serpe kóterýde bárinen joǵary salmaqqa tapsyrys berip qoıypty. Qytaılyq Tıan Tao, Denıs Ýlanov jáne ýkraın  Aleksanar Fılıshenko tapsyrystary bir-birimen qaraılas. Saıysqa túsken 11  atlettiń ishinen alǵashqy jattyǵýda armıan Arakel Mırzoıan jaraqat alyp, shyǵyp qaldy. Uzyn sózdiń qysqasyn aıtqanda, atletimiz tórtinshi orynnan asa almady. Kúndizgi sessııada 52  kılodaǵy boksshymyz Oljas Sáttibaev alǵashqy kezdesýin jaqsy bastady. Birinshi raýndta eki tóreshi pýertorıkolyq Jevper Kıntronǵa jeńis jazǵanymen, sońǵy eki raýndta bizdiń oǵlan jeńisti óz paıdasyna aýdaryp aldy. Sportta minez bolmasa, qarsylasyńnyń shylaýynda ketesiń. Oljas aıanbaı aıqasyp, tóreshilerge óziniń myqty ekenin dáleldedi. Keshki sessııada úsh boksshymyz sharshy alańǵa kóterildi. Aldyn ala ozyp aıtsaq, bul kún qazaq boksynyń tabysty kúni boldy.  Venesýelalyq Gabrıel Maestre degen paqyr: «Eleýsinov – myqty  boksshy, biraq men odan myqtymyn, buryn ony  jeńgenmin. Meniń armanym – Olımpıada medalin alý» dep jahanǵa jar salyp qoıdy. Ataqty Felıks Savonnyń aǵaıyny Erıslandı – keýdesin urmaǵanymen, óte qaýipti qarsylas.  Asa aýyr salmaqta álemniń eki dúrkin chempıony,  Almatydaǵy álemdik dodada bizdiń Ivan Dychkony uryp qulatqan ázerbaıjan Mogamadrasýl Medjıdov «kerek bolsa, taǵy da qulatyp tastaımyn» dep qaradaı kijinip júr. Osyndaı soıqandardan keıin tynys alýdyń ózi aýyr. Qazaq boksynyń dáýirlep turǵanyn shoıyn judyryq jigitterimiz kórsetti. Áýeli Danııar Eleýsinov astamsyǵan Gabrıel Maestreniń kári jynyn qaǵyp aldy. О́z mánerimen shegine urys salyp, qorǵana júrip, qarsylasynyń qorǵanysyn tas-talqan etti. Úshinshi raýndta úsh tóreshi de bir aýyzdan jeńisti bizdiń ulǵa berdi. Budan keıin Vasılıı Levıt birinshi kezeńdi kýbalyq Erıslandy Savonǵa berip qoıǵanymen, keıinnen bet qaratpady. Osylaısha bizden fınalǵa birinshi bolyp shyqty. Budan ári Ivan Dychko atoı saldy. Almatydaǵy álem chempıonatynda da osy Medjıdovti eki raýnd ádemi utqan. Sońǵysynda turyp aıqasamyn dep aýyr soqqyǵa kózigip qalǵan. Sodan jaqsy qorytyndy shyǵarypty. Bul joly Medjıdovtyń qalaýy emes bizdiń jigittiń qalaýy boldy. Ekinshi raýndta Medjıdov kózinen jaraqat alyp, dáriger ony jarystan aldy. Sol kúngi jarysqa aty ańyzǵa aınalǵan kásipqoı boksshy Floıd Meıvezer keldi. Ári beri shyǵyp júrgen ol Danııar Eleýsinovtiń jekpe-jegin  muqııat kórdi. Qol soǵyp qurmet kórsetti. Biz buny úlken qurmet dep uqtyq. «Egemen Qazaqstannyń» arnaýly tilshisi Baqtııar TAIJAN Rıo-de-Janeırodan habarlaıdy

Júldeler jıyntyǵy

(14 tamyzdaǵy málimet)

№	Quramalar	Altyn	Kúmis	Qola	Barlyǵy
1	AQSh	26	21	22	69
2	Ulybrıtanııa	15	16	7	38
3	Qytaı	15	13	17	45
4	Reseı	9	11	10	30
5	Germanııa	8	5	4	17
6	Fransııa	7	8	7	22
7	Italııa	7	8	6	21
8	Japonııa	7	4	15	26
9	Avstralııa	6	7	9	22
10	Ońtústik Koreıa	6	3	5	14
16	QAZAQSTAN	2	2	4	8
29	Belarýs	1	2	1	4
39	О́zbekstan	1	0	4	5
48	Ýkraına	0	3	1	4
49	Ázerbaıjan	0	2	0	2
51	Lıtva	0	1	2	3
52	Grýzııa	0	1	1	2
42	Qyrǵyzstan	0	0	1	1
42	Estonııa	0	0	1	1

Maıkl Felps – 22-shi márte chempıon

Amerıkalyq sýda júzýshi Maıkl Felps 200 metrlik qashyqtyqty keshendi júzýde qatarynan tórtinshi ret jeńiske jetip, Olımpıadanyń 22-shi márte chempıony atandy. Sóıtip, osy Rıoda ózi jasaǵan úsh rekordty taǵy jańartty. Ol bul aralyqty 1.54,66 mınýtta júzip ótip, óziniń japon básekelesi Kosýke Hagınodan 1.95 sekýndqa ozyp keldi. AQSh sportshysy Brazılııa jerinde jeńip alǵan 4 altyn medalin munyń aldynda 200 metrge kroll ádisimen júzýden, 4h100 jáne 4h200 metrlik estafetalardan bastap jınady.

Armıan aýyr atleti qolynan

aıyrylyp qala jazdadyArmenııa quramasynyń aýyr atleti Andranık Karapetıan 195 kg salmaǵy bar ziltemirdi serpe kóterý kezinde sol qolynyń shyntaǵyn qaıyryp jiberip, syndyryp ala jazdady. Qoly artyna qaraı qaıyrylyp ketken 20 jastaǵy sportshy aýrý janyna batqannan aıqaılap jiberdi. Ol dárigerlerdiń kómegimen tuǵyrdy tastap shyqty.

Jurt nazaryn aýdarǵan qozyqaryndy júzgish

Sýda júzý jarysyna qatysqan sportshylardyń biri 59 júzgishtiń eń sońynan keldi. О́zi basqa atletter sııaqty syptaı emes, denesi tolyq, tipti azdap qarny da bar. Qozy qaryndy bul olımpıadashynyń kim ekeni sál keıinirek anyqtaldy. Robel Kıros Habte esimdi júzgish Efıopııa júzý federasııasy prezıdentiniń uly bolyp shyqty. Bir qyzyǵy, Robel Habte sý báıgesinde «tezek terip» qalǵanyna esh jabyrqaǵan joq. Resmı málimet boıynsha, Habte Halyqaralyq júzý federasııasynyń arnaıy joldamasymen kelgen. Alaıda, onyń ákesi júzý federasııasy prezıdenti ekeni anyqtalǵan soń, Efıopııada odan góri jyldam júze alatyn sportshylar joq ekenine kúmánmen qaraıtyndar kóbeıdi. Habteniń ózi bolsa «Efıopııada bári júgiredi. Eshkim júzbeıdi. Men júgirgim kelmedi, júzgim keldi. Qandaı oryn alǵanym mańyzdy emes» deıdi.

Chempıonnyń anasy stadıonǵa kire almaı qaldy

Bizdiń sýǵa júzýden tuńǵysh Olımpııalyq oıyn­dardyń chempıony Dmıtrıı Balandınniń anasy – Tatıana ulynyń tolaǵaı tabysqa jetken sátin televızordan kórgen. Buǵan Rıoǵa balasynyń sońynan jetken onyń stadıonǵa kirer bıletti jópeldemede joǵaltyp alǵany sebep bolypty. О́ziniń aıtýynsha, aldymen elimizdiń sportshylarymen birge aýyr atletter saıysyn kórýge barǵan. Sońynan sol jerden júzýshiler jarysy ótetin basseınge kelgen. Osynda qatty soǵyp ketken jel onyń akkredıtasııa jasalǵan beıdjin ushyryp áketken. Sosyn bılet satyp almaq bolyp kassaǵa barǵan. Biraq bılet tappaǵan. Aqyrynda qonaqúıge qaıtyp kelýine týra kelgen. Damır QOJAMQUL

Jýaly jasóspirimderi shetinen shymyr

– Mundaı qyzdar urǵanyn qulat­sa kerek… Soqqylary joı­qyn ǵoı.. Osydan eki jyl buryn Elbasy N.Nazarbaev áıelder merekesi qarsańynda Aqordada bir top qyz-kelinshektermen júzdesip, qazaq qyzdarynyń ishinen shyqqan tuńǵysh álem chempıony Nazym Qyzaıbaı týraly osylaı dep aǵynan jaryl­ǵan bolatyn. Árıne, ázil retinde aıtyl­ǵanymen, bul osynaý ádemi qyzdyń shyn mánindegi kúsh-qýatyna, darynyna berilgen baǵa edi. Qaısar minezdi qazaq qyzynyń jeńisi men Elbasynyń Nazymǵa degen qurmeti talaı boıjetkenniń sportqa degen qyzyǵýshylyǵyn oıatyp, boks qol­ǵabyn kııýge asyqtyrǵany anyq. Eki jyl buryn Jýaly aýdany­nyń ortalyǵy B.Momyshuly aýy­lynan ádemi sport kesheni boı kótergen. Kún saıyn mal qarap, shóp tasyp, otyn jaryp júrgen aýyl balalary shetinen shymyr keledi emes pe, tek olardyń sportqa degen qyzyǵýshylyqtaryn oıatyp, shynyqtyryp, durys baǵyt-baǵdar bere bilý kerek. Sondyqtan osynaý ortalyq aýyldaǵy qarshadaı qara kúsh ıeleriniń sportpen aınalysýlaryna kóp múmkindik bergeni ras. Búginde bul shańyraqta 700-den astam jetkinshek sporttyń voleıbol, dzıýdo, boks, kir tasyn kóterý jáne qazaq kúresi túrlerimen bel­sendi aınalysýda. Sonyń ishinde bylǵary qolǵap kıgen jýalylyq qyzdar az ýaqytta biraz belesterdi baǵyndyrdy. Naqtyraq aıtatyn bolsaq, Áıgerim Oshaqbaı men Elena Sherýnkova álem chempıonatynda qola júldege qol jetkizse, Aqerke Dúısenaly men Balnur Qaldarbek birneshe ret Qazaqstan chempıondary atanǵan. Jaqynda Ortalyq kommýnıkasııalar qyzmeti oblystyq fılıaly Jýaly aýdanyna press-týr uıymdastyrdy. Sol saparymyzda osynaý boksshy qyzdarymyzdyń jattyǵý ústindegi joıqyn soqqy­laryn kórip, shynynda bul boıjetkender urǵanyn qulatatyn naǵyz sheberler ekenin baıqadyq. Áıgerim men Balnur sporttyń osy túrimen sońǵy bes jyldan beri aınalysyp keledi eken. Ekeýi de: «Áke-sheshemizdiń sport salasyna eshqandaı qatysy joq, boksqa ózimiz qyzyqtyq. Jattyǵý kezinde kóp ter tókseń, rıngte ózińdi óte senimdi ustaısyń», deıdi. Laıym, boksshy qyzdar al­daǵy ýaqytta Nazym ápkeleriniń jeńis­ti jolyn jalǵastyryp, álemdik báse­kelerde Ánuranymyzdy shyrqata bergeı. Olımpıada chempıony ári Barker kýboginiń jeńimpazy atanǵan Baqtııar Artaevtyń kindik qany tamǵan Jýaly jeriniń qyzdary ǵana emes, jigitteri de úlken sporttyq básekelerde atoı salyp júr. Dál osy ádemi ǵımaratta jattyǵý jasap, ter tógip júrgen Ardaq Qanybaı – armrestlıngten álem chempıony, Abylaı Qalyp – Azııa, Ǵalym Jandýllaev pen Bekjan Abdarambek taekvondodan el chempıondary atandy. Aıtpaqshy, sport alańynda voleıbol oınap jatqan jetkinshek­ter­diń ishinen bir bala kózimizge erekshe jyly ushyrady. Ádette voleıbolshylardyń boıy uzyn, sereıip qalǵan bolýshy edi. Myna balanyń boıy bákene bolsa da, áýelep kelgen dopqa degen umtylysy sumdyq eken. Ábjil qımylymen dopty eppen qaǵyp ta, kúshpen uryp ta úlgerip jatqan Nurjan Ermahanov Nurlykent aýylynan kelipti. Yqylasy men ynta-jigeriniń mol­dyǵy ǵoı, Nurjan bastaǵan jetkin­shekter el chempıonatynda baqtaryn synap, eki márte úshinshi orynnan kóringen eken. Árıne, bolashaqtaǵy soqpaqtary sportpen túbegeıli túıise me, joq pa, ol jaǵyn ýaqyt kórseter, degenmen, bul maqalanyń jazylýyna sebep bolǵan osynaý jetkinshekterdiń sport zaldaǵy tókken terleri ómir boıy ózderine kúsh-qýat berip, joldaryn jeńildetetini aıdan anyq. Endeshe, aýyl jastarynyń sportpen aınalysýyna barlyq jaǵdaı ja­salýy tıis. Oralhan DÁÝIT, «Egemen Qazaqstan»  Jambyl oblysy, Jýaly aýdany Sýretti túsirgen Aqádil RYSMAHAN