Abaqtyda alasarmaǵan arman

Qazaqtyń arǵy bettegi úl­ken jazýshysy Qajyǵumar Shabdanuly dúnıeden ótti. Qazaqtyń taýqymetti ǵumyr keshken, neshe san azap kórgen, taǵdyry óte aýyr jazýshylarynyń biri Qajy­ǵumar Shabdanulynyń qazasyn estip, qatty qamyǵyp, qaıǵyryp otyr­myn. Shyn mánin­de de onyń ómiri aıanyshqa toly ári maǵynaly ómir. Ol kisi kózi jumyl­ǵanǵa deıin atajurtyn zaryǵa ańsap ótti. Sony­men birge, ol ómir boıy ózi arǵy bette júrse de bergi bettegi, úlken jurttaǵy úıelmen qazaqtyń táýelsizdigin ańsap ótti. О́zi qıyn-qystaý kún keshse de ǵasyrlar boıy ańsaǵan armanǵa Alashym jetse eken dedi. Qaı­ran Qajekeńniń sol rııasyz tilegin, úlken júre­giniń minajatyn Allamyz qabyl qylyp, Qazaq eli bostandyqqa jetip, táýelsizdik alǵanda, soǵan túrmede jatyp aqsar­bas aıtyp qýanǵan da osy aǵamyz bolatyn. Biraq, sol táýelsiz qazaq elin óz kózimen kóre almady. Atamekendi ańsap, armandaýmen ah uryp  ótti. Jan dúnıesi kúızeldi, shyǵarmashylyq azabyn myń eselep tartty. Qajyǵumar aǵamyz Keńes óki­metiniń qysymynan Qytaıǵa aýyp ketken Alashtyń taǵdyryn aıshyqtap, kórkem kestege túsirgen, sol jaqtaǵy qazaqtardyń qıly qatpar­ly tarıhyn qat-qabat etip jazǵan mańdaıaldy jazýshylardyń biri ǵana emes, biregeıi edi. Ol kisiniń «Pana» degen romanyn men ózim arabsha tóte jazýdan ózimiz tutynatyn jazý­ǵa kóshirip, tuńǵysh ret Dúnıejúzi qazaq­tarynyń qaýymdas­tyǵy arqyly jaryq kórýi­ne qol­ǵa­bysymdy tıgizip edim. Sodan keıin, ómiriniń basty eńbegi, hal­qyna qaldyrar eń úlken murasy bo­lyp taby­la­tyn alty  tomdyq «Qylmys» ro­ma­ny jazylyp, onyń qoljazbasy neshetúrli mehnatpen atamekenge jetkizilgen-di. Ol da ótken jyly Qazaq­standa jaryq kórip, tusaýkeseri ótip, ol rásimge jazýshynyń Al­matydaǵy qyzy qatys­qan bolatyn. Munda jetýge usharǵa qanat bolmaı zaryqqan jazý­shy sol eńbeginiń shyqqan habaryn estip, qýanǵanyn da estigen edik. Bul roman­dar­dyń jaryqqa shyǵýy da Táýel­siz­digimizdiń arqasy ekendigi anyq. Ony Qajekeń de túsinip, ashyq aıtyp, rızashylyǵyn bildirdi. Aǵanyń eń úlken armany atajurtty kórý edi. Kózimniń sońǵy bir tamshysy atajurttyń topyraǵyna tamsa, dúnıe­den armansyz óter edim deıtin de tilegin bilemiz. Biraq ol shekaradan ótip, atajur­ty­na kele almady. Ál­bette, onyń saıasatqa tireletin neshe túrli sebepteri bar. Men Qajyǵumar Shabdanuly túrme­de jatqanynda mynadaı óleń jazǵan edim. Taǵdyrdyń qıly-qıly jazýy bar, Irisi sol jazýdyń Qajyǵumar: Abaqtyda – marqaıdy Abaqtyda – qartaıdy. Abaqtyda – bel jazyp, Abaqtyda – jantaıdy... Abaqtyǵa aparyp, Qamaǵaly qapa ǵyp, Shyqqan izi joq áli, Kirgen izi ap-anyq. Bul óleńdi men kóziniń tirisinde jazǵam. Osy óleń bir adamdardyń kómegimen túrmede jatqan Qajyǵumarǵa tabystalǵan. Sonymen birge, men Qajyǵumar týraly «Tas besik» degen poema jazdym. «Qazaq ádebıeti» gazetinde jarııalanǵan osy dastandy da Qajyǵumar óz kózimen kórip, oqyp, rıza bolǵan eken. Al endi óz basym Qajyǵumardy kóre alǵan joqpyn. Bir kezde Qytaıǵa barǵanymda, keziksem dep talap qoıǵan edim. Biraq bul maqsatym oryndalmady. Sóıtip, ol kisiniń de, meniń de kókeıimde bir-bir muńlyq arman qalǵan bolatyn. Keshe arǵy bette ómir boıy azap arqalaǵan, ómir boıy atamekenin ańsap ótken sol úlken júrekti aıaýly jazýshynyń qaıtys bolǵan habaryn estidik. Taǵ­dyr­dyń basqa salǵanyna, Allanyń jazǵanyna qoldan keletin qaıran joq. О́zi ketse de kózindeı bolyp shy­ǵar­malary qaldy, olar atajurtqa adaspaı jetti, qa­lyń alashpen tabysty. Bar dátke qýaty­myz osy. Qajy­ǵu­mar­dyń bir baqyty, eń úlken baqyty da osy. Aǵa­myzdyń jatqan jeri torqa bolsyn. Ol jaqtaǵy aǵaıyn-týǵandaryna, joldas-joralaryna, qalamdas dostaryna shyn júregimnen egilip turyp kóńil aıtamyn. Járken BО́DEShULY, aqyn, halyqaralyq Alash syılyǵynyń laýreaty.