Keshe Astanadaǵy Táýelsizdik saraıynda bilim berý qyzmetkerleriniń respýblıkalyq Tamyz keńesi ótti. Onyń jumysyna Premer-Mınıstrdiń orynbasary Darıǵa Nazarbaeva qatysyp, sóz sóıledi.
Alqaly jıyn elimizdegi eń úzdik 25 oqýshynyń ortaǵa shyǵýymen bastaldy. Alǵyrlyǵymen aınalasynan at ozdyrǵan ónegeli órender atynan minbege kóterilgen Darhan Saǵyndyqov bolar balanyń minezin baıqatty. Perishte peıilden aıtylǵan ýyz lebizderi kópshilik kóńilin kónshitip tastady. «Biz táýelsizdik rýhynda tárbıelengen urpaqtyń ókilimiz. Ártúrli pánder boıynsha halyqaralyq olımpıadalar men ǵylymı jobalar baıqaýynyń jeńimpazdarymyz. Ozat oqýymyz arqyly Elbasy Nursultan Nazarbaev bastaǵan memleketimizdiń mereıin kóterýge óz úlesimizdi qosamyz. Osy oraıda jeteli jetkinshekter ósirýge ómirlerin arnaǵan ulaǵatty ustazdarymyzǵa alǵysymyz sheksiz!».
Sala jumysyn saralaǵan Bilim jáne ǵylym mınıstri Erlan Saǵadıev egemendik alǵannan bergi 25 jyl ishinde atqarylǵan aýqymdy jumystardy naqty derektermen aıshyqtady.
Endigi basty mindet – qazaqstandyq bilim sapasyn damyǵan elderdiń deńgeıine jetkizý. Bul rette ózgelerden úırenetin úrdisterdi meılinshe meńgere otyryp, ózimizdiń ulttyq erekshelikterimizdi saqtaýǵa barynsha mán berilmek. Birinshi kezekte, memlekettik tildi odan ári damytýǵa jáne jańa ádistemelerdi engizýge aıryqsha nazar aýdarylady. Búgingi tańda mektep oqýshylarynyń 70 paıyzy qazaq synyptarynda oqıdy. Bıyl joǵary oqý oryndaryna bólingen granttardyń 80 paıyzy qazaqsha bilim alatyn mamandyq ıeleriniń enshisine tıdi.
Mektepke deıingi mekemelerdiń ınfraqurylymyn jetildirýge qomaqty qarjy salynýy da jarnamalaýǵa laıyq jaqsylyqtyń belgisi. «Balapan» baǵdarlamasynyń arqasynda jekemenshik sektordyń da belsendiligi arta tústi.
Sonyń nátıjesinde 2200 balabaqsha men ortalyqtar boı kóterdi. Igilikti is jalǵasyn tabaryna senimimiz mol. Qazir qaltasynan qarjysyn shyǵaryp, memlekettik tapsyrysty oryndaýǵa talpynǵan kásipkerlerge qolaıly jaǵdaı jasaýdyń qosymsha múmkindikteri qarastyrylýda.
Orta bilim berý salasyndaǵy negizgi jetistikterdiń biri retinde 2016 jyly muǵalimder jalaqysynyń kóterilgenin alǵa tartqanymyz abzal. О́ıtkeni, bul óte mańyzdy másele. Endi pedagogtarymyzdyń eńbekaqysymen birge, olardyń shákirtterine beretin bilim sapasy da artyp jatsa, árıne, nur ústine nur.
Mınıstr, sondaı-aq, bilim berýdiń ózekti problemalaryna toqtalyp, kúrmeýi qıyn kúrdeli túıinderdi sheshýdiń tıimdi joldaryn tilge tıek etti. Máselen, orta bilimniń jańartylǵan mazmunyna kóshý, 12 jyldyq oqytý úlgisiniń artyqshylyqtaryn jurtshylyqqa túsindirý, orys tilinde bilim beretin mektepterde qazaq tilin oqytý ádistemesin jetildirý, UBT-daǵy ózgerister sekildi taǵy da basqa kún tártibindegi kúıip turǵan jaıttarǵa jan-jaqty toqtalyp, aldaǵy atqarylar mindetterdi mejeledi. Jańa oqý jylynda órkendi ózgeristerdiń odan ári óris alatyndyǵyna senim bildirdi.
Qaraǵandy qalasyndaǵy N.Nurmaqov atyndaǵy mamandandyrylǵan mektep-ınternaty fızıka pániniń muǵalimi Áıgerim Kenjalıeva respýblıkamyzdaǵy retimen júzege asyrylý ústindegi reformalarǵa qoldaý bildirdi. Sebebi, munyń bári oqý-tárbıe isin ilgeriletýge septigin tıgizedi. Jas maman zaman talabyna saı bolý úshin óziniń arnaıy kýrstarǵa qatysyp, aǵylshyn tilinde sabaq beretindeı deńgeıge jetkenin maqtanyshpen áńgimeledi. Onyń oıynsha, adam talpynsa almaıtyn asýy joq.
Parlament Májilisi Tóraǵasynyń orynbasary Vladımır Bojko «Máńgilik El» jalpyulttyq patrıottyq ıdeıasynyń azamattyq qoǵamdy damytýdaǵy róli týraly ornyqty oı tolǵady. Memleket basshysynyń bastamasymen qabyldanǵan tarıhı qujat qazirgi tańda ulttyq ıdeıaǵa aınalǵany anyq.
Tatýlyq pen turaqtylyq saltanat qurǵan Qazaqstanda áralýan ult ókilderiniń beıbit kúnniń astynda besik terbetip, berekeli tirlik keshýi qalypty kóriniske aınalǵaly qashan.
Keıingi tolqyn ókilderin otansúıgishtikke baýlýda órenderimizge ótken tarıhymyzdy, tuǵyry bıik tulǵalarymyzdy tanytý tárizdi taǵylymdy sharalarǵa kóptep kóńil bólý kerektigin eske salǵan Parlamenttegi tómengi palatanyń vıse-spıkeri Almatydaǵy birqatar joǵary oqý oryndaryndaǵy saýaldama qorytyndylary oıdaǵydaı bolmaǵanyna qynjylys bildirdi. Eń soraqysy sol, birqatar stýdentter keshegi Ekinshi dúnıejúzilik soǵysta erliktiń qaıtalanbas úlgisin kórsetken qazaqstandyq qaharmandar – Baýyrjan Momyshulynyń, Talǵat Bıgeldınovtiń, Raqymjan Qoshqarbaevtyń, Sergeı Lýganskııdiń, Leonıd Bedanyń, Saǵadat Nurmaǵanbetovtiń – kim ekenderin bilmegen. Bul endi, el erteńi sanalatyn jastarymyzǵa jaraspaıtyn qylyq. Sondyqtan balabaqshalarda, mektepterde, ýnıversıtetterde mundaı jetesizdikke jol bermeý úshin júıeli jumys júrgizilgeni jón.
Jaryssózge shyqqan Ulttyq ǵylym akademııasynyń prezıdenti Murat Jurynov, Astana qalalyq ata-analar keńesiniń tóraıymy Anar Tólebaeva, Ońtústik Qazaqstan oblysy ákiminiń orynbasary Ulasbek Sádibekov jáne basqalar urpaq tárbıesine qatysty kóptiń kókeıindegi áńgimeni qozǵady.
Keleli keńesti qorytyndylaǵan Úkimet basshysynyń orynbasary Darıǵa Nazarbaeva salmaqty oı sabaqtap, bilim berý isindegi ózekti problemalarǵa baılanysty pikirlerimen bólisti.
– Men búgin bizdiń qoǵamdy tolǵandyratyn biraz máselege toqtalǵym keledi, – dedi ol. Birinshiden, muǵalim mamandyǵynyń abyroıyn kóterýimiz kerek. Mektepterdiń materıaldyq-tehnıkalyq bazasyn nyǵaıtý jumystaryn jalǵastyra berý qajet. Bul úshin bilim mekemeleriniń uıymdastyrý-quqyqtyq mártebesin aıqyndap alýǵa tıispiz. Qarjylandyrý júıesin jetildirý maqsatynda barlyq mektepterdi tólqujattaý josparlanýda.
Ekinshiden, memleket pen bıznestiń árekettestigine keń óris ashqan durys. О́ıtkeni, qazir ekonomıka qıyn kezeńdi bastan keshýde. Bizdiń qoǵam balabaqshalar men mektepter salý qaıyrymdylyq qadamy ekenin túsindi. Bıznes ókilderi ózderiniń áleýmettik jaýapkershilikterin jete sezinetini qatty qýantady. Osy oraıda, ınvestorlardyń qyzyǵýshylyǵyn týdyrý óte mańyzdy. Memlekettiń mindeti – halyq qajetine qarjylaryn jaratatyndarǵa yńǵaıly jaǵdaı jasaý.
Úshinshiden, oqýlyqtar men oqý josparynyń sapasyn jaqsartqan durys. Sebebi, balamyzdyń ońdy oqýlyqpen qamtamasyz etilgenin árqaısymyz qalaımyz. Bıyldan bastap birinshi synyptyń oqýshylary biryńǵaı bazalyq oqýlyqpen oqıtyn bolady. Olardy daıyndaý barysynda buǵan deıin aıtylǵan kemshilikter eskerildi. Bul jumystar joǵary deńgeıde oryndalýǵa tıis.
Biz aqparattyq tehnologııalar zamanynda ómir súrýdemiz. Interaktıvti taqtalar, mýltımedııalyq qural-jabdyqtar muǵalimderdiń jumysyn jeńildetedi.
Tórtinshiden, Ulttyq biryńǵaı testileý tártibi de ózgeredi. Bıyl UBT jańa formatta uıymdastyrylady.
Besinshiden, úshtuǵyrly tildi engizýge kóńil bólinedi. Buǵan baılanysty biraz daý-damaı týyndaýyna bárimiz kinálimiz. Ony moıyndaýǵa tıispiz. Úsh tilde bilim berý kezeń-kezeńmen júzege asady. Buǵan baılanysty túsindirý jumystaryn áli de júrgize berý kerek. Dúrbeleń jasaýǵa esh negiz joq. Qazaq tiline eshqandaı qaýip tónbeıdi. Kerisinshe, orystildi mektepterde memlekettik tildi oqytýdy kúsheıtý josparlanyp otyr. Qazaq ádebıeti men tarıhy bul mektepterde qazaq tilinde oqytylmaq.
Altynshydan, Qazaqstandaǵy árbir jetim bala otbasynda ósýi úshin jaǵdaı jasaýymyz qajet. Bul baǵyttaǵy jumystar da óz jemisin berýde. Elimizde alǵash ret balalar úıiniń jabylý úderisi baıqala bastady.
Jetinshiden, tehnıkalyq jáne kásibı bilim kókjıegi keńeımek. Búgingi tańda mektep bitirgen kóptegen ul-qyzdarymyz belgili bir biliktilikke ıe bola almaı júr. Olarǵa memleket esebinen tegin kásiptik-tehnıkalyq bilim alý múmkindigi týdyrylady. Ol úshin qoldanystaǵy zańnamaǵa ózgeris engizý qajet.
Jalpy alǵanda, oıǵa alǵan josparlar jeterlik. Onyń barlyǵyn oryndaýǵa bolatynyna meniń senimim mol.
Osylaısha oı tolǵaǵan Darıǵa Nursultanqyzy, Tamyz keńesine qatysýshy barlyq ustazdardy jańa oqý jylynyń bastalýymen quttyqtap, eńbekterine tabys tiledi.
Talǵat BATYRHAN,
«Egemen Qazaqstan»
