DÚBIR

Sport birligimizdi bekemdeı túsedi

Astanadaǵy Nazarbaev Ýnıversıtette «Sport – beıbitshilik pen kelisim jolynda» uranymen el Táýelsizdiginiń 25 jyldyǵyna arnalǵan «Olımpıadalyq jaz – El rýhy» festıvali uıymdastyryldy. Qazaqstan halqy Assam­bleıa­sy men ózge de tıisti vedomstvo­lardyń uıytqy bolýymen alǵash ret ótkizilip jatqan mere­kelik sharanyń basty maqsaty – olımpıadalyq qozǵalys belsen­diligi men jeńis rýhyn dáripteý, salamatty ómir saltyn ustanýdy nasıhattaý. Sondaı-aq, el ishinde komandalyq rýh pen dostyq qun­dylyqtardy qalyptastyrý, jas­tardy sportpen aınalysýǵa tartý. Ári eń mańyzdysy, osy kúnderi álem nazaryn ózine aýdarǵan Rıo-de-Janeırodaǵy Olımpıadaǵa qatysý­­shy Qazaqstan quramasynyń sport­shylaryna qoldaý kórsetý. Saltanatty shara aıasynda sóz alǵan Qazaqstan halqy Assam­b­leıasy Tóraǵasynyń orynbasary – Hatshylyq meńgerýshisi Eraly Toǵjanov respýblıkalyq deńgeı­de uıymdastyrylyp otyrǵan osyndaı festıval arqyly ke­mel keleshegimizdiń kepili – búgin­gi jastarymyzdy sa­lamatty ómir saltyn ustanýǵa meılinshe baý­lı otyryp, olardyń boıynda otansúıgishtik qasıet qalyp­tas­tyrý ekendigin atap kórsetti. «Tórtkúl dúnıeniń kóńil qoıyp, kóz tigip otyrǵan Rıo Olım­pıa­dasynda bizdiń baýyrymyz, zamandasymyz Danııar Eleýsinov qorjynymyzǵa taǵy bir altyn saldy. Bul – zor qýanysh, erekshe abyroı. Ol Ánuranymyzdy álemge tyńdatty. Sondyqtan da ony jáne ózge de sportshylarymyzdy búgingi jastarymyzǵa úlgi tutyp, keıingi tolqyn ókil­deri­ne ónege etip kórsetýimiz kerek. Nazarbaev Ýnıversıtettiń salynyp, jastarymyzdyń álemdik deńgeıdegi osyndaı oqý ornynda bilim alýyna jaǵdaı jasalýy – Elbasymyzdyń olarǵa degen erekshe yqylas, peıili men zor úmitiniń kórsetkishi. Al endi «Olımpıadalyq jaz – El rýhy» sharasy aıasynda jastar arasyndaǵy yrys-yntymaq pen beıbitshilik­ti nasıhattaıtyn festıvaldar budan keıin de jalǵasyn tabatyn bolady. Árkez belsendi bolyp, sportty serik eteıik»,– dedi Eraly Luqpanuly. Eki kúnge sozylatyn festıvalda sporttyń 7 túri bo­ıynsha: qazaq kúresi, toǵyzqumalaq, taek­vondo, voleıbol, ústel tennı­si, mını-fýtbol jáne armrestlıng­ten (qossaıys) jarystar uıym­dastyryldy. Oǵan qatysýshy­lar retinde elimizdiń barlyq óńir­lerinen bir-birden komandalar kelgen. Olar óz oblysynan Rıoǵa attanǵan sportshylaryn úlgi ete otyryp, sporttyq saıys­qa tústi. Komandalyq top retinde jasaqtalǵan jarys jeńimpaz­dary kezdesý sońynda arnaıy syılyqtarmen marapattaldy. Aıta keteıik, bul shara dástúrli jáne ulttyq sport túrlerin nasıhattaý arqyly dúıim jurt ishindegi dostyqty tereńdetý men ózara senimdi nyǵaıtýǵa negizdelgen. Sondaı-aq, festıvaldyń túpki bir tamyry – jastardy meılin­she belsendi ómir súrip, sport­qa jaqyn bolýǵa baýlýda jatyr. Tipti, múmkindigi shekteýli jas­tardy úmitin úzbeı, qoǵamǵa erkin beıimdeýge barynsha úndeıdi. Osyndaı oıdyń údesinen shyǵý úshin festıvalǵa Ardaq Otarbaev ta arnaıy shaqyrylǵan. Arba­daǵy sporttyq bı túrinen álem chempıonatynyń qola júldegeri atanǵan ol: «Sport – ult birligin nyǵaıtatyn tegeýrindi kúsh», deıdi. Ol munymen shektelmeı, taǵ­dyr tálkegine ushyrap, múmkindigi shek­teýli jandar sanatyna qosyl­ǵan jastarǵa kúsh-jiger beretin ári olardy tabandylyqqa úıretetin de osy sport ekendigin aıtady. El jastarynyń rýhyn kóterip, uıymshyldyq pen baýyrmaldyqqa  shaqyratyn bul sharaǵa Parlament Májilisiniń depýtattary men QHA ókilderi, memlekettik organdardyń jáne etnomádenı birlestikterdiń músheleri qatysty. Al Nazarbaev Ýnıversıtettiń sport kesheninde ótken sport túr­lerinen saıys jeńimpaz­daryn marapattaý sátinde kórermen­der nazaryna etnomádenı bir­les­tikterdiń ulttyq oıyndary men «Street-workout» sport­shylarynyń kór­neki qoıylym­dary usynyldy. Nurlybek DOSYBAI, «Egemen Qazaqstan» Sýretti túsirgen Erlan OMAROV, «Egemen Qazaqstan»

Qazaqtyń altyn salmaǵy

Alpys toǵyz qazaqtyń, Enshilep alǵan salmaǵy. Tórtinshi Olımp erlerim, Tuǵyrǵa myǵym qonǵaly.   Baqtııar, Baqyt, Seriktiń Danııar jolyn jalǵady. Dástúrin eldik erliktiń, Jaraly batyr qorǵady.   Danııar, ulym, jaradyń, Jigitsiń naǵyz, qaraǵym. Elińniń týyn kóterip, Jańarttyń izin aǵańnyń.   Qazaqtyń altyn salmaǵy, Erlerim seni qorǵady. On alty jyl bizderge Teń keler eshkim bolmady.   Jigitsiń naǵyz, Danııar, Boıynda namys, ary bar. Marattaı áke ósirgen, Qazaqtyń uly, baǵy bar.   Tógilgen teriń aqtaldy, Senimen halqyń maqtandy. Qazaqtyń altyn salmaǵy, Dástúr bop shyńǵa attandy.   Tolqydyń, elim, shattanyp, Ulyńmen eren maqtanyp. Erliktiń altyn dástúri Qalady máńgi saqtalyp. Myńjasar DÁRMENOV Arys qalasy

Qýanysh qushaǵyndaǵy Qaıyńdy

Sársenbiniń sátti kúni ymyrt úıirile Terekti aýdanynan issapar­dan oralyp kele jatyr edik. Oblys ortalyǵyna jaqyndaǵan kezde avtokólik rúlindegi Arman esimdi júrgizýshi: «Búgin túnde Qadyr Myrza Áli atyndaǵy mádenıet jáne óner ortalyǵyndaǵy alańda jerlesimiz Danııar Eleýsinovtiń fınaldyq aıqasy tikeleı efırden kórsetiledi», dep qaldy. Qulaǵymyz eleń etti. Iá, atalǵan alańǵa úlken tablo – ekran qoıylǵan. Eldiń aby­roıyn asqaqtatý úshin  belgili boks­shy aq ter, kók ter bolyp, saıysqa túsip jatqanda uıqy bolý­shy ma edi?! Biz de keldik, tún or­ta­syna taman alańǵa. Munda Danııar­ǵa tilektes jastar men stý­dent­ter kóptep jınalypty. Danııardyń týyp-ósken aýyly Qa­­ıyń­­dy ne kúıde eken qazir? Kóz shy­rymyn alar-almastan tań sári­de sol aýyldyń ákimi Bolat Tóleýi­shov­ke qońyraý shaldyq. Aýyl tur­ǵyndary óz perzentteriniń Rıo Olımpıadasynyń fınaldyq saıys­taǵy urysy bitkenshe kóz ilmepti. Jerlesiniń jeńisine elden erek qýanǵandar­dyń biri Danııardyń ákesi Marat Tálip­ulynyń tól shákirti – Qaıyń­dy aýylyndaǵy boks seksııa­sy­nyń jat­tyqtyrýshysy Marat Muhambetov boldy. «Biz Danııar­dyń bir aýyl ǵana emes, búkil eli­mizdiń márte­besin bıikke kóterip, altyn medal alǵanyn maqtan tutamyz», dedi ol bizben telefon arqyly til qatysqan sátinde. Ol sonymen birge Olımpıada chempıonyn elorda áýejaıynan qarsy alý úshin Astanaǵa shuǵyl jol júrgeli turǵanyn da jetkizdi. Danııardyń týǵan aýyly Qaıyń­dy Reseıdiń Saratov oblysyna suǵyna ornalasqan. Buryn Berezın dep atalǵan. Keńestik kezeń­de egin egip, mal baǵyp, eńbek­qorlyq úlgisin tanytqan ári mádenıetin barynsha órkendetken aýyldan Olımpıada chempıony shyǵýy – úlken maqta­nysh. Osy qýanyshqa aqtaryla qýanǵan Qaıyńdy qazir toı qushaǵynda turǵandaı áser qal­dyrady. Mundaǵy jurt óz jer­lesteri qatarynan endi Danııardyń jetistigin qaıtalaýǵa umtylatyndardyń kóptep tabylatynyn da aıtyp otyr. Temir QUSAIYN, «Egemen Qazaqstan» Batys Qazaqstan oblysy, Kaztalov aýdany, Qaıyńdy aýyly

Almaty aýyr atletterdi qarsy aldy

Burnaǵy kúni túnde Almaty jankúıerleri taǵy da áýejaıǵa qaraı aǵyldy. Olar túngi saǵat 01. 30-da Amsterdamnan keletin áýe laıneriniń jolyn tosýǵa ádettenip aldy. Búgin de solaı, osy reıspen Qazaqstan aýyr atletteri Aleksandr Zaıchıkov pen Denıs Ýlanov kelýi tıis. Jankúıerlerdiń búgingi kóńil-kúıi tym erekshe... Bul – Alma­ty jankúıerleri Qazaqstannyń Olım­pıadadan alǵan úshinshi al­­tyn medalin teledıdardan kórip, boks­shylarymyzdyń koman­da­lyq kóshbasshysy Danııar Eleý­sinov­tiń ǵajap jeńisine kýá bolyp, qýanyshtan júregi jarylyp turǵan sáti edi. Aleksandr Zaıchıkov top bas­tap áýjaıdyń VIP-zalyna bas suqqany da sol, ekpindegen dom­byranyń únimen Syr boıynan kelgen jyrshy jigit madaq-arnaýdyń tıegin aǵytyp jiberdi. Osy bir kórinisten-aq júldeger jigittiń  Syr elinen, ataqty Ilıa Ilınniń iz­basary ekenin  ańǵarý qıyn emes-tin. Jyr bitkende alyp Aleksandr anasynyń qusha­ǵyna kúmp berdi... Olımpıada qola júldegerin qushaǵynan bosatqan baqytty ana  Margarıta Zaıchıkova sol boıda jýrnalısterge suhbat berdi. – Meniń ulym úshin ishken astaryn jerge qoıyp jankúıer bolǵan qazaqstandyqtarǵa analyq júregimmen alǵysymdy aıtamyn. Aleksandrdyń júldeli úshinshi oryn alǵany bizge altyn medal alǵandaı áser etti. Elimizdiń kók týy júldegerlerdiń jalaýlary­men qatarlasyp joǵary kóteril­gende, kóz jasymdy tyıa almaı qal­dym. Ulym jeńiske otan­das­tarymyzdyń qoldaýymen jetti dep oılaımyn. Bárińizge, bárińizge rahmet!.. Júldegerdiń anasynyń shýaq­ty sózin sońǵy altynnyń býy­men masattanyp turǵan jınal­ǵan qaýym jyly qabyldap, dýman­datyp ala jóneldi. «Alǵa, Qazaq­stan! Alǵa, Qazaqstan!..» Aleksandr Zaıchıkov – 2015 jylǵy  álem chempıony ári sol jylǵy Reseı Prezıdenti kýbogi úshin jarystyń júldegeri. 2012 jylǵy London Olımpıadasyna qatysqan. Onda 105 kılogramm salmaq dárejesinde kúsh synasqan Aleksandr 360 (155+205) kg kór­set­kishpen 12-orynda qalǵan edi. Endi osy salmaqta Rıoda báse­kege tús­ken ol qossaıys qorytyn­dy­sy boıynsha 416 (193+223) kg mól­sher­men qola júldege qol jetkizdi. Aleksandrdyń áriptesi Denıs Ýlanov 85 kg salmaq dárejesinde 390 (175+215) kg kóterip, jarysty 4-orynmen aıaqtady. Áýejaıdaǵy shattanǵan qaýym­ǵa qarap Denıs: –  Men tóreshilerdiń sheshimine daý aıta almaımyn. Qatty sharshadym. Azdap tynyǵyp alǵan soń, daıyndyqty qaıtadan bastaımyn. Meniń alatyn altynym da, kúmisim de aldaǵy kúnniń enshisinde, – dedi sportshyǵa tán jigerli senimmen. Jeńimpazdardy qarsy alyp úırengen almatylyq jankúıer qaýym sportshynyń bul aıtqan­daryna ılanǵandaı boldy. «Jaraısyń, Denıs! Biz saǵan senemiz!» dedi daýystap. О́z kezeginde aýyr atletterimiz «Aldymyzda – Tokıo!» dep qol bulǵady. Áýejaı dýmandatqan jan­kúıer­ler shapalaǵynyń astynda qaldy. Talǵat SÚIINBAI, «Egemen Qazaqstan» ALMATY