Qazaqstan Respýblıkasynyń memlekettik táýelsizdigi 1991 jyldyń 16 jeltoqsanynda jarııalanǵanymen, azattyqtyń alǵashqy tutas jyly 1992-ge tıesili boldy. О́ıtkeni, el Táýelsizdigi jarııalanǵan sátten keıin 15 kún ótken soń 1992 jyl bastalyp ketkeni belgili. Sondyqtan Qazaqstan halqy atalǵan jylda júzege asyrylǵan ıgi isterdi árdaıym qurmetpen eske alady.
Shyn máninde, egemen elimizdiń búgingi jetistikterine 1992 jyly qolǵa alynǵan batyl bastamalar, saýatty da salmaqty qadamdar negiz boldy dep senimmen aıta alamyz. Osy oraıda Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń qıyndyqtyń qursaýynda qalǵan sol kezdegi Qazaqstandy alǵa súıreý maqsatynda tarıhı sarabdal sheshimder qabyldaǵanyn erekshe atap ótýge tıistimiz.
Sonymen, 1992 jyly qandaı tarıhı oqıǵalar bolyp edi?
1992
* 3 qańtarda Prezıdent Nursultan Nazarbaev «Baǵany yryqtandyrý jónindegi sharalar týraly» Jarlyqqa qol qoıdy. Jarlyq negizinde óndiristik-tehnıkalyq baǵyttaǵy ónimderge, halyq tutynatyn taýarlarǵa, qyzmet túrlerine qatysty naryqtyq baǵalar men tarıfterge kóshý belgilendi;
* 6 qańtarda Elbasynyń tóraǵalyǵymen Konstıtýsııalyq komıssııanyń májilisi ótti. Onda Qazaqstan Respýblıkasynyń Negizgi Zańynyń jobasy talqylandy;
*7 qańtarda «Qazaltyn» óndiristik birlestiginiń basshysy M.A.Murtazaev Prezıdent N.Á.Nazarbaevqa elimizdiń keninde balqytylǵan altyn men kúmistiń alǵashqy kesegin tabys etti. Bul elimizdiń jer qoınaýynan alynǵan altyn-kúmistiń tuńǵysh ret Qazaqstannyń óz ıgiligine aınalǵanyn bildirgen-di;
* 10 qańtarda Prezıdent, Qarýly Kúshterdiń Joǵarǵy Bas qolbasshysy Nursultan Nazarbaev Qazaqstannyń Ishki áskerin qurý týraly Jarlyqqa qol qoıdy;
* 14 qańtarda Prezıdent N.Á.Nazarbaev halyqty áleýmettik jaǵynan qorǵaý máseleleri boıynsha Qazaqstan halqyna Úndeýin jarııalady. Elbasy óz Úndeýiniń sońynda: «Sizderdiń Prezıdentińiz retinde ótpeli kezeńniń aýyrtpalyǵy men qıynshylyqtaryn halyqqa jeńildetý úshin qolymnan keler jáne múmkin bolar nárseniń bárin istemekpin», dedi;
* 15 qańtarda «Qazaqstan Respýblıkasynyń dinı senim bostandyǵy jáne dinı birlestikter týraly» Zańy qabyldandy;
*17 qańtarda Memleket basshysy Máskeýde AQSh elshisi Robert Straýsty qabyldady. Kezdesý barysynda elshi AQSh tarapy táýelsiz Qazaqstan basshysynyń resmı saparyn asyǵa kútip otyrǵanyn habarlady;
* 25 qańtarda Elbasy atyna Birikken Ulttar Uıymynyń Bas hatshysy Býtros Ǵalıdyń joldaǵan jedelhaty kelip tústi. Hatta BUU tarapynan Qazaqstanǵa úlken senim bildirilgen. Bul týraly habar «Egemendi Qazaqstan» gazetiniń 28 jeltoqsandaǵy nómirinde «Súıinshi, halqym, súıinshi!» degen taqyryppen jaryq kórdi;
*30 qańtarda Qazaqstan Eýropadaǵy qaýipsizdik jáne yntymaqtastyq uıymyna múshelikke ótti;
* 3 aqpanda Almatyda Amerıka Qurama Shtattarynyń Qazaqstan Respýblıkasyndaǵy elshiliginiń ashylý saltanaty boldy. Bul – respýblıkamyzdaǵy shet memleketterdiń tuńǵysh elshiligi bolatyn;
* 7 aqpanda Prezıdent N.Á.Nazarbaev «Qazaqstan Respýblıkasynyń memlekettik basqarý organdaryn ekonomıkalyq reforma jaǵdaıynda uıymdastyrý jáne qyzmetin jetildirý týraly» Jarlyqqa qol qoıdy.
* 18 aqpanda Qazaqstan balalarynyń «Bóbek» meıirimdilik qory óz qyzmetin bastady;
* 2 naýryzda Qazaqstan Respýblıkasy Birikken Ulttar Uıymyna (BUU) múshelikke ótti. Osylaısha Qazaqstannyń derbes sýbekt retinde halyqaralyq qatynastar júıesinde álem elderimen yqpaldasýy bastaldy;
* 10 naýryzda N.Á.Nazarbaevtyń Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti qyzmetine kiriskenine júz kún toldy. Osy kúni «Egemendi Qazaqstan» gazetinde Elbasynyń «Imperııalyq odaqtan – Táýelsiz Memleketter Dostastyǵyna» atty kólemdi maqalasy jarııalandy;
* 16 naýryzda Prezıdent N.Á.Nazarbaevtyń Jarlyǵymen eldiń egemendigin qamtamasyz etý, azamattardyń konstıtýsııalyq quqyqtary men bostandyqtaryn, sondaı-aq basqa da ómirlik mańyzy bar múddelerin qorǵaý maqsatynda Qazaqstannyń Respýblıkalyq Ulany quryldy;
* 21 sáýirde Táýelsiz Qazaqstannyń dıplomatııasy tarıhynda alǵashqy senim gramotasy tapsyryldy. Almatyda tirkelgen elshilerdiń arasynda birinshi bolyp Prezıdent N.Á.Nazarbaevqa senim gramotasyn Túrkııanyń Qazaqstandaǵy Tótenshe jáne ókiletti elshisi Arǵyn О́zpaı tapsyrdy;
* 29 sáýirde Túrkııanyń Premer-mınıstri Súleımen Demırel Almatyǵa keldi. Osy kúni Túrkııanyń Qazaqstandaǵy elshiligi resmı túrde ashyldy;
* 7 mamyrda Prezıdent Qazaqstan Respýblıkasynyń Memlekettik Qorǵanys komıtetin Qazaqstan Respýblıkasynyń Qorǵanys mınıstrligi etip qaıta qurý týraly Jarlyqqa qol qoıdy. Jarlyqqa sáıkes, el terrıtorııasynda ornalasqan áskerı quramalar, bólimsheler, bólimder, mekemeler, uıymdar, polıgondar, arsenaldar, bazalar, qoımalar, jyljymaly jáne jyljymaıtyn áskerı múlik Qazaqstan Respýblıkasynyń qaraýyna ótip, Qazaqstan Respýblıkasy Qarýly Kúshteriniń quramyna qosylatyn bolyp belgilendi. Qarýly Kúshterge basshylyq jasaýdy Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti – Joǵarǵy Bas qolbasshy júzege asyrady;
* 9 mamyrda Túrikmenstan astanasy Ashǵabatta jańadan táýelsizdik alǵan túrkitildes memleketter men jalpy musylman áleminiń arasyndaǵy baılanysty jolǵa qoıý maqsatynda alqaly jıyn ótti. Oǵan Iran Prezıdenti Álı Akbar Hashemı Rafsandjanı, Qazaqstan Prezıdenti Nursultan Nazarbaev, Qyrǵyzstan Prezıdenti Asqar Aqaev, Pákistan Premer-mınıstri Navaz Sharıf, Túrkııa Premer-mınıstri Súleımen Demırel, Túrikmenstan Prezıdenti Saparmýrad Nııazov, О́zbekstan Prezıdenti Islam Karımov qatysty. Kezdesýde aımaqtyq yntymaqtastyqtyń keń aýqymdy baǵdarlamasy oılastyrylyp, kelisildi;
* 15 mamyrda TMD-ǵa múshe 6 eldiń (Armenııa, Qazaqstan, Qyrǵyzstan, Reseı, Tájikstan, О́zbekstan) prezıdentteri Tashkentte Ujymdyq qaýipsizdik týraly shartqa qol qoıdy;
* 17 mamyrda Elbasynyń Jarlyǵymen Qazaqstan Respýblıkasynyń Mınıstrler Kabıneti janynan Joǵary attestasııalyq komıssııa quryldy;
* 20 mamyrda Vashıngtonda Qazaqstan Prezıdenti Nursultan Nazarbaev AQSh Prezıdenti Djordj Býshpen kezdesti. Nátıjesinde, eki eldiń saýda-ekonomıkalyq qarym-qatynastaryn jańa deńgeıge kóterýge múmkindik beretin birqatar qujattarǵa qol qoıyldy. Aıta keteıik, Elbasynyń 17-23 mamyr aralyǵyndaǵy AQSh-qa jasaǵan bul alǵashqy resmı sapary Qazaqstan men AQSh qarym-qatynasyna, sonymen qatar álemdik qaýipsizdikke aıtarlyqtaı jańalyq ákeldi. Sapar barysynda N.Nazarbaev qarjy, ınvestısııa, ǵylym, tehnıka, bilim salasyndaǵy ózara yntymaqtastyq týraly kelisimge keldi. Bul kelisimder nátıjesinde «Shevron», «Teńizshevroıl» syndy birlesken kompanııalar ashyldy. Osy saparynda Elbasy elimizdiń Iаdrolyq qarýdy taratpaý týraly shartqa qosylatyndyǵyn málimdedi.
