Qarakereı Qabanbaıdyń qoltyrmashy

Alakól jaǵasyndaǵy Qarabulaq aýylynda saqtalyp keledi Alakóldiń aınalasynda, ásirese Shyǵys óńiriniń Úrjar aýdanyna qarasty Jarbulaq, Qarabulaq aýyldarynda Qarakereı Qabanbaı batyrdyń birqatar urpaqtary turady. Olardy shejiremen jón surasqanda Qojaqul eli dep ataıdy. Qojaqul – «Han batyr», «Daraboz» atanǵan áıgili Qarakereı Qabanbaı batyrdyń ákesi. Mine, osy Qabanbaıdan taraǵan urpaqtyń qolynda qas batyrdyń tu­tynǵan zattary áli kúnge deıin qasterli dúnıe retinde saqtalyp keledi. Máselen, Qarabulaq aýylynyń turǵyny, mal dárigeri bolyp eńbek etetin Jumaı Jyn­sanovtyń shańyraǵynda batyr ba­banyń qoltyrmashy saqtalǵan eken. Jumaıdy aýyldastary «Ormash» dep tanıdy. Ormashtyń ákesi Muhametqalıdyń, anasy Manardyń da rýy – Qojaqul. Onyń ishinde Qabanbaıdyń Kishkentaı Syrymbet degen butaǵynan taraıdy. Jýyrda batyr babanyń qoltyrmashyn kórýdiń sáti tústi. Úı ıesi aq bátesten ti­gil­gen qaltaǵa taspıqpen birge salynǵan já­digerdi kebeje sandyqtan alyp shyqty. Mápelegen jádigerden atadan balaǵa muraǵa qalyp kele jatqan qasterli dúnıe ekenin baıqaısyz. Biz de qas batyrdyń uly denesin qorǵaǵan qoltyrmashty aıalaı ustap, aınaldyra qaradyq. Tóńkergende ortasy sál shuńǵyldaý, syrtynan dóńesteý bolyp keletin dóńgelek tabaq ispetti eken. Bolattan quıylǵan qoltyrmashtyń bir jaq sheti aıdyń qıyǵy sııaqty kertilip jasalǵan. Shamasy, sheber at ústindegi uzaq joryqta qoltyqty qajamaý jaǵyn eskergen sekildi. Saýytqa berik jippen bekitý úshin qoltyrmashty jaǵalaı on eki tesik túsipti. – Bul qoltyrmash Qabanbaı atamyzdyń joryqqa kıgen saýyt-saımanynyń bir bóligi. Qoltyǵynyń astynan kıiletindikten «qoltyrmash» atalǵan. Ákemizden estýimizshe, qarsy kelgen jaýdyń siltegen naızasyn taıdyrý, qabyrǵa men qoltyqtyń astyn jaý jaraǵynan qorǵaý maqsatynda jasalǵan. Muny ákem Muhametqalı Jynsa atasynan alyp qalǵan eken. Jynsaǵa Kóksegen, Itjan, Shońmuryn, Pushyq, Montysh dep jalǵasatyn arǵy babalarymyzdan jetken. Qabanbaı atamyz qaıtys bolǵanda saýyt-saımany men ustaǵan dúnıesin jaqyn aǵaıyndary bólip alypty. Bizdiń atalarymyzǵa osy qoltyrmash tıgen. Bala kúnimde úlkenderdiń úıge osy qoltyrmashty izdep keletini esimde. О́ıtkeni, el ishindegi shoshynǵan, qyzyp aýyrǵan, kózine aq túsken nemese bala kótermegen kisiler qoltyrmashty basyna jastap uıyqtasa, dertine shıpa taýyp jatatyn. Búginde úlkenderdiń qatary sıredi. Keıingi jastar batyr babamyzdyń bul qasıetti dúnıesin bile bermeıdi, – deıdi Ormash Muhametqalıuly. Qoltyrmashty osydan bir-eki jyl buryn Astanadaǵy Qabanbaı batyr kesenesine suraǵan eken. Alaıda urpaq­tary babadan qalǵan mıras retinde óz áýletterinde saqtaǵandy jón kóripti. Sońǵy jyldary Qarakereı Qabanbaı batyrdyń dýlyǵasy Almaty oblysynyń Úsharal aýdanynan, dáret alǵan shylapshyny Qytaıdan tabylǵan bolatyn. Batyr babadan qalǵan asyl mura qatary osylaısha tolyǵyp keledi. Dýman ANASh, «Egemen Qazaqstan»