Qazaqstan Respýblıkasy Ulttyq ekonomıka mınıstrligi Statıstıka komıtetiniń buıryǵy  №53

2015 jylǵy 30 naýryz, Astana qalasy Memlekettik organdardyń statıstıkalyq aqparatty túzý úderisin sıpattaýdyń úlgilik ádistemesin bekitý týraly «Memlekettik statıstıka týraly» Qazaqstan Respýblıkasynyń 2010 jylǵy 19 naýryzdaǵy Zańynyń 12-babynyń 11) tarmaqshasyna, sondaı-aq Qazaqstan Respýblıkasy Ulttyq ekonomıka mınıstriniń 2014 jylǵy 30 qyrkúıektegi №33 buıryǵymen bekitilgen, Normatıvtik quqyqtyq aktilerdi memlekettik tirkeý tiziliminde №9779 bolyp tirkelgen Qazaqstan Respýblıkasy Ulttyq ekonomıka mınıstrliginiń Statıstıka komıteti týraly erejeniń 14-tarmaǵynyń 7) tarmaqshasyna sáıkes, buıyramyn: 1. Qosa berilip otyrǵan Memlekettik organdardyń statıstıkalyq aqparatty túzý úderisin sıpattaýdyń úlgilik ádistemesi bekitilsin. 2. Qazaqstan Respýblıkasy Ulttyq ekonomıka mınıstrligi Statıstıka komıtetiniń Statıstıkalyq qyzmetti josparlaý basqarmasy Zań basqarmasymen birlesip, zańnamada belgilengen tártippen: 1) osy buıryqtyń Qazaqstan Respýblıkasy Ádilet mınıstrliginde memlekettik tirkelýin; 2) osy buıryq memlekettik tirkelgennen keıin kúntizbelik on kún ishinde onyń «Ádilet» aqparattyq-quqyqtyq júıesinde resmı jarııalaýǵa joldanýyn; 3) osy buıryqtyń Qazaqstan Respýblıkasy Ulttyq ekonomıka mınıstrligi Statıstıka komıtetiniń Internet-resýrsynda jarııalanýyn qamtamasyz etsin. 3. Osy buıryq onyń resmı jarııalanǵan kúninen bastap kúntizbelik on kún ótken soń qoldanysqa engiziledi. Tóraǵa Á.SMAIYLOV «KELISILGEN» «KELISILGEN» Qazaqstan Respýblıkasynyń Qazaqstan Respýblıkasynyń Densaýlyq Aýyl sharýashylyǵy mınıstri saqtaý jáne áleýmettik damý mınıstri A.MAMYTBEKOV ______________ T.DÚISENOVA ______________ 2015 jylǵy 18 naýryz 2015 jylǵy 20 naýryz «KELISILGEN» «KELISILGEN» Qazaqstan Respýblıkasynyń Qazaqstan Respýblıkasynyń Qarjy mınıstri Mádenıet jáne sport mınıstri B.SULTANOV ______________ A.MUHAMEDIULY ______________ 2015 jylǵy 27 aqpan 2015 jylǵy 30 naýryz «KELISILGEN» Qazaqstan Respýblıkasy Ulttyq Bankiniń tóraǵasy Q.KELIMBETOV ______________ 2015 jylǵy 16 naýryz Qazaqstan Respýblıkasy Ulttyq ekonomıka mınıstrligi Statıstıka komıteti tóraǵasynyń 2015 jylǵy 30 naýryz №53buıryǵymen bekitilgen Memlekettik organdardyń statıstıkalyq aqparatty túzý úderisin sıpattaýdyń úlgilik ádistemesi 1. Jalpy erejeler 1. Osy Memlekettik organdardyń statıstıkalyq aqparatty túzý úderisin sıpattaýdyń úlgilik ádistemesi (budan ári – Úlgilik ádisteme) «Memlekettik statıstıka týraly» Qazaqstan Respýblıkasynyń 2010 jylǵy 19 naýryzdaǵy Zańynyń 12-baby 11) tarmaqshasyna, sondaı-aq 2014 jylǵy 30 qyrkúıektegi № 33 Qazaqstan Respýblıkasy Ulttyq ekonomıka mınıstrligi Statıstıka komıteti týraly erejeniń 14-tarmaǵy 7) tarmaqshasyna sáıkes ázirlendi. 2. Osy Úlgilik ádisteme statıstıkalyq aqparatty túzý úderisin sıpattaıdy jáne aǵymdaǵy jylǵa bekitilgen Statıstıkalyq jumystar josparyna sáıkes jalpymemlekettik jáne vedomstvolyq statıstıkalyq baıqaýlardy júrgizetin memlekettik organdar men Qazaqstan Respýblıkasynyń Ulttyq Bankine (budan ári – memlekettik statıstıka organdary) qoldanylady. 3. Osy Úlgilik ádisteme memlekettik organdardyń statıstıkalyq aqparatty túzý úderisin sıpattaý úshin qoldanylady jáne statıstıkalyq úderistiń standartty negizderin, jalpy termınologııasyn reglamentteıdi. 4. Osy Úlgilik ádistemede «Memlekettik statıstıka týraly» Qazaqstan Respýblıkasynyń 2010 jylǵy 19 naýryzdaǵy Zańynda aıqyndalǵan mánderdegi uǵymdar jáne kelesi uǵymdar qoldanylady: 1) jiktelim – kóptegen obektilerdi qabyldanǵan belgilerine sáıkes uqsastyǵy nemese aıyrmashylyǵy boıynsha toptarǵa bólý; 2) ımpýtasııa – túsip qalǵan, durys emes nemese dármensiz mánderdi basqa mándermen almastyrý úderisi; 3) ındeks salmaǵy – bul árbir dara elementtiń olardyń jalpy jıyntyǵyndaǵy mańyzdylyǵyn kórsetetin mólsher; 4) metaderekter – derekterdi jáne obektilerdi júıelengen túrde sıpattaıtyn basqa da qujattamany qamtıtyn statıstıkalyq derekter týraly derekter; 5) ólsheý – jıyntyq kórsetkishter alý úshin ındekstik esepteýlerde qoldanylatyn jáne tikeleı jınaqtaýǵa berilmeıtin ártúrli taýarlardyń ólshemdestigin qamtamasyz etetin rásim; 6) resmı statıstıkalyq aqparat - Statıstıkalyq jumystar josparyna sáıkes memlekettik statıstıka organdary qalyptastyratyn statıstıkalyq aqparat; 7) statıstıkalyq aqparat - alǵashqy statıstıkalyq derekterdi jáne (nemese) ákimshilik derekterdi óńdeý úderisinde alynyp, biriktirilgen derekter; 8) statıstıkalyq kórsetkish – bul orynnyń jáne ýaqyttyń naqty jaǵdaılarynda qubylystyń nemese úderistiń mánin kórsetetin, qoǵamdaǵy áleýmettik-ekonomıkalyq qubylystar men úderisterdiń sapalyq sıpattamasy; 9) irikteme – statıstıkalyq derekterdi jınaý jáne óńdeý kezinde qoldanylatyn, bekitilgen jikteýishter, nomenklatýralar jáne anyqtamalyqtardan alynǵan jeke aıqyndamalar, sondaı-aq kelesi termınder men anyqtamalar QR ST ISO 9000-2007 «Negizgi erejeler. Sózdik» Qazaqstan Respýblıkasynyń Memlekettik standartynda anyqtalǵan mánderde: 10) aqparat – mándi derekter; 11) valıdasııa – obektıvti kýálikterdi usyný arqyly naqty paıdalaný nemese qoldanýǵa arnalǵan talaptardyń oryndalǵanyn rastaý; 12) júıe – ózara baılanysty jáne ózara is-qımyl jasaıtyn elementter jıyntyǵy; 13) nátıjelilik – qol jetkizilgen nátıje men paıdalanylǵan resýrstar arasyndaǵy baılanys; 15) óndiristik orta – jumys oryndalatyn jerdegi jaǵdaılar jıyntyǵy; 16) ónim – úderis nátıjesi; 14) rásim – qyzmetti nemese úderisti júzege asyrýdyń belgilengen tásili; 17) sapa – ózindik sıpattamalar jıyntyǵynyń talaptarǵa sáıkestik dárejesi; 18) sapany basqarý – sapaǵa qoıylatyn talaptardy oryndaýǵa baǵyttalǵan sapa menedjentiniń bóligi; 19) sapany qamtamasyz etý – sapaǵa qoıylatyn talaptardyń oryndalatynyna senimdilik uıalatýǵa baǵyttalǵan sapa menedjentiniń bóligi; 20) úderis – kiristi shyǵysqa aınaldyratyn, ózara baılanysty jáne ózara is-qımyl jasaıtyn qyzmet túrleriniń jıyntyǵy; 21) taldaý – belgilengen maqsattarǵa jetý úshin qarastyrylyp otyrǵan obektiniń jaramdylyǵyn, barabarlyǵyn, tıimdiligin belgileý úshin qoldanylatyn qyzmet; 22) tıimdilik – josparlanǵan qyzmetti iske asyrý jáne josparlanǵan nátıjelerge qol jetkizý dárejesi. 2. Resmı statıstıkalyq aqparatty túzýdiń úderisteri men qosalqy úderisterin sıpattaý 5. Resmı statıstıkalyq aqparatty túzý osy Úlgilik ádistemege Qosymshaǵa sáıkes olarǵa kiretin qosalqy úderisterdi eskerýmen kelesi úderisterden (kezeńderden) sáıkes turady: 1) qajettilikterdi zerdeleý; 5) derekterdi óńdeý; 2) túzý úderisin jobalaý; 6) derekterdi taldaý; 3) túzý úderisin qurý; 7) resmı statıstıkalyq aqparatty taratý; 4) alǵashqy statıstıkalyq derekterdi jınaý; 8) óndiristik sıkldi baǵalaý. Osy Úlgilik ádistemede memlekettik statıstıka organdary jalpymemlekettik jáne vedomstvolyq statıstıkalyq baıqaýlardy qalyptastyrý kezinde olar óz qyzmetinde qoldanatyn úderister men qosalqy úderisterdi ǵana ustanady. 6. Qajettilikterdi zerdeleý statıstıkalyq aqparatty qaıta qaraýdy, qosymsha statıstıkalyq aqparatqa qajettilikti, statıstıkalyq aqparatty paıdalanýshylardyń qajettilikterin naqty aıqyndaýmen baılanysty jumystardyń barlyq túrlerin qamtıdy jáne alty qosalqy úderisten turady: paıdalanýshylardyń qajettilikterin anyqtaý talap etiletin statıstıkalyq aqparatty zerdeleý men anyqtaýdy kózdeıdi. Osy qajettilik uqsas derekterdi, atap aıtqanda paıdalanýshylardyń erekshe qajettilikterin esepke alý ádisterin túzýmen aınalysatyn ulttyq jáne halyqaralyq uıymdardyń tájirıbesin zerdeleýdiń negizinde aıqyndalady; statıstıkalyq aqparatty usyný merzimderin, ony ári qaraı qoldaný maqsattaryn qosa alǵanda paıdalanýshylardyń statıstıkalyq aqparatqa qajettiligin tolyqqandy túsiný úshin memlekettik organdar (budan ári – ázirleýshi memlekettik organ) paıdalanýshylardyń budan buryn aıqyndalǵan qajettilikterin esepke alýmen múddeli taraptarmen konsýltasııalar ótkizýi qajet; 3) ázirleýshi memlekettik organ ótkizgen konsýltasııalardyń qorytyndylary boıynsha talap etilgen aqparatty qamtıtyn statıstıkalyq kórsetkishter ázirlenedi. Osy statıstıkalyq kórsetkishter paıdalanýshylar tarapynan olardyń qajettiligi men sapalyq sıpattamalaryna sáıkestigine naqtylaýǵa jatady. Statıstıkalyq kórsetkishti qalyptastyrý maqsattaryn anyqtaý kezinde derekterdiń qupııalylyǵy aspektisin jáne resýrstardyń bar bolýyn eskerý qajet; 4) usynylatyn úderistiń sheńberinde qajettilikterdiń qanaǵattanýyna sáıkes keletin talap etiletin derekterdiń tizbesin anyqtaý; 5) qoldanylatyn derekter kózderiniń paıdalanýshylardyń qajettilikterine sáıkestigin belgileý, derekterdi paıdalanýǵa kez kelgen shekteýdi, sondaı-aq kórsetkishterdiń qaıtalanýy mánine tekserýdi qosa alǵanda derekter alynatyn jaǵdaılardy anyqtaý úshin ázirleýshi memle­kettik organ derekterdiń bar bolýyna tekserý júrgizedi. Ol sheńberinde alǵashqy statıstıkalyq derekterdi jınaý jáne paıdalaný júzege asyrylatyn quqyqtyq negizdi baǵalaýdy kózdeıdi, nátıjesinde qoldanystaǵy zańnamaǵa ózgerister engizý týraly usynys­tardy qarastyrýǵa nemese jańa zańnamalyq negizderdi bekitýge degen qajettilik týyndaýy múmkin; 6) bıznes-modeldi daıyndaý boıynsha qosalqy úderis statıstıkalyq aqparatty jańa nemese jańǵyrtylǵan túrde túzýdi júzege asyrýǵa maquldaý alý úshin basqa osy kezeńdegi qosalqy úderisterdiń bıznes-model túrindegi tujyrymdaryn qujattaıdy. Osy statıstıkalyq aqparat ázirleýshi memlekettik organnyń talaptaryna jaýap berýi jáne kelesi elementterdi qamtýy qajet: kemshilikterdi, sondaı-aq, sheshýdi talap etetin máselelerdi kórsete otyryp statıstı­kalyq aqparatty aǵymdaǵy túzýdi júzege asyrý týraly aqparatpen qoldanystaǵy bıznes-úderisterdiń sıpattamasy; jańa nemese qaıta qarastyrylǵan statıstıkalyq derekterdi túzý úshin bıznes-úderis­terdi ázirleý týraly egjeı-tegjeıli kórsetýmen usynylatyn perspektıvalyq sheshimder; shyǵyndar men kirister, sondaı-aq kez kelgen ózge de tejeıtin faktorlardy baǵalaý. 7. Túzý úderisin jobalaý statıstıkalyq derekterdi, statıstıkalyq ádisnamalardy, jınaý tetikterin anyqtaý úshin ázirleý men jobalaý boıynsha jumystardy sıpattaýdy, sondaı-aq jumys úderisterin qamtıdy. Bul kezeńde keıin statıstıkalyq óndiriste qoldaný úshin daıyn barlyq tıisti metaderekter, sondaı-aq sapany qamtamasyz etý rásimderi naqtylanady: 1) taratý kezeńinde qajetti quraldardy ázirleý men daıyndaýdy qosa alǵanda ázirleýshi memlekettik organnyń shyǵarýǵa josparlanǵan statıstıkalyq aqparatty jobalaýyn kózdeıdi. Statıstıkalyq jarııalanymdy jobalaý kezinde engiziletin resýrstar aldyńǵy statıstıkalyq aqparatty jınaý nátıjesinde alynǵan metaderekterdi qamtıdy; 2) jınalatyn jáne shyǵarylatyn aýyspalylar men olardyń jiktelimderi úshin metaderekterdiń sıpattamasyn daıyndaýǵa qajettilikti anyqtaıdy; 3) alǵashqy statıstıkalyq derekterdi jınaý úshin anaǵurlym qolaıly ádister men tetikterdi anyqtaıdy. Naqty alǵanda bul qosalqy úderis sheńberindegi jumystar jınaý tetiginiń tıpine baılanysty túrlenedi. Qosalqy úderis jınaý tetikterin jobalaýdy, tıptik suraqtar men jaýaptardy, sondaı-aq ózara túsinistik týraly memorandým sııaqty derekterdi usynýmen baılanysty kez kelgen resmı kelisimderdi jobalaýdy, alǵashqy statıstıkalyq derekterdi jınaýdy rastaýdy qamtıdy; 4) bas jıyntyq pen iriktemeni jobalaý irikteme negizinde derekterdi jınaýmen baılanysty úderisterge ǵana qoldanylady, mysaly, statıstıkalyq baıqaýlar arqyly. Qosalqy úderis iriktemeni qalyptastyrý josparyn qurý jáne bul rette qoldanylatyn tirkelim kezinde qoldanylady, sondaı-aq iriktemeniń edáýir qolaıly krıterııleri men ádisterin belgileıdi. Iriktemeni qalyptastyrý kózderi ákimshilik jáne statıstıkalyq tirkelimder, sanaqtar jáne ózge de iriktemeli zertteýler barysynda alynǵan aqparat bolyp tabylady. Qajettilik týyndaǵan jaǵdaıda ázirleýshi memleketik organ kózderdi biriktiredi; 5) óńdeý jáne taldaýdy jobalaý «Alǵashqy statıstıkalyq derekterdi óńdeý» jáne «Derekterdi taldaý» kezeńderinde iske asyrý úshin statıstıkalyq aqparatty óńdeý úderisiniń ádisnamasyn usynady. Bunda kodtaý, redaksııalaý, esepteý, baǵalaý, ıntegrasııalaý, rastaý jáne derekterdiń jıyntyǵynda túpkilikti resimdeý ádisterin naqtylaý kiredi; 6) statıstıkalyq aqparatty túzýdiń barlyq sıkliniń sheńberinde talap etiletin, úderisterdiń jalpy sholýyn qamtamasyz ete otyryp, alǵashqy statıstıkalyq derekterdi jınaýdan bastap jáne resmı statıstıkalyq aqparatty taratýmen aıaqtap, óndiristik úderisti aıqyndaıdy, sondaı-aq qandaı da bir olqylyqtarsyz nemese artyp ketýsiz ózara is-qımyldyń tıimdiligin qamtamasyz etedi. Qosalqy úderis qyzmetkerlerdiń júıelermen ózara is-qımylyn taldaýdy qadaǵalaıdy, sondaı-aq olardyń jaýapkershiligin aıqyndaıdy. 8. О́ndiris úderisin qurastyrý óndiristik ortada qoldanylýyna qamtamasyz etý maqsatynda óndiristik sheshimderdi qalyptastyrý men testileýdi qamtıdy. «О́ndiris úderisin jobalaý» kezeńiniń nátıjeleri «О́ndiris úderisin qurastyrý» kezeńinde ony júzege asyrý úshin tolyǵymen jumys ortasyn qurý úshin quramdastyrylatyn jáne jıyntyqtalatyn, kóp márte qoldanylatyn úderisterdi, tetikterdi, aqparattar men qyzmet kórsetýlerdi tańdaýdy anyqtaıdy. Kezeń jeti qosalqy úderiske bólingen: 1) derekterdi jınaý tetigin qurý «Alǵashqy statıstıkalyq derekterdi jınaý» kezeńinde qoldanylatyn derekterdi jınaý tetigin qurý boıynsha jumystardy sıpattaıdy. Jınaý jeke nemese telefon arqyly pikirterimder, qaǵaz júzindegi, elektrondy nemese onlaın suraq­namalar sııaqty derekter alýdyń bir nemese birneshe ádisin qoldanýmen júzege asyrylady. Jınaý tetigi «О́ndiris úderisin jobalaý» kezeńinde ázirlengen josparlarǵa sáıkes quralady. Bul qosalqy úderis, sondaı-aq mazmundy daıyndaý jáne testileýdi, tıisti quraldardyń jumys isteýin, mysaly, statıstıkalyq nysandaǵy suraqtardy tekserýdi qamtıdy; 2) úderis komponentterin qurý nemese nyǵaıtý aqparattyq paneldiń rásimderin jáne fýnksııalaryn, aqparattyq qyzmetterdi, qaıta qurýdy, jumys júıelerin, respondenttermen jáne metaderektermen jumys boıynsha qyzmetterdi qamtıdy; 3) «Statıstıkalyq jarııalanymdy jobalaý» qosalqy úderisinde anyqtalǵan resmı statıstıkalyq aqparatty taratý úshin qajet jańa komponentterdi qurý jáne qoldanystaǵylardy nyǵaıtý boıynsha jumysty sıpattaıdy. Munda dástúrli qaǵaz jarııalanymdardy túzý úshin qoldanylatyndardan bastap, veb-qyzmetterdi, ashyq derekterdi túzýdi qamtamasyz etetindermen aıaqtap, resmı statıstıkalyq aqparatty taratý boıynsha barlyq komponentter jáne qyzmetter kiredi; 4) óndiristik úderisterdi tutastyrý alǵashqy statıstıkalyq derekterdi jınaýdan bastap jáne resmı statıstıkalyq aqparatty taratýmen aıaqtalatyn, statıstıkalyq óndiris sheńberinde qoldanylatyn óndiristik úderisterdi, júıelerdi jáne jańartýlardyń tutastyrylýyn qamtamasyz etedi. Qosalqy úderis «О́ndiristik júıelerdi jáne úderisti jobalaý» qosalqy úderisinde qurylǵan tájirıbelik óndiristik úderistiń jumys isteýin qamtamasyz etedi; 5) óndiris júıesin testileý tutastyrylǵan jáne jıyntyqtalǵan qyzmet kórsetýdi jáne olarmen baılanysty óndiristik úderisterdi testileýdi bildiredi, olardyń ózara is-qımylyn tekserýdi kózdeıdi, sonymen qatar óndiristik sheshimniń úderisterdiń jolǵa qoıylǵan kesheni sııaqty jumysqa qabilettiligin qamtamasyz etedi; 6) statıstıkalyq bıznes-úderisti testileý statıstıkalyq bıznes-úderiske dalalyq synama júrgizý, pılottyq paıdalaný boıynsha jumystardy sıpattaıdy. Qosalqy úderis tetikterge, júıelerge nemese komponentterge túzetýler engizý múmkindigin qaldyrady; 7) óndiris júıesin iske qosý salalyq bólimshelerdiń qoldanýy úshin jańǵyrtylǵan jáne jańadan qurylǵan qyzmetterdi qosa alǵanda, tutastyrylǵan jáne jıyntyqtalǵan úderister men qyzmet kórsetýdi engizý boıynsha jumysty qamtıdy. 9. Alǵashqy statıstıkalyq derekterdi jınaý ártúrli ádisterdi qoldanýmen barlyq qajetti aqparatty jınaýdy, sonymen qatar budan ári óńdeý úshin ony tıisti ortaǵa júkteýdi qamtıdy. Jınaý úderisi tórt qosalqy úderiske bólingen: 1) bas jıyntyq pen iriktemeni qalyptastyrý osy úderis úshin bir statıstıkalyq úderis arasyndaǵy jáne jalpy negizdi nemese jalpy tirkelimdi qoldanatyn ártúrli úderister arasyndaǵy iriktemelerdi úılestirýdi kózdeıdi. Sonymen qatar osy qosalqy úderis sheńbe­rinde sapany qamtamasyz etý jáne bos jıyntyq pen iriktemeni bekitý boıynsha jumys júzege asyrylady; 2) alǵashqy statıstıkalyq derekterdi jınaýdy uıymdastyrý barlyq josparlanǵan rejımderde aqparatty jınaýǵa qyzmetkerlerdiń, úderisterdiń jáne tehnologııanyń daıyndaǵan qamtamasyz etedi jáne mynalardy: jınaýǵa daıyndyqty; jınaýdy júrgizetin qyzmetkerlerdi (ıntervıýerlerdi) oqytýdy; jınaýdy júrgizý úshin quraldardyń bar bolýyn qamtamasyz etýdi; derekterdi suratý jáne alý úshin jınaý júıelerin jıyntyqtaýdy; jınaýǵa jatatyn derekterdiń qorǵalýyn qamtamasyz etýdi; jınaý quraldaryn daıyndaýdy (suraqnamalardy basyp shyǵarýdy, esepshilerdiń kompıýterlerine suraqnamalar men derekterdi júkteýdi) qamtıdy. Zertteýmen baılanysty emes derekter kózderi úshin qosalqy úderis derekózden qajet aqparatty alý úshin úderisterdiń, júıelerdiń jáne qupııalylyq rásimderiniń bar bolýyn qamtamasyz etýdi qamtıdy; alǵashqy statıstıkalyq derekterdi jınaýdy ótkizý aqparatty jınaý úshin ártúrli quraldardy qoldanýmen júzege asyrylady: aqparat kózinen alynatyn óńdelmegen derekterdi nemese agregattalǵan derekterdi; respondenttermen alǵashqy baılanysty jáne budan arǵy qyzmetpen baılanysty budan keıingi kez kelgen sharalardy qamtıdy. Derekkózge jáne jınaýdyń tásiline qaraı baılanys ornynda aqparatty qolmen engizý nemese oryndarda jumysty baqylaý múmkin; 4) alǵashqy statıstıkalyq derekterdi jınaýdy aıaqtaý jınalǵan alǵashqy statıstıkalyq derekterdi budan ári óńdeý úshin tıisti elektrondyq ortaǵa júkteýdi kózdeıdi. Ol derekterdi qolmen nemese avtomatty túrde júkteýdi qamtıdy. 10. Alǵashqy statıstıkalyq derekterdi: óńdeý derekterdi tazartý jáne olardy taldaýǵa daıyndaý úderisiniń sıpattamasyn qamtıdy; engiziletin derekterdi resmı statıstıkalyq aqparat retinde taldaý jáne taratý maqsa­tynda, olardy tekserýge, tazartýǵa jáne qaıta qurýǵa arnalǵan qosalqy úderisterden turady: 1) derekterdi ıntegrasııalaý «Alǵashqy statıstıkalyq derekterdi jınaý» úderisiniń nátıjelerin biriktirýge negizdelgen. Engiziletin derekter ártúrli syrtqy jáne ishki kózderden túsedi jáne jınaýdyń ártúrli ádisteriniń nátıjesi bolyp tabylady. Nátıje ózara baılanysty derekterdiń jıyntyǵyn bildiredi. Integrasııalaýdan keıin, qorǵaý talaptaryna baılanysty derekter derbessizdendiriledi, ıaǵnı qupııalylyqty qorǵaý maqsatynda aty jáne mekenjaıy sııaqty sáıkestendirgishterden aıyrylady; 2) jikteý jáne kodtaý avtomatty túrde (nemese qolmen) júzege asyrylady, jikteýdiń aldyn ala aıqyndalǵan júıesine sáıkes mátindik jaýappen sıfrlyq kodtardy berý arqyly oryndalady; 3) tekserý jáne valıdasııa úderisi shuǵyl aýytqıtyn mán, suraqqa jaýaptardyń joq bolýy jáne qate kodtaý sııaqty bolýy múmkin máselelerdiń, qateler men aıyrmashylyqtardyń múmkin aıqyndalýy mánine derekterge tekserý júrgizýge múmkindik beredi; 4) redaksııalaý jáne ımpýtasııa eger derekter naqty emes, joq nemese senimdi emes dep tanylsa ártúrli ádisterdi qoldanýmen jańa mánderdi qosýdy bildiredi. Naqty qadamdar: derekterdi qosýdy jáne ózgertýdi aıqyndaý; redaksııalaýdyń qoldanylatyn ádisin tańdaý; derekter mánin qosý jáne ózgertý; derekter jınaǵyna derekterdiń jańa mánderin engizý jáne ózgertilgender retinde olardy belgileý; redaksııalaý jáne ımpýtasııa úderisi boıynsha metaderekterdi túzý; 5) jańa týyndy aýyspaly jáne statıstıkalyq birlikterdi qalyptastyrý sheńberinde jınaý kezeńinde aıqyn bólinbegen, alaıda izdeıtin derekterdi túzý úshin qajet bolyp tabylatyn aýyspalylar jáne statıstıkalyq birlikter boıynsha derekterdi esepteý júrgiziledi. Osy qosalqy úderis derekter jıyntyǵynda bar bir nemese birneshe aýyspalylarǵa qatysty arıfmetıkalyq formýlalardy qoldana otyryp, nemese ártúrli modeldik gıpotezderdi qoldana otyryp jańa týyndy aýyspalylardy qalyptastyrady; 6) ındekstiń salmaǵyn esepteý «О́ńdeýdi jáne taldaýdy jobalaý» qosalqy úderisiniń sheńberinde qurylǵan statıstıkalyq ádisnamaǵa sáıkes derekterdiń jeke massıvteri úshin salmaq koeffısıentterin qurady; 7) agregattardy esepteý jalpy belgili bir sıpattamalarǵa ıe, esep jazbalarynan derekterdi jıyntyqtaýdy, sondaı-aq ortasha kórsetkishterdi jáne dıspersııanyń, salmaqtaýdyń ortasha kórsetkishterin anyqtaýdy kózdeıdi; 8) derekterdi qalyptastyrýdyń aıaqtalýy «Derekterdi taldaý» kezeńinde engiziletin resýrs retinde qoldanylatyn derekter massıviniń birine osy kezeńniń basqa qosalqy úderisteriniń nátıjelerin jıyntyqtaýǵa negizdelgen. 11. Derekterdi taldaý statıstıkalyq aqparatty túzýdi, egjeı-tegjeıli tekserýdi jáne resmı statıstıkalyq aqparatty taratýǵa daıyndyqty qamtıdy: 1) aldyn-ala statıstıkalyq aqparatty daıyndaýdy derekterdi statıstıkalyq aqparatqa ózgertý arqyly júrgizedi. Qosalqy úderis ındekster, trendter nemese serpindilik qatarlardyń maýsymdyq aýytqýlaryn eskere otyryp túzetilgen qosymsha kórsetkishterdi qurýdy, sondaı-aq sapalyq sıpattamalardy tirkeýdi kózdeıdi; 2) valıdasııa ózine aqparatty jınaý men qalyptastyrýdyń kútiletin nátıjelerge budan buryn qoıylǵan sáıkestigin anyqtaýǵa baǵyttalǵan jumystardy qamtıdy; 3) statıstıkalyq aqparatty túsindirý jáne túsindirmesi resmı statıstıkany durys túsiný úshin negiz qurady; 4) sáıkestendirýge qarsy is-qımyl sharalaryn qoldaný statıstıkalyq aqparatty taratý kezinde qupııalylyq qaǵıdasyn saqtaýdy qamtamasyz etedi. Sáıkestendirýge qarsy is-qımyldyń dárejesi jáne ádisi statıstıkalyq kórsetkishterdiń ártúrli tıpterine baılanysty aýytqıdy; 5) statıstıkalyq aqparatty qalyptastyrýdy aıaqtaý qoıylǵan maqsatqa, sapanyń talap etilgen deńgeıine jáne qoldanýǵa daıyn bolýyna onyń sáıkestigin tekserýdi qamtamasyz etedi. 12. Resmı statıstıkalyq aqparatty taratý resmı statıstıkalyq aqparatty paıdalaný­shylarǵa taratýdy júzege asyrýdy qamtıdy. Statıstıkalyq aqparatqa paıdalanýshylardyń keń tobynyń erkin qoljetimdiligin qamtamasyz etý arqyly oǵan paıdalanýshylardyń edáýir tolyq qanaǵattanýy negizge alatyn qaǵıdat bolyp tabylady: 1) statıstıkalyq aqparatty túzý júıelerin jańartý metaderekterdiń bar bolýy jáne taratýǵa daıyn bolýy mánine túpkilikti tekserýdi kózdeıdi. Taratý maqsattary úshin daıyn derekter men metaderekter saqtalatyn júıelerdi jańartýdy júzege asyrady: uıǵaryndy statıstıkalyq aqparat bazasyna engizýge daıyn derekter men metaderekterdi formattaý; agregattalǵan kórsetkishter bazasyna derekter men metaderekterdi júkteý; derekterdiń sáıkes metaderektermen ózara baılanysyn qamtamasyz etý. 2) aldyn-ala jobalanǵan nysandarda resmı statıstıkalyq aqparat túzý (jarııalanymdar, kesteler, ınteraktıvti kesteler jáne taǵy basqalar); 3) resmı statıstıkalyq aqparatty taratýdy basqarý jarııalaý merzimderin saqtaýdy qosa alǵanda, resmı statıstıkalyq aqparatty taratý úshin barlyq komponentterdiń bar bolýyn qamtamasyz etedi. Ol baspasóz sııaqty paıdalanýshylardyń naqty toptary úshin brıfıngter ótkizýdi, sondaı-aq statıstıkalyq aqparatty jarııalaǵanǵa deıin ony jarııa etýge kez kelgen tyıymdar engizýdi kózdeıdi. Budan basqa ol statıstıkalyq jarııalanymdardy jazylýshylarǵa jetkizýdi qamtıdy. Jarııalanǵan statıstıkalyq aqparatty alyp tastaý jaǵdaılary osy qosalqy úderistiń bóligi bolyp tabylady; 4) resmı statıstıkalyq aqparatty kópshilik jurtshylyq arasynda taratýǵa járdemdesý maqsatynda ony tanymal etý. Áleýetti paıdalanýshylarmen edáýir maqsatqa baǵyttalǵan jumysty qamtamasyz etý úshin paıdalanýshylarmen baılanystardy basqarý quraldaryn qoldanýdy, sondaı-aq paıdalanýshylarǵa statıstıkalyq aqparatty habarlaý úderisin jeńildetý úshin veb-saıttar, áleýmettik jeliler, elektrondy taratýlar sııaqty tetikterdi jáne ózgelerdi qoldanýdy qamtıdy; 5) paıdalanýshylardy qoldaýdy basqarý paıdalanýshylardyń suraýlary men ótinimderin tirkeýdi, sonymen qatar olarǵa belgilengen merzimderde jaýaptardy usynýdy qamtamasyz etedi. Osyndaı suraýlar men ótinimder sapany baıqaýdyń tizbekti úderisin aqparattyq qamtamasyz etý maqsatynda turaqty túrde taldanýy kerek, óıtkeni olar paıdalanýshylardyń jańa nemese ózgeretin qajettilikterin kórsetýi múmkin. 13. О́ndiristik sıkldi baǵalaý ázirleýshi memlekettik organnyń statıstıkalyq óndiristiń naqty komponentterin baǵalaýyn qamtıdy. Logıkalyq turǵydan ol statıstıkalyq úderistiń sońynda júrgiziledi, alaıda ártúrli kezeńderde jınalǵan aqparatqa súıenedi jáne áleýetti jetildirýlerdiń basymdylyǵyn tabý jáne anyqtaý maqsatynda sandyq jáne sapalyq sıpattaǵy ártúrli aqparatqa nazar aýdarýmen statıstıkalyq bıznes-úderistiń naqty oqıǵasynyń tabystylyǵyn baǵalaýdy kózdeıdi. Osy úderis úsh qosalqy úderisten turady: 1) baǵalaý úshin aqparatty jınaý paıdalanýshylardyń pikirlerin jáne usynystaryn, úderis týraly metaderekterdi, júıelerdiń metrıkalyq derekterin, sondaı-aq qyzmetkerlerdiń usynystaryn qosa alǵanda, ártúrli nysandardy júrgiziledi; 2) taldaý jáne aqparatty jalpylaý arqyly baǵalaý júrgiziledi. Nátıje shyǵaratyn esep sapanyń kez kelgen máselelerin belgileıdi, sondaı-aq kez-kelgen úderiske nemese qosalqy úderiske qatysty bolýy múmkin ózgerister týraly usynymdardy qamtıdy; 3) ázirleýshi memlekettik organ baǵalaý týraly esepke negizdelgen is-qımyldar josparyn ázirleý jáne bekitý úshin barlyq qajetti dırektıvti ókilettikterdi jıyntyqtaıdy. Memlekettik organdardyń statıstıkalyq aqparatty túzý úderisin sıpattaýdyń úlgilik ádistemesine qosymsha Resmı statıstıkalyq aqparatty túzý úderisiniń sıpattamasy Resmı statıstıkalyq aqparatty túzýdiń úderisteri men qosalqy úderisteri 1. Qajettilikterdi zerdeleý 1) paıdalanýshylardyń qajettilikterin anyqtaý 2) onsýltasııalar ótkizý jáne qajettilikterdi rastaý 3) statıstıkalyq kórsetkishti qalyptastyrý maqsattaryn belgileý 4) talap etiletin derekterdiń tizbesin anyqtaý 5) derekterdiń bar bolýyn tekserý 6) bıznes-modeldi daıyndaý 2. Túzý úderisin jobalaý 1) statıstıkalyq jarııalanymdy jobalaý 2) aýyspalylar sıpattamasyn jobalaý 3) derekterdi jınaýdy jobalaý 4) bas jıyntyq pen iriktemeni jobalaý 5) óńdeý jáne taldaýdy jobalaý 6) óndiristik júıelerdi jáne úderisti jobalaý 3. Túzý úderisin qurý 1) derekterdi jınaý tetigin qurý 2) úderis komponentterin qurý nemese nyǵaıtý 3) taratý komponentterin qurý nemese nyǵaıtý 4) óndiristik úderisterdi tutastyrý 5) óndiris júıelerin testileý 6) statıstıkalyq bıznes-úderisti testileý 7) óndiris júıelerin iske qosý 4) Alǵashqy statıstıkalyq derekterdi jınaý 1) bas jıyntyq pen iriktemeni qalyptastyrý 2) alǵashqy statıstıkalyq derekterdi jınaýdy uıymdastyrý 3) alǵashqy statıstıkalyq derekterdi jınaýdy ótkizý 4) alǵashqy statıstıkalyq derekterdi jınaýdy aıaqtaý 5. Derekterdi óńdeý 1) derekterdi ıntegrasııalaý 2) jikteý jáne kodtaý 3) tekserý jáne valıdasııa 4) redaksııalaý jáne ımpýtasııa 5) jańa jáne týyndy aýyspaly jáne statıstıkalyq birlikterdi qalyptastyrý 6) ındekstiń salmaǵyn esepteý 7) agregattardy esepteý 8) derekterdi qalyptastyrýdyń aıaqtalýy kesteniń jalǵasy 6. Derekterdi taldaý 1) aldyn-ala statıstıkalyq aqparatty daıyndaý 2) valıdasııa 3) statıstıkalyq aqparatty túsindirý jáne túsindirmesi 4) sáıkestendirýge qarsy is-qımyl sharalaryn qoldaný 5) statıstıkalyq aqparatty qalyptastyrýdy aıaqtaý 7. Resmı statıstıkalyq aqparatty taratý 1) statıstıkalyq aqparatty túzý júıelerin jańartý 2) resmı statıstıkalyq aqparatty túzý 3) resmı statıstıkalyq aqparatty taratýdy basqarý 4) resmı statıstıkalyq aqparatty tanymal etý 5) paıdalanýshylardy qoldaýdy basqarý 8. О́ndiristik sıkldi baǵalaý 1) baǵalaý úshin aqparatty jınaý 2) baǵalaýdy ótkizý 3) is-qımyldar josparyn kelisý Buıryq Qazaqstan Respýblıkasynyń Ádilet mınıstrliginde 2015 jylǵy 29 sáýirdegi Normatıvtik quqyqtyq kesimderdi memlekettik tirkeýdiń tizilimine №10893 bolyp engizildi.