Tabys kózi – túıequs

Qobdalyq Saılaý Mataevtyń Reseıdiń Samara qalasynan afrı­kalyq túıequstyń balapandaryn ákelgenin estip, kúre jol boıyndaǵy qazaqtyń batyr qyzynyń atyn ıelengen Álııa aýylyna erteletip tartyp kettik. Maqsatymyz tańsyq isti tańdaǵan jańashyl azamattyń qolǵa alǵan sharýasyn alda qalaı júrgizýge bekinip otyrǵanyn bilý ekeni aıtpasa da túsinikti. Aýyldaǵylardyń jazda kún kóteril­­genshe kósilip jata almaıty­ny bel­gili. Saılaý da erteletip, sharýa jaıy­men shapqylap júr eken. Biz­­di jyly qarsy aldy. Sóz arasynda bu­ryn-sońdy bul jaqta bolyp kór­­me­gen «uzynturalar» tuqymyn jer­les­teri kún­de qy­­zyq­tap ketetinin aıtyp ótti. Byltyrdan beri Samaradaǵy túıe­qus fermasyna birneshe ret ba­ryp, ondaǵy fermerlerden bul qus­ty kútip-baptaýdyń, ósirýdiń qyr-syry­na  qanyǵypty. Sodan táýe­k­elge bel bý­ǵan eken. Onyń aýla­synda qazir túıe­qustyń 20 balapany baǵylýda. Bolashaqta bul kásipti otbasylyq bızneske aınaldyrý da oıynda bar. «Aýyl sharýashylyǵyn qarjy­laı qoldaý qory» Aqtóbe fılıaly arqy­ly memleketten az paıyzben 1 mıl­lıon 700 myń teńge kóleminde ne­sıe alǵan jigitke bul qarajat az­dyq etýde. Túıequstyń árbir balapa­nyn 68 myń teńgeden alǵan Saılaý sýbsıdııa alýdan da úmitti. Qazir ol jeke kásipkerlik ashý úshin qujattaryn ázirlep bitti. «Jyl basynda túıequs sharýashylyǵymen aınalysatyn fermerden árbir balapandy 56 myń teńgege satyp alatyn bolyp keliskenbiz. Alaıda, dollar qunynyń ósýine baılanysty baǵa kóterilip ketti. «Sheshingen sýdan taıynbas» degendeı, usynǵan baǵaǵa kelisýge týra keldi. Sol sebepti nesıe qarjysyna jos­par­laǵan birqatar sharýalarymdy júzege asyrýǵa qarajat qolbaılaý bolyp tur», – deıdi ol. Eki aılyq túıequstar biraz «boı  túzep» qalypty. Saılaýdyń aıtýynsha, 1,5 jylda jylyna 40 jumyrtqaǵa deıin beredi. Ol osy jumyrtqadan balapan shyǵarý úshin ınkýbator satyp almaqshy. Inkýbator Reseıde 600 myń teńge turady. Sol úshin taǵy da nesıe almaq nıette. Túıequs 70 jylǵa deıin ómir súredi eken. Ázirge túıequstyń sanyn kóbeıtý­di maqsat etip otyrǵan Mataev bul qus­tyń paıdasy shash etekten eke­nin alǵa tarta áńgimeledi. О́zi óte ósim­tal. Túıequstyń eti men jumyrt­qasy jeńsik as retinde asa paı­da­ly. Ásirese onkologııalyq, asqa­zan-ishek jáne basqa aýr­ý­larǵa taptyrmaıtyn em. Bir jumyrt­qa­sy­nyń salmaǵy 1,5 – 2 kılosy tartady, baǵasy 8 – 10 myń teńge shamasynda. Bir ju­myrt­qasy on adamdy tamaq­tan­dyrýǵa jetedi. Etiniń bir kılosyn 8-10 myń teń­gege ótkizýge bolatyn kórinedi. Terisi, tuıa­ǵy, tumsyǵy da kádege asady. S.Mataev aýyldaǵy orta mektepte dene shynyqtyrý pániniń muǵalimi bolyp jumys isteıdi. Al mynaý onyń bos ýa­qy­tynda aınalysatyn hobbıi ispet­tes. Satybaldy SÁÝIRBAI, «Egemen Qazaqstan» Aqtóbe oblysy