О́rkenıet ónegesi

Prezıdent N.Nazarbaev «Qazaqstan-2050» Strate­gııa­synda barlyq salany qamtıtyn jáne úzdiksiz ósýdi qamtamasyz etetin jańǵyrý joldaryn naq­ty belgilep, eldigimiz ben birligimiz, erligimiz ben eńbe­gimiz synalatyn, synala júrip shyńdalatyn úlken emtıhannan múdirmeı ótý ortaq paryz, abyroıly mindet ekenin atap kórsetken bolatyn. Shynynda da kúshti de qýatty memleketter ǵana uzaqmerzimdik josparlaýmen, turaqty ekonomıkalyq ósýmen aınalysady. Bul saladaǵy ornyqtylyq, tııanaqtylyq qashanda syrtqy saıasattaǵy syndarly basymdyqtarmen, parasatty sheshimdermen tyǵyz baılanysty ekenin eshkim joqqa shyǵara qoımas. «Qazaqstan joly – 2050: bir maqsat, bir múdde, bir bolashaq» Joldaýynda uzaq merzimdi jospar boıynsha jumys isteıtin tabysty elder qatarynda Qytaıdyń atalýy jaıdan-jaı emes. Byltyr jarııa etilgen tarıhı qujatta Qytaı, Reseı sııaqty jaqyn jatqan elderdiń ekonomıkalyq áleýetterin tıimdi paıdalaný, sóıtip álemdik jáne óńirlik naryqtarda eksporttyq taýashalardy belsendirek ıgerý, tájirıbelerin qoldaný talaby qoıylǵany belgili. Demek, ekonomıka men saıasatty teń ustaý, baıypty júrgizý arqyly jahandyq daǵdarystardy eńserýge, áleýmettik ósimdi kóterýge, adamdardyń ómir sapasyn jaqsartýǵa, ulttyq qaýipsizdikti qamtamasyz etýge bolady degen sóz. Onyń naqty mysaldaryn alystan izdemeı-aq Elbasynyń syrtqy saıasat salasyndaǵy halyqaralyq bedelimen, jalpyǵa tanylǵan qazaqstandyq modelimen baǵalaýǵa bolady. Ásiresaıasatshyldyqtyń, áperbaqandyqtyń saldarynan turǵyndardyń tynyshyn qashyryp, «altybaqan alaýyz» bolyp jatqan memleketter az emes. Búginde ózara kórshilik tatýlyq, túsinistik aýadaı qymbat. О́ıtkeni, qolaıly jaǵdaılar ǵana tabysty damýǵa, ulttyq múddelerdiń saqtalýyna, shekaraǵa qol suǵylmaýyna aıqara jol ashary anyq. Osy turǵydan alǵanda, Elbasymyzdyń Aspanasty eline resmı issapary ejelgi áriptestik qarym-qatynasty odan ári nyǵaıta túsýge irgeli qadamdar jasaǵanyn basa aıtqym keledi. Iá, Qytaı tórtkúl dúnıedegi eń iri derjava ári qudaıy kórshimiz bolǵandyqtan, «aýylymyzdyń aralas, qoıymyzdyń qoralas» bolǵanyn qalaımyz. Eki taraptyń osyndaı dostyq ráýishtegi kelissózderi men saýda-ekonomıka, ınvestısııa, kólik-tranzıt, otyn-energetıka, sondaı-aq mádenı-gýmanıtarlyq salalardaǵy ózara is-qımylǵa negizdelgen áriptestik baılanystary yntymaqtasa jumys istegenniń upaıy túgel ekenin taǵy bir dáleldep berdi. Nursultan Ábishuly Qytaı Halyq Respýblıkasyna saparynyń qorytyndysyna arnalǵan brıfıngte G20 sammıtine óziniń ekinshi ret qatysyp otyrǵanyn jáne bıyl QHR tóraǵasy Sı Szınpınniń shaqyrýymen kelgenin aıtyp ótti. Munyń ózi álemdik qaýymdastyq kóshbasshy retinde talassyz moıyndaǵan Prezıdentimizdiń zor bedelin aıǵaqtasa kerek. Osyndaıda AQSh astanasy Vashıngtonda ótken ıadrolyq qaýipsizdik jónindegi tórtinshi sammıt sheńberinde Elbasy N.Nazarbaev jarııa etken «Álem. HHI ǵasyr» manıfesi eske túsedi. Barsha adamzat jahandaný dáýirinde yntymaqtastyqqa zor úmit artyp otyrǵanymen, úmit-senimderi elesti saǵymǵa aınalýy ǵajap emes. Oıymyzdy manıfestegi «Planeta taǵy da búkil adamzat úshin qasiretti saldarlary bar «qyrǵı-qabaq soǵystyń» ótkir júzinde terbele bastady. Dúnıe ázirshe ótken tórt on­jyldyqtyń oń ınersııasynyń arqasyn­da saqtalyp tur» degen sózdermen túıin­deıtin bolsaq, beıbitqatar ómir súrýdiń mańyzdylyǵy aıdan aıqyn sezile túsedi. Shynynda da, Jer shary turǵyn­darynyń 70 paıyzyn jáne álemdik ekono­mıkanyń jartysyn quraıtyn memleket­ter basshylary jınalǵan alqaly jıynǵa Qazaqstannyń qatysýy, onda Elbasymyzdyń sóıleýi – qazaqstandyqtar úshin zor mártebe, qýanysh. Al Qytaımen ýaǵdalastyq san-salany qamtyp, ekijaqty qarym-qatynasqa jańasha baǵyt-baǵdar beretini, tyń jol ashary sózsiz. Onyń ishinde Qazaqstan aýmaǵynda birlesken zamanaýı kásiporyndar qurý týraly kelisim quptarlyq. Oblysta agroónerkásiptik keshen basty óndiristik sala bolǵandyqtan, respýblıkalyq, aımaqtyq jáne alys-jaqyn sheteldermen áriptestik baılanys nyǵaıa túsken. Nátıjesinde byltyr ınvestısııa tartý 150 mıllıard teńgeni qurap, onyń ishinde Qytaı sekildi alpaýyt elderdiń úlesi barǵan saıyn ulǵaıyp keledi. 2014 jyly osy eldiń elshisi óńirimizde bolyp, qarjy quıýǵa múddelilik tanytqan. Jumys saparynyń izi sýymaı jatyp qytaılyq kompanııalar birlesken jobalaryn usyndy. Sóıtip, Taıynsha aýdanynda «Aıszıý» fırmasy ósimdik maılaryn shyǵaratyn zaýyt salýǵa kiristi. Aýylsharýashylyq salasyna strategııalyq ınvestorlar tartý jónindegi Elbasy júktegen mindetter aıasynda boı kóteretin kásiporyn jylyna 80 myń tonna ósimdik maıyn óńdeı alady. Osy jolǵy Elbasy saparynda alash ret Qytaıǵa azyq-túlik bıdaıyn, basqa da dándi daqyldardy jetkizý jónindegi kelisimge qol qoıyldy. Demek, soltústikqazaqstandyq agrarshylar úshin de syrtqy naryq tabys kózine aınalady degen sóz. О́skeleń urpaq pen adamzat taǵdyryna alańdaýshylyq memleket basshylaryna, saıasatkerlerge zor jaýapkershilik júkteıdi. Semeı sııaqty iri ıadrolyq polıgondy jabýǵa bastamashyl bola bilgen Kóshbasshymyzdyń syrtqy saıa­sat salasyndaǵy beıbit maqsattaǵy ustanymdary ózgelerge úlgi-ónege bolyp qala beretini kámil. Gennadıı ZENChENKO, Qazaqstannyń Eńbek Eri Soltústik Qazaqstan oblysy, Qyzyljar aýdany