Qazaqstan Respýblıkasy Ulttyq qaýipsizdik komıteti tóraǵasynyń buıryǵy  №19

  2015 jylǵy 6 sáýir, Astana qalasy Qazaqstan Respýblıkasy ulttyq qaýipsizdik organdarynyń tergeý ızolıatorlaryndaǵy adamdardy kúzetý men qadaǵalaýdy júzege asyrý qaǵıdalaryn bekitý týraly Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdentiniń 1996 jylǵy 1 sáýirdegi № 2922 Jarlyǵymen bekitilgen Qazaqstan Respýblıkasynyń Ulttyq qaýipsizdik komıteti týraly ereje 12-tarmaǵynyń 55) tarmaqshasyna sáıkes buıyramyn: 1. Qosa berilip otyrǵan Qazaqstan Respýblıkasy ulttyq qaýipsizdik organdarynyń tergeý ızolıatorlaryndaǵy adamdardy kúzetý men qadaǵalaýdy júzege asyrý qaǵıdalary bekitilsin. 2. Qazaqstan Respýblıkasy Ulttyq qaýipsizdik komıtetiniń Tergeý ızolıatory zańnamamen belgilengen tártipte osy buıryqtyń Qazaqstan Respýblıkasy Ádilet mınıstrliginde memlekettik tirkeýden ótýin jáne onyń resmı jarııalanýyn qamtamasyz etsin. 3. Osy buıryq resmı jarııalanǵan kúninen bastap kúntizbelik on kún ótkennen keıin qoldanysqa engiziledi. Tóraǵa N.ÁBIQAEV Qazaqstan Respýblıkasy Ulttyq qaýipsizdik komıteti Tóraǵasynyń 2015 jylǵy 6 sáýirdegi № 19 buıryǵymen bekitilgen Qazaqstan Respýblıkasy ulttyq qaýipsizdik organdarynyń tergeý ızolıator-laryndaǵy adamdardy kúzetý men qadaǵalaýdy júzege asyrý qaǵıdalary 1. Jalpy erejeler 1. Osy Qazaqstan Respýblıkasy ulttyq qaýipsizdik organdarynyń tergeý ızolıatorla­ryndaǵy adamdardy kúzetý men qadaǵalaýdy júzege asyrý qaǵıdalary (budan ári – Qaǵıdalar) Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdentiniń 1996 jylǵy 1 sáýirdegi № 2922 Jarlyǵymen bekitilgen Qazaqstan Respýblıkasynyń Ulttyq qaýipsizdik komıteti (budan ári – UQK) týraly ereje 12-tarmaǵynyń 55) tarmaqshasyna sáıkes ázirlendi jáne Qazaqstan Respýblıkasy ulttyq qaýipsizdik organdarynyń tergeý ızolıatorlaryndaǵy (budan ári – tergeý ızolıatory) kúdiktilerdi, aıyptalýshylardy jáne sottalǵandardy (budan ári – kúdiktiler men aıyptalýshylar) kúzetý men qadaǵalaýdy júzege asyrý tártibin aıqyndaıdy. 2. Tergeý ızolıatorlarynyń qadaǵalaýy men kúzetýi: 1) kezekshi aýysymdardyń qyzmetti atqarýyn uıymdastyrýdy; 2) tergeý ızolıatorlaryndaǵy qaýipsizdik sharalary, dene kúshin, arnaıy quraldardy jáne gazdy oq atý qarýyn qoldanýǵa negizdemelerdi; 3) kúdiktiler men aıyptalýshylardy aıdaýylmen alyp júrýdi; 4) shıelinisken kúrdeli jaǵdaılarda kúzetý men qadaǵalaýdy qamtamasyz etý; 5) jeke quramdy kúsheıtilgen kúzetke aýystyrýdy; 6) kúzetý men qadaǵalaý, dabyl jáne baılanys tehnıkalyq quraldaryn paıdalanýdy qamtıdy. 3. Kezekshi aýysymdardyń sandyq quramy post sanyn, kúdiktiler men aıyptalýshylardyń táýliktik qozǵalysyn, aıdaýyldaý jáne tintý boıynsha mindetterdi oryndaýdy eskere otyryp, belgilenedi. 4. Tergeý ızolıatorlarynyń ishki jáne syrtqy kúzetin, kúzette ustalatyn adamdardyń tártibin qadaǵalaýdy serjant quramyndaǵy adamdar – baqylaýshylar júzege asyrady. Baqylaýshylar syrtqy jáne ishki post baqylaýshylary, rezervtegi baqylaýshylar men aıdaýyl tobynyń baqylaýshylary bolyp bólinedi. 5. Baqylaýshylar tergeý ızolıatorynyń bastyǵyna, onyń orynbasaryna, tergeý ızolıatory bastyǵynyń kezekshi kómekshisine (budan ári – kezekshi) baǵynady. 2. Kezekshi aýysymdardyń qyzmetti atqarýyn uıymdastyrý tártibi 6. Kúdiktiler men aıyptalýshylardy kúzetý jáne olardyń tártibin qadaǵalaý táýlik boıy syrtqy jáne ishki posttar arqyly tıisti kezekshiniń basshylyǵymen kezekshi aýysymnyń jeke quramy júzege asyrylady. Syrtqy jáne ishki kúzettegi posttardyń sany men ornalastyrylýy tergeý ızolıatorynyń bastyǵymen belgilenedi jáne osy Qaǵıdalardyń 1-qosymshasyna sáıkes nysandaǵy tergeý ızolıatorynyń post tabelinde kórsetiledi. 7. Post qyzmetin atqarý úshin tórt kezekshi aýysym qalyptastyrylady, olar osy Qaǵıdalardyń 2-qosymshasyna sáıkes nysandaǵy kezekshi aýysymdar jumysynyń kestesine saı kezektesip qyzmet atqarady. 8. Ár aýysymnyń óziniń turaqty nómiri bar. Baqylaýshylardy bir aýysymnan basqa aýysymǵa ýaqytsha aýystyrý qyzmettik qajetilikke oraı tergeý ızolıatorynyń bastyǵymen nemese onyń orynbasarymen júrgiziledi. Tergeý ızolıatoryna áıel kúdiktiler men aıyptalýshylar ornalastyrylǵan jaǵdaıda, kezekshi aýysym quramyna áıel-baqylaýshylar qosylady. 9. Kameralarda ustalatyn adamdardyń júris-turysyn qadaǵalaýdy ishki post baqylaýshysy esiktegi qaraý sańylaýlary arqyly júzege asyrady. 10. Bir ishki post baqylaýshysynyń kúzetinde tike kórinetin dálizde aralas nemese qarama-qarsy ornalasqan jıyrma kamera bolady. Karser oqshaý ornalasqan jaǵdaıda oǵan jeke post qoıylady. 11. Ishki post baqylaýshysynda kúdiktiler men aıyptalýshylar ustalatyn (budan ári – rejımdik korpýs) rejımdik korpýstyń nemese dálizderdiń kireberis esikteriniń kilti bolmaıdy, jalǵyz ózi kamerany ashpaıdy jáne oǵan kirmeıdi. 12. Ishki post baqylaýshysy kameraǵa tamaq, qaınaǵan sýdy taratýdy, baspa shyǵarylym­daryn, zattar men nárselerdi berýdi, sondaı-aq bir kameradan ekinshi kameraǵa ár túrli zattardy, hattardy berýdi júrgizbeıdi, kúdiktiler men aıyptalýshylardan aryzdardy qabyldamaıdy jáne qyzmettik mindetterin atqarýǵa qatysy joq taqyrypta áńgimelespeıdi. 13. Rezervtegi baqylaýshy kúdiktiler men aıyptalýshylarǵa kameraǵa tamaqty, dárilerdi, kitaptar men basqa da zattardy esik jelkózderi arqyly beredi jáne aryzdardy qabyldaıdy. 14. Tergeý ızolıatorynyń bastyǵy nemese onyń orynbasary, medısına qyzmetkerleri nemese qoǵamnan ýaqytsha oqshaýlaýdy qamtamasyz etetin arnaýly mekemelerge barý quqyǵy bar adamdar kameralardy aralaǵan kezde olardy rezervtegi baqylaýshy alyp júredi jáne ishki post baqylaýshy kamera esigin ashqannan keıin birinshi bolyp kameraǵa kiredi. Ishki post baqylaýshysyna kameralardy tekserýdi ótkizýshi adamdarmen birge kameraǵa kirýge bolmaıdy. 15. Kameralarǵa kirý qajetti saqtyq sharalaryn saqtaı otyryp júrgiziledi. Kamera esigin ashpastan buryn ishki post baqylaýshysy esik jelkózi arqyly kúdiktiler men aıyptalýshylarǵa esikke qarama-qarsy qabyrǵaǵa tizilýin ótinedi. 16. Kúdiktiler men aıyptalýshylardy basqa kameralarǵa aýystyrý kezinde, aýystyrý sıpatyna qaraı bir-birlep nemese toppen ne kameranyń barlyq quramymen kezekshiniń jáne rezervtegi baqylaýshynyń qatysýymen júrgiziledi. 17. Kúdiktiler men aıyptalýshylardy aıdaýyl tobynyń baqylaýshylary medısınalyq qabyldaý úshin tergeý ızolıatorynyń sheginde ornalasqan kabınetke aparady. 18. Sanıtarlyq óńdeýge jáne serýendeýge apararda kúdiktiler men aıyptalýshylar shyǵarylý maqsaty týraly eskertiledi. Qalǵan jaǵdaılarda kameradan shaqyrtý nemese shyǵarý barysynda shyǵarylý maqsaty habarlanbaıdy. Aldaǵy tergeý ızolıatorynan aýystyrylýy nemese bosatylýy týraly kúdiktiler men aıyptalýshylardy aldyn-ala eskertýge jol berilmeıdi. 19. Kúzette ustalatyn adamdardy kameradan shyǵarý kezekshiniń nusqaýy boıynsha ishki post baqylaýshysymen aıdaýyl tobynyń baqylaýshysyna berý jolymen júzege asyrylady. 20. Serýendeýge, sanıtarlyq óńdelýge, medısınalyq pýnktke aparý jýrnaldarda esepke alynady: osy Qaǵıdalardyń 3-qosymshasyna sáıkes nysan boıynsha kúdiktiler men aıyptalýshylardyń serýendeýin esepke alý; osy Qaǵıdalardyń 4-qosymshasyna sáıkes nysan boıynsha kúdiktiler men aıyptalýshylardyń sanıtarlyq óńdelýin esepke alý; osy Qaǵıdalardyń 5-qosymshasyna sáıkes nysan boıynsha kúdiktiler men aıyptalýshylardyń medısınalyq qabyldanýyn esepke alý. 21. Kúdiktiler men aıyptalýshylarǵa sotqa deıingi tergeýdi júrgizýshi adamnyń kelýi, týysqandary men ózge adamdardyń onymen kezdesýi qylmystyq isti óndirýshi adamnyń nemese organnyń jazbasha ruqsatymen beriledi. Ulttyq aldyn alý tetiginiń (budan ári – UAAT) qatysýshylary Adam quqyqtar boıynsha ýákiletti tulǵanyń sheshimimen nemese onymen bekitilgen jospar boıynsha tergeý ızolıatorynda bolady. UAAT qatysýshysynyń aldyn ala bolýǵa ókilettiligin rastaıtyn qujat Adam quqyqtary jónindegi ýákil beretin UAAT qatysýshysynyń kýáligi bolyp tabylady. 22. Kúdiktiler men aıptalýshylardy kameradan shyǵarý bir-birlep nemese qatarynan ekeýden júzege asyrylady. 23. Postqa tergeý ızolıatorynyń bastyǵy nemese onyń orynbasary kelgen kezde ishki post baqylaýshysy ózin tanystyrady jáne posttaǵy jaǵdaıdy baıandaıdy. 24. Kúdiktilerdi nemese aıyptalýshylardy jedel medısınalyq kómek kórsetý úshin medısınalyq uıymdarǵa aparǵan jaǵdaıda, stasıonar jaǵdaıynda olardyń kúzetý úshin eki baqylaýshydan kem emes táýliktik post belgilenedi, olardyń bireýi basshy bolyp taǵaıyndalady. Bir baqylaýshy qyzmeti tikeleı aýrýdyń palatasynda, al ekinshisi, jaǵdaıǵa qaraı stasıonar dálizinde, tereze aldynda nemese basqa orynda, medısına uıymyń syrtqy jaǵynda qyzmetti atqarady. Medısına uıymdaryndaǵy postqa taǵaıyndalǵan baqylaýshylar nysandy kıim kımeıdi, radıostansııa ustap, oq atý qarýymen jáne arnaıy quraldarmen qarýlanady. 25. Ár táýliktegi kezekshi aýysymnyń quramy jáne post qurylymdary osy Qaǵıdalardyń 6-qosymshasyna sáıkes nysan boıynsha rásimdelgen tergeý ızolıatory bastyǵynyń buıryǵymen jarııalanady. 26. Ishki post baqylaýshylarynyń aýysýy kezekshiniń nusqaýy boıynsha kúzette ustalatyn adamdardyń bar bolýyn teksergennen keıin osy Qaǵıdalardyń 7-qosymshasyna sáıkes nysandaǵy ishki (syrtqy) post vedomosyna sáıkes júrgiziledi. Kezekshi jeke ózi qatysa almaǵan jaǵdaıda, aýysý ózdiginen júzege asyrylyp, sońynan túsken baqylaýshy postty qabyldaǵandyǵy týraly jáne aýysqan baqylaýshy óziniń postty tapsyrǵandyǵy týraly tikeleı kezekshige baıandaıdy. Postaǵylardy ýaqytsha aýystyrý osy tártipte júzege asyrylady. Ár aýysý (aýystyrý) týraly osy Qaǵıdalardyń 7-qosymshasyna sáıkes nysandaǵy ishki (syrtqy) post vedomosyna belgi qoıylady. 27. Syrtqy posttyń aýysýy atalmysh tártipte osy Qaǵıdalardyń 7-qosymshasyna sáıkes nysandaǵy ishki (syrtqy) post vedomysyna sáıkes júrgiziledi. Syrtqy posttan aýysýshy baqylaýshy qarýdy kezekshige tapsyrady, al osy postqa kezekshilikke túsýshi kezekshiden osy Qaǵıdalardyń 8-qosymshasyna sáıkes nysandaǵy qarýlar men oq-dárilerdi berý jáne qaıtaryp alýdy esepke alý jýrnalyna qol qoıý arqyly alady. 28. Aýysym kezekshiligine túsýshi jeke quram tergeý ızolıatoryna kezekshiliktiń bastalýyna on bes mınýt qalǵanǵa deıin keledi. 29. Kezekshilikti tapsyryp-qabyldaý kezinde kúzette ustalatyn adamdardyń qozǵalysy men shyǵarylýy toqtatylady. 30. Aýysymdy qabyldaýshy kezekshi tergeý ızolıatoryndaǵy jaǵdaımen tanysady, baqylaýshylardyń qyzmettik kýálikterin, qarý, oq-dárilerdiń, arnaıy quraldardyń túgeldigin tekseredi. 31. Baqylaýshylar postqa túser aldynda kezekshi nusqaýlyq ótkizedi, sońynan posttardy tapsyryp-qabyldaý júzege asyrylady. 32. Ishki posttardy tapsyryp-qabyldaý kúzette ustalatyn adamdardy qabyldaýdan bastalady, olardyń kameralarda bolýyn kúzetke túsýshi ishki post baqylaýshy aýysymdy tapsyrýshy baqylaýshymen birlesip kameralardyń qaraý sańylaýy arqyly tekseredi jáne osy Qaǵıdalardyń 7-qosymshasyna sáıkes nysandaǵy ishki (syrtqy) post vedomosyndaǵy málimettermen salystyrylady. 33. Kúzette ustalatyn adamdardyń joq bolý sebebi osy Qaǵıdalardyń 9-qosymshasyna sáıkes nysandaǵy shaqyrtý talaptamasy men osy Qaǵıdalardyń 10-qosymshasyna sáıkes nysandaǵy jaýap alýǵa shaqyrý týraly talaptamanyń baqylaý talony boıynsha tekseriledi. 34. Kúzette ustalatyndardy salystyryp tekserýden keıin aýysymdy qabyldaýshy baqylaýshy posttaǵy jaryqtyń, kúzet sıgnalızasııasy men baılanystyń durystyǵyn, órtke qarsy zattardyń túgeldigin, sondaı-aq torlardyń, esikterdiń, tıekterdiń jaǵdaıyn tekseredi. Kúzette ustalatyn jekelegen adamdardyń tártibine qatysty eskertýler kezekshilikke túsetin kezekshige jáne posty qabyldaýshy baqylaýshyǵa habarlanady. 35. Postty tapsyryp-qabyldaý týraly baqylaýshylar osy Qaǵıdalardyń 7-qosymshasyna sáıkes nysandaǵy ishki (syrtqy) post vedomosyna qol qoıady jáne kezekshige baıandaıdy. Osy Qaǵıdalardyń 9-qosymshasyna sáıkes nysandaǵy tergeý ızolıatorynan shyqqan adamdardyń shaqyrtý talaptamasyn postty tapsyrǵan baqylaýshy óz aýysymynyń kezekshisine beredi. 36. Syrtqy posta úzdiksiz bolý ýaqyty aýa-raıy temperatýrasy men meteorologııalyq jaǵdaılarǵa baılanysty eki saǵatqa deıin belgilenedi. 37. Kezekshilikke túsetin aýysym kúzette ustalýshy adamdardyń belgilengen qozǵalys baǵytynyń qaýipsizdigin tekseredi. 38. Demalys jáne meıram kúnderi aýysymǵa túsetin kezekshi tergeý ızolıatorynyń bastyǵyna kezekshilikti qabyldaǵany týraly baıandaıdy. 39. Baqylaýshylardy posttar boıynsha taratyp, aıdaýylmen aparý baǵytyn teksergennen keıin túsetin aýysymnyń kezekshisi qarýdy, arnaıy quraldardy, oq-dárilerdi, qyzmettik kiltterdi, qolkisenderdi, kúzet sıgnalızasııasy men baılanys quraldaryn, órtke qarsy múkámmaldy tekseredi jáne tapsyrýshy aýysymnyń kezekshisinen olardy qabyldaıdy. 40. Kezekshi kezekshilik bóliminde: osy Qaǵıdalardyń 11-qosymshasyna sáıkes nysandaǵy kezekshilikti qabyldap-tapsyrý jýrnalyn; osy Qaǵıdalardyń 8-qosymshasyna sáıkes nysandaǵy qarýlar men oq-dárilerdi berý jáne qaıtaryp alýdy esepke alý jýrnalyn; osy Qaǵıdalardyń 12-qosymshasyna sáıkes nysandaǵy ızolıatordyń qyzmettik kiltterin esepke alý jýrnalyn; osy Qaǵıdalardyń 13-qosymshasyna sáıkes nysandaǵy kezdesýlerdi, sálemdemelerdi, sálem-saýqatty jáne aqsha aýdarymdaryn esepke alý jýrnalyn; osy Qaǵıdalardyń 14-qosymshasyna sáıkes nysandaǵy kúdiktiler men aıyptalýshylardyń kelýin jáne ketýin tirkeý jýrnalyn; osy Qaǵıdalardyń 15-qosymshasyna sáıkes nysandaǵy ızolıatordyń sanıtarlyq esepke alý jýrnalyn; osy Qaǵıdalardyń 16-qosymshasyna sáıkes nysandaǵy kúdiktiler men aıyptalýshy­lardyń shaǵymdaryn jáne ótinishterin tirkeý jýrnalyn saqtaıdy jáne júrgizedi. 41. Kezekshilikti qabyldap-tapsyrý týraly tapsyratyn aýysymnyń kezekshisi tergeý ızolıatory bastyǵynyń atyna baıanat jazady, onda mynalar: kezekshilik boıynsha kúzette ustalatyn adamdardyń sany; qarý men arnaıy quraldardyń, qyzmettik kiltterdiń, órtke qarsy quraldardyń, mórlerdiń, mórtabandar men qyzmettik qujattamalardyń túgeldigin tekserý nátıjeleri; dabyl, baılanys jáne tehnıkalyq kúzet quraldarynyń jaǵdaıy; kúdiktiler men aıyptalýshylarmen jiberilgen rejımniń buzylýy, sondaı-aq oryn alǵan oqıǵalar men olar boıynsha qoldanǵan sharalary; kúdiktiler men aıyptalýshylardy baqylaý tintýler men kameralardy tehnıkalyq tekserý nátıjeleri jáne olardy kim júrgizgeni kórsetiledi. Baıanatta qyzmetke kelmegen baqylaýshylardyń tegi jáne olardy kimder aýystyrǵan­dyǵy kórsetiledi. 42. Baıanat osy Qaǵıdalardyń 11-qosymshasyna sáıkes nysandaǵy kezekshilikti qabyldap-tapsyrý jýrnalyna jazylady jáne oǵan aýysymnyń kezekshileri qol qoıady. Tergeý ızolıatorynyń bastyǵy nemese onyń orynbasary kún saıyn baıanatpen tanysady jáne sol boıynsha qajetti sharalar qabyldaıdy. Osy Qaǵıdalardyń 7-qosymshasyna sáıkes nysandaǵy ishki (syrtqy) post vedomosy kezekshilik aıaqtalǵan soń osy Qaǵıdalardyń 6-qosymshasyna sáıkes nysandaǵy tergeý ızolıatory bastyǵynyń buıryǵyna qosylyp tirkeledi. 3. Tergeý ızolıatorlaryndaǵy qaýipsizdik sharalary, dene kúshin, arnaıy quraldardy, gaz jáne oq atatyn qarýlardy qoldanýǵa negizdemeler 43. Tergeý ızolıatorlarynda dene kúshi, arnaıy quraldar, gaz jáne oq atatyn qarýlar «Adamdardy qoǵamnan ýaqytsha oqshaýlaýdy qamtamasyz etetin arnaýly mekemelerde ustaý tártibi men sharttary týraly» 1999 jylǵy 30 naýryzdaǵy Qazaqstan Respýblıkasy Zańynyń 42-45-baptaryna sáıkes qoldanylady. 44. Arnaıy quraldardy qoldanǵan tergeý ızolıatorynyń qyzmetkeleri olardy qoldanǵany týraly tergeý ızolıatorynyń bastyǵyna baıandaıdy jáne osy Qaǵıdalardyń 17-qosymshasyna sáıkes nysandaǵy arnaıy quraldardy qoldaný týraly akt jasaıdy. 45. Áıelderge, naqty múgedektik belgileri bar adamdarǵa, eger olar aınalasyndaǵylardyń ómiri men densaýlyǵyna qaýip tóndiregen, toptasyp shabýyl jasaǵan nemese qarýly qarsylyq kórsetken jaǵdaılardan basqa ýaqytta olarǵa qarsy arnaıy quraldardy, gaz qarýyn jáne kúrestiń jaýyngerlik tásilderin qoldanýǵa jol berilmeıdi. 46. «Toqta! Atamyn!» degen eskertýden jáne joǵaryǵa oq atqannan keıin myna jaǵdaılarda: 1) kúzette ustaý oryndary qyzmetkerleriniń, kúdiktiler men aıyptalýshylardyń, ózge de adamdardyń ómirine nemese densaýlyǵyna qaýip tóndiretin shabýyldarynan qorǵaný úshin; 2) qarýdy tartyp alý maqsatynda kúdiktiler men aıyptalýshylardyń kúzette ustaý oryndary qyzmetkerlerine, ózge de tulǵalarǵa jasaǵan shabýylyn toıtarý úshin; 3) kepilge alynǵan adamdardy, basyp alynǵan ǵımarattardy, úı-jaılardy jáne kólik quraldaryn bosatý úshin; 4) kúzette ustaý oryndarynyń ǵımarattaryna, úı-jaılaryna jáne kólik quraldaryna top bolyp nemese qarýly shabýyl jasaýdy toıtarý úshin; 5) qarýly qarsylyq kórsetken, sondaı-aq kúzette ustaý oryndary qyzmetkerleriniń nemese ózge de adamdardyń ómiri men densaýlyǵyna qarsy aýyr qylmys jasaý ústinde ustalǵan adamdardy ustaý úshin; 6) kúdiktiler men aıyptalýshylardyń kúzette ustaý oryndarynan nemese aıdaýyldan qashý áreketin aldyn alý úshin; 7) qarýdy tapsyrý týraly kúzette ustaý oryndary qyzmetkerleriniń zańdy talabyn oryndaýdan bas tartqan qarýly adamdy ustaý úshin; 8) kúdiktiler men aıyptalýshylardyń kúshpen bosatylý áreketin aldyn alý úshin; 9) janýarlardyń shabýylynan qorǵaný úshin; 10) dabyl belgisin berý nemese kómek shaqyrý úshin; 11) ózge de qajetti qorǵaný jáne asa qajettilik jaǵdaılarynda oq atý qarýyn qoldanylýy múmkin. 47. Qarý eskertýsiz myna jaǵdaılarda: 1) tergeý ızolıatoryna, kúzet pen qadaǵalaýdy júzege asyrýshy adamdarǵa, aıdaýyl quramyna, tergeý ızolıatorynyń basqa qyzmetkerlerine, kúdiktiler men aıyptalýshylarǵa nemese ózge adamdarǵa qarýly shabýyl barysynda; 2) qarýmen qashqan kúdiktiler men aıyptalýshylarǵa; 3) túnde, nashar kóriný jaǵdaılarynda qashqanda; 4) qarýly qarsylyq kórsetken, qashqyn kúdiktini nemese aıyptalýshyny ustaý barysynda qoldanylady. 48. Qarýly shabýyl jasaǵan, qarýly qarsylyq kórsetken, adamdardy, kólik quraldaryn kepildikke alǵan nemese toptasyp shabýyl jasaǵan jaǵdaılardy qospaǵanda áıelder men kámelettik jasqa tolmaǵandarǵa qarsy qarý qoldanýǵa tyıym salynady. 49. Adamdardyń ólimine nemese basqa da aýyr zardaptarǵa ákep soqtyrǵan qarý men arnaıy quraldardyń qoldanylǵan árbir jaǵdaıy týraly prokýratýra, polısııa jáne UQK aýmaqtyq organdaryna dereý bir saǵat ishinde habarlanady. 50. Qarý qoldaný nátıjesinde jaralaný nemese ólimge ákep soqtyrǵan jaǵdaıda oqıǵa ornyn kúzetý qamtamasyz etiledi. Qarý qoldaný nátıjesinde jaralanǵan adamdarǵa medısınalyq kómek kórsetiledi. 4. Kúdiktiler men aıyptalýshylardy aıdaýylmen alyp júrý tártibi 51. Kúzette ustalatyn adamdardy aıdaýyldaý aıdaýyl tobynyń baqylaýshylarymen jeke ornalastyrý prınsıpin saqtaı otyryp júzege asyrylady: erlerdi áıelderden; kámelettik jasqa tolmaǵandardy úlkenderden; ólim jazasyna kesilgenderdi sottalǵan adamdardyń basqa sanattarynan; sottalǵandardy kúdiktiler men aıyptalýshylardan; bir qylmystyq is boıynsha ótetin adamdardy; ınfeksııalyq aýrýlarmen aýratyndardy nemese erekshe medısınalyq kútim men qadaǵalaýǵa zárý adamdar. 52. Tergeý ızolıatorynyń ishinde jáne onyń sheginen tys aıdaýylmen alyp júrý basqa adamdardan aıdaýylmen júrýshilerdiń qashý múmkindigine jol bermeıtin, tolyq oqshaýla­nýyn qamtamasyz etetin belgilengen baǵyt boıynsha júrgiziledi. Ot sóndirgishter jáne basqa da qorǵalmaǵan zattar qorshalýy tıis. Aıdaýylmen aparýdyń árbir aldyn ala belgilenbegen baǵyty kúzette ustalatyn adamdardy aıdaýyldaý aldynda tekserilip otyrady. 53. Kúzette ustalatyn adamdardy aıdaýylmen aparýdy aıdaýyl tobynyń keminde eki aıdaýylshysy júzege asyrýy tıis. 54. Tergeý ızolıatorynda ustalatyn adamdardy bir kameradan basqaǵa aýystyrý tergeý ızolıatory bastyǵynyń nusqaýy boıynsha júzgiziledi. Osy sııaqty aýystyrýdy tergeý ızolıatorynyń bastyǵy bolmaǵan kezde kezekshi júzege asyrady. Kúzette ustalatyn adamdardyń árbir aýysýy, osy Qaǵıdalardyń 18-qosymshasyna sáıkes nysandaǵy kúzette ustalatyn adamdardy aýystyrý talony negizinde júrgiziledi jáne osy Qaǵıdalardyń 19-qosymshasyna sáıkes nysandaǵy kameralyq kartochkada kórsetiledi. 55. Adamdy tergeý ızolıatorynyń sheginen tys jerge aıdaýylmen aparý tergeý ızolıatory bastyǵynyń nemese onyń orynbasarynyń, al olar bolmaǵan kezde kezekshiniń ókimi boıynsha osy Qaǵıdalardyń 9-qosymshasyna sáıkes nysandaǵy shaqyrtý talaptamasymen rásimdelý arqyly júrgiziledi. Jaýap alý, qorǵaýshylarymen jáne týysqandarymen jolyǵý úshin, medısınalyq qaraýǵa shyǵarý, fotosýretke túsirý jáne saýsaq tańbasyn alý úshin kúzette ustalatyn adamǵa osy Qaǵıdalardyń 10-qosymshasyna sáıkes nysandaǵy jaýap alýǵa shaqyrý týraly talaptama rásimdeledi. Talaptamalar ishki post baqylaýshysyna berý úshin negizdeme retinde usynylady. 56. Kúzette ustalatyn adamdardy aıdaýylmen aparý úshin qabyldaǵandyǵy týraly osy Qaǵıdalardyń 9-qosymshasyna sáıkes nysandaǵy shaqyrtý talaptamasynyń artyna aıdaýyl tobynyń baqylaýshy, al onyń kameraǵa qaıtqandyǵy týraly ishki post baqylaýshysy qol qoıady, budan soń talaptama kezekshige beriledi. 57. Basqa kúzette ustaý ornyna ketken kúzette ustalatyn adamǵa osy Qaǵıdalardyń 9-qosymshasyna sáıkes nysandaǵy shaqyrtý talaptamasy ilespe tizimderi bar iske, al kúzetten bosatylǵan adamǵa onyń jeke isine qosyp tigiledi. 58. Qylmystyq isti óndirýshi organnyń talaby boıynsha kúzette ustalatyn adamdardy sottarǵa jetkizý jáne tergeý ızolıatory ornalasqan eldi- meken sheginen tys aıdaýyldaýǵa aıdaýyl tobynyń baqylaýshylary bólinedi. 59. Eger aıdaýyldy eki aıdaýyl tobynyń baqylaýshylary júzege asyrsa, olardyń bireýi aldynda, ekinshisi aıdaýyldalýshynyń artynda bir qadam qashyqtyqta júredi. 60. Eki jáne odan da kóp adamdy aıdaýylmen aparý kezinde olar biriniń artynan biri júredi, al aıdaýyl tobynyń baqylaýshylary olardyń aldynda, oń nemese sol jaǵynda jáne artynda júredi. Aıdaýyl tobynyń baqylaýshysy burylystarda jáne kúzetilmeıtin esik arqyly ótý kezinde aıdaýyldanýshyny burylysqa (esikke) deıin eki qadam buryn toqtatady, oǵan qabyrǵaǵa qarap turýdy usynady, al ózi aldyna shyǵyp (esikti ashady), barý jolynyń bos ekendigine kóz jetkizedi, sosyn aıdaýyldanýshyny alǵa jiberedi de onyń artynan júredi. 61. Kúzette ustalatyn áıelderdi sanıtarlyq óńdeý men dárethanaǵa er baqylaýshylar aparýy múmkin, alaıda olardy sanıtarlyq óńdelý, sondaı-aq dárethanada bolý ýaqytyn baqylaýdy áıel baqylaýshylar júzege asyrady. 62. Aıdaýylmen aparýdyń barlyq baǵyty boıynsha aıdaýyl tobynyń baqylaýshysy aıdaýylmen aparylýshylardyń tynyshtyq saqtap júrýin, óz erkimen toqtamaýyn, qoldaryn «artqa» ustaýyn baqylaıdy. 63. Tergeý ızolıatorynan tys jerge aıdaýylmen aparý úshin osy Qaǵıdalardyń 20-qosymshasyna sáıkes tergeý ızolıatory sheginen tys jerge aıdaýyldaý úshin taǵaıyn­dalatyn aıdaýyl sanynyń esebimen aıdaýyl tobynyń baqylaýshysy taǵaıyndalady. Júrgizýshi aıdaýyl quramyna engizilmeıdi. 64. Aıdaýyldaýǵa jatatyn adamdardy qabyldaý, aıdaýyl bastyǵynyń kezekshiden alynǵan qujat boıynsha tekserýinen bastalady. Aıdaýyl bastyǵy ár kúdiktini nemese aıyptalýshydan jaýap alady jáne jaýap málimetterin oǵan qatysty qujattaǵy málimetpen salystyrady. Qabyldap otyrǵan adamǵa qatysty kúdik týyndaǵanda aıdaýyl bastyǵy kezekshige habarlaıly jáne onyń nusqaýy boıynsha áreket etedi. 65. Aıdaýylmen aparýǵa: qujaty nemese qujattary durys toltyrylmaǵan; dáriger qortyndysy boıynsha jóneltilýi múmkin emes; maýsym boıynsha kıinbegen jáne birinshi taratý ornyna deıin azyqpen qamtamasyz etilmegen adamdar qabyldanbaıdy. 66. Aıdaýyl quramy aıdaýyldanýshylardy qabyldaý barysynda olarǵa tintý jasap, jeke zattaryn tekseredi. 67. Psıhıkalyq aýytqýǵa ushyraǵan adamdardy bólek tártippen keminde úsh aıdaýyl tobynyń baqylaýshysy aıdaýylmen alyp júredi. Psıhıkalyq aýytqýǵa ushyraǵan adamdardy alyp júrý úshin medısına qyzmetkeri bólinedi. 68. Kúzette ustalatyn adamdar tergeý ızolıatorynan tys jerlerge kúdiktiler men aıyptalýshylardy tasymaldaýǵa arnalǵan, arnaıy jabdyqtalǵan avtomobılderde, sondaı-aq tergeý ızolıatory bastyǵynyń nemese onyń orynbasarynyń ruqsatymen jeńil avtomashınalarmen aparylady. 69. Arnaıy avtomobıl baılanys quraldarymen, al aıdaýyl tabeldik nemese avtomatty qarýmen qamtamasyz etiledi. 70. Arnaıy avtomobılge otyrǵyzǵanǵa deıin aıdaýyl bastyǵy aıdaýyldanýshylarǵa júrý jolynda júris-turys normalaryn ustaný týraly eskertedi, mashınadaǵy bógde zattardyń bolýyn, tıekterdiń, torlardyń, kameralardyń, esikterdiń dabyly men jaryq berý qurylǵylaryn tekseredi. Júrý jolynda aıdaýyl bastyǵy júrgizýshiniń janynda bolady, aıdaýyl tobynyń baqylaýshylary shanaqta, al jeńil mashınada aıdaýylmen aparǵanda artqy oryndyqta aıdaýyldanýshynyń eki jaǵyna otyrady. Aıdaýyldanýshynyń jeke zattary qolyna berilmeıdi jáne arnaýly avtomobıdiń kameralary arasyna nemese ózge de bos oryndarǵa qoıylady. 71. Ushaqta aıdaýylmen aparý asa qaýyrt jáne kóliktiń basqa túrlerin paıdalaný múmkin bolmaǵan jaǵdaıda júrgiziledi. 72. Aıdaýyldanýshyny ushaqqa otyrǵyzý áýejaı ákimshiliginiń kelisimi boıynsha jolaýshylardy otyrǵyzǵanǵa deıin, al túsirý jolaýshylar ushaqtan shyqqannan keıin júrgiziledi. Otyrǵyzý aldynda jáne túskennen keıin aıdaýyldanýshyǵa arnalǵan oryn muqııat tekseriledi. Aıdaýyldanýshyǵa arnalǵan oryn ushaqtyń ushý baǵytyn, túrin, jolaýshylar oryndarynyń ornalasý erekshelikterin, apattyq jáne júk túsetin lıýktardyń bolýyn eskere otyryp, otyrǵyzar aldynda muqııat tekseriledi. Aıdaýyl tobynyń baqylaýshylary oryndyqqa aıdaýyldanýshynyń eki jaǵynan ne bolmasa bir baqylaýshy onyń artqy jaǵyna nemese kelesi qatardaǵy orynǵa jaıǵasady. Ornalasý oryndary men kúzetti qamtamasyz etýge baılanysty máselelerdi aıdaýyl bastyǵy ushaqtyń ekıpaj komandırimen kelisedi, oǵan aıdaýylda oq atatyn qarýynyń bar ekendigi týraly habarlaıdy. Ushaqtyń bortyna aerozoldik oraýyshtaǵy arnaıly quraldardy jáne gaz qarýyna arnalǵan oq-dárilerdi alýǵa tyıym salynady. Ushý ýaqytynda aıdaýyl tobynyń baqylaýshylary aıdaýylmen aparylýshylarǵa baqylaýdy kúsheıtýge, olardy ornynan turǵyzbaýǵa jáne jolaýshylarmen baılanys jasatpaýǵa mindetti. 73. Aıdaýylmen aparylýshylarǵa ushaqtyń bortynda jáne aradaǵy áýejaılarda uzaq toqtaǵanda aıdaýyl toby baqylaýshylarynyń baqylaýymen tamaq ishýge bolady. Aıdaýyldanýshy dárethanaǵa eki aıdaýyl toby baqylaýshylarynyń ilesýimen shyǵarylady, onyń biri aldyn ala dárethanany qaraıdy jáne onda onymen birge bolady, al ekinshisi sál ashylǵan esiktiń janynda qalady. Ushaq áýejaıda uzaq ýaqyt turǵan kezde aıdaýyldanýshy kúzetý men oqshaýlaýǵa yńǵaıly orynǵa ornalastyrylady. Eger aralyq áýejaılarda ushaqtyń aıaldaýy bir saǵattan aspasa, aıdaýylmen aparylýshy túsirilmeıdi. 74. Jolaýshylar vagonynda nemese sý kóliginde adamdardy aıdaýylmen aparý ushaqta aıdaýylmen aparý tártibine sáıkes mynandaı erekshilikterdi eskerý arqyly uıymdastyrylady – aıdaýyl tobynyń baqylaýshylary aıdaýyldanýshymen birge dárethanǵa jaqyn ornalasqan jeke kýpege nemese kaıýtaǵa jaıǵasady; túngi ýaqytta aıdaýylmen aparylýshy ústińgi tósekke jatady. 75. Aıdaýyl bastyǵy kúzette ustalatyndardy aıdaýylmen aparý jónindegi mindetterdiń dál jáne der kezinde oryndalýyna, qaramaǵyndaǵylar arasyndaǵy áskerı tártip jaǵdaıyna, aıdaýyldyń paıdalanýyndaǵy qarý-jaraqtar men múlikterdiń saqtalýyna jaýap beredi. 76. Tergeý ızolıatorynyń ákimshiligi tergeýshiniń, anyqtaýdy júrgizýshi adamnyń, prokýrordyń nemese sottyń (sýdıanyń) nusqaýy boıynsha kúdiktiler men aıyptalýshylardy tergeý ızolıatoryna qabyldaýdy jáne belgilengen orynǵa jiberý úshin aıdaýylǵa berýdi qamtamasyz etedi. 77. Eger tergeý ızolıatorynyń ákimshiligi ózine baılanysty emes sebeptermen aıdaýylmen aparýǵa qujat kelip túsken organnyń talaby boıynsha kúzette ustalatyn adamdardy der kezinde apara almasa, onda ol týraly bir saǵat ishinde sol organdy habardar etedi. 78. Eger kúdiktiler men aıyptalýshylar tergeý ızolıatorynyń esebinen shyǵarylyp, basqa arnaýly mekemege aıdaýyldansa, osy Qaǵıdalardyń 21-qosymshasyna sáıkes nysandaǵy kúdiktiniń, aıyptalýshynyń jeke isi osy Qaǵıdalardyń 22-qosymshasyna sáıkes nysandaǵy jeke is boıynsha anyqtama jelimdelgen paketke salynady. 79. Kúzette ustaý oryndaryna etappen jiberilgen adamdarǵa eki danada basylǵan, osy Qaǵıdalardyń 23-qosymshasyna sáıkes nysandaǵy ilespe tizim jasalady jáne kúdiktiler men aıyptalýshylar jiberiletin arnaýly mekeme úshin aıdaýyl bastyǵyna tapsyrylady. Ilespe tizimniń ekinshi danasy atalǵan adamdardy jáne jeke isterdi qabyldaǵany týraly tıisti laýazymdy adamnyń qolymen tergeý ızolıatoryna qaıtarylady. 5. Shıelinisken kúrdeli jaǵdaılarda kúzetý men qadaǵalaýdy qamtamasyz etý tártibi 80. Tótenshe jaǵdaıda tergeý ızolıatorynda jekelegen posta dabyl nemese jalpy dabyl jarııalanady. 81. Tergeý ızolıatorynda tótenshe jaǵdaılarǵa mynalar jatady: tergeý ızolıatoryna shabýyl; tergeý ızolıatorynyń qyzmetkerlerine nemese basqa adamdarǵa shabýyl jasalýy; kúzette ustalatyn adamdarmen uıymdastyrylǵan jáne júzege asyrylǵan jappaı baǵynbaýshylyq, jappaı tártipsizdik; adamdy kepilge alý; adamnyń kúzetten qashýy nemese qashýǵa áreket etýi; kúzette ustalatyn adamnyń óz-ózine qol jumsaýy; órt. 82. Tótenshe jaǵdaılardyń zardaptaryn joıý úshin quramy tergeý ızolıatory boıynsha buıryqpen jarııalanatyn arnaıy top qurylady. Izolıatorlarda shtattyq sany jıyrma birlikke deıingiler bes adamnan, odan joǵary bolsa on adamnan turatyn arnaıy top qurylady. Arnaıy top jeńil oqqaǵar keýdeshelermen, qalqandarmen, basqa arnaıy quraldarmen jabdyqtalady jáne aldyn ala jasalǵan josparlar boıynsha qalyptasqan jaǵdaıdy eskere otyryp, is-qımyl jasaıdy. Dabyl belgisi boıynsha kúzette ustalatyn adamdardyń tergeý ızolıatordaǵy boıynsha qozǵalysy toqtatylady jáne olar shuǵyl túrde kameralarǵa jabylady. 83. Jalpy dabyl tergeý ızolıatoryna shabýyl jasalǵanda, kepildikke alynǵanda, qashý deregin anyqtaǵanda, órt nemese tabıǵı apattarda, tergeý ızolıatorynyń bastyǵymen, onyń orynbasarymen nemese kezekshimen jarııalanady. 84. Jalpy dabyl jarııalanǵan kezde tergeý ızolıatorynyń bastyǵy, onyń orynbasary jáne kezekshi oqıǵany arnaıy toptyń kómegimen joıý úshin shuǵyl túrde shara qoldanylady, eger jaǵdaı talap etse, qyzmetke barlyq jeke quramdy shaqyrady. 85. «Jalpy dabyl» belgisi boıynsha kezekshi ishki baılanys telefony arqyly barlyq posttarǵa, tergeý ızolıatorynyń qyzmetkerlerine «Tyńdańyzdar! Mekemede jalpy dabyl jarııalanady!» degen sózderdi aıtý jolymen beriledi. 86. Kezekshi posttaǵy dabyldy baqylaýshyǵa shabýyl jasalǵanda, toptasyp baǵynbaýda, tártipsizdik jasalǵanda, qashýǵa umtylǵanda, qol jumsaýǵa nemese ózi-ózine qol jumsaýǵa umtylǵanda, kameralasyn óltirgen jaǵdaılarda jarııalaıdy. Komandany kezekshi telefon arqyly «Postta dabyl!»degen sózdermen jarııalaıdy. 87. «Postta dabyl!» belgisi boıynsha kezekshi rezervtegi baqylaýshylar tobyn ne bolmasa rezińke taıaqshalary bar rezervtegi baqylaýshylardy oqıǵa ornyna jiberedi. 88. Qajet bolǵan jaǵdaıda tergeý ızolıatorynyń ákimshiligi UQK organynyń joǵarǵy basshylyǵyna kómek bólý týraly ótinishpen júginedi. Jalpy dabyldy ony jarııalaǵan laýazymdy adam, al jekelegen posttaǵy dabyldy kezekshi toqtatady. 89. Ishki post baqylaýshysy ózine kúdikti, aıyptalýshy shabýyl jasaǵan kezde shabýyldy toıtara otyryp, kameranyń kiltin ıemdenýge jol bermeýge, al tartyp alý qaýpi týǵan jaǵdaıda kiltti qol jetpeıtin jerge laqtyryp jiberýge mindetti. Eger ishki post baqylaýshysy dabyl belgisin berip úlgermese, ony shabýyldy baıqap qalǵan basqa baqylaýshy isteıdi. 90. Eger ishki postta tártip ornatylmasa, korpýsqa tergeý ızolıatorynyń bastyǵynyń, onyń orynbasarynyń ne bolmasa kezekshiniń ámirimen tergeý ızolıatorynyń arnaıy quraldarmen qarýlanǵan baqylaýshylary kirgiziledi. Shabýyldaǵan adamdarǵa «Jat!» degen ámir beriledi, ol oryndalysymen, olardy kameralarǵa birtindep kirgizedi. Ámirge kónbegen nemese qarsy kúsh kórsetken adamdarǵa dene kúshi jáne arnaıy quraldar qoldanylady. 91. Toptasyp baǵynbaýy kezinde postqa kelgen tergeý ızolıatorynyń qyzmetkerleri sebepterin anyqtaıdy jáne tártipsizdikti toqtatýdy suraıdy. Eger kameranyń esigi jabylyp qalsa jáne zańdy talaptar oryndalmasa, tergeý ızolıatory bastyǵynyń, onyń orynbasarynyń nemese kezekshiniń ókimi boıynsha esiktiń jelkózi nemese kameranyń terezesi arqyly sýyq sý shashylady ne arnaıy quraldar qoldanylady. 92. Kúzette ustalatyn adamdar tergeý ızolıatorynyń qyzmetkerlerin nemese basqa adamdardy kepildikke alǵan kezde kezekshi tergeý ızolıatorynyń bastyǵyna nemese onyń orynbasaryna baıandaıdy, óz ornyna rezervtegi baqylaýshyny qaldyrady, oqıǵa bolǵan jerge baryp, kúzette ustalatyn adamdarmen baılanys ornatady jáne olardan kepildegilerdi bosatýdy, qarsylyqty toqtatýdy talap etedi jáne kepildegilerdiń ómirine olardyń jaýapty ekenin eskertedi. 93. Kúdikti nemese aıyptalýshy qashýǵa áreket etse, baqylaýshy dabyl belgisin berýge jáne basqa baqylaýshylardy kómekke shaqyra otyryp, qashqan adamnyń izine túsedi. 94. Kúzette ustalatyn adamnyń kúzet shekarasyn túrli joldar men jáne tásilder men buzyp ótip, ózine qatysty belgilengen ornyn óz erkimen tastap ketý qashý bolyp tabylady. Kúzet shekarasyna tergeý ızolıatorynyń negizgi qorshaýy, sot, medısına uıymdary ǵımarattarynda jáne ózge de úı-jaılarda: syrtqy qabyrǵalar, esikter men terezeler, al kólik quraldarynda – qabyrǵalar, eden, tóbe men borttar, oryndarda – kúzette ustalatyn adamnyń mańaıyndaǵy on metr araqashyqtyqtaǵy shartty syzyq jatady. Kúzet syzyǵyn buzyp ótýge baǵyttalǵan adamnyń is-qımyly qashýǵa áreket dep sanalady. 95. Kúdikti nemese aıyptalýshy kúzetten qashyp ketken jaǵdaıda, tergeý ızolıatorynyń bastyǵy, onyń orynbasary, kezekshi: oryn alǵan oqıǵa jóninde joǵarǵy basshylyqqa baıandaıdy; izdestirýdi uıymdastyrý maqsatynda ishki ister organdaryna habarlaıdy; qashqan adamnyń yqtımaldy baǵytyna jáne barýy múmkin oryndarǵa qarýlanǵan baqylaýshylardy jiberedi; bolǵan jaǵdaı týraly qylmystyq isi óndiriste jatqan adamǵa nemese organǵa jáne prokýratýraǵa habarlaıdy. 96. Qashqan adamdy izdeýdi postta turmaǵan tergeý ızolıatorynyń qyzmetkerleri izine túsýdi jergilikti izdestirilýin uıymdastyrý josparynda qarastyrylǵan is-sharalardy eskere otyryp júzege asyrady. Izdestirý boıynsha birinshi kezektegi is-sharalar men birge izdestirilýshiniń turǵylyqty mekenjaılary, sondaı-aq, eger belgili bolsa, onyń týysqandarynyń jáne tanystarynyń mekenjaılary baqylaýǵa alynady. 97. Kúzettegi adamnyń óz-ózine qol jumsaýyn nemese ózin-ózi darǵa asý jolymen óz-ózine qol jumsaý áreketin baıqap qalǵan kezde ishki post baqylaýshysy dereý dabyl belgisin beredi jáne esiktiń jelkózi arqyly kameralastarynan sýısıd jasamaq bolǵan adamnyń ómirin saqtap qalýǵa qajetti sharalar qoldanýlaryn talap etedi. О́z-ózine qol jumsaýdy anyqtaǵan jaǵdaıda postqa kelgen tergeý ızolıatorynyń qyzmetkerleri kesheýildetpeı kameraǵa kirip, jipti kesedi ne odan basqa ádispen (túıinniń bútindigin saqtaı otyryp) bosatyp alady, ony edenge jatqyzady jáne medısına qyzmetkeri kelgenshe jasandy dem beredi. Eger de óz-ózine qol jumsaý áreketi ózge tásilmen jasalǵan bolsa, tergeý ızolıatorynyń qyzmetkerleri dáriger kelgenge deıingi kómek kórsetý boıynsha tıisti shara qoldanady. О́zin-ózi zattaı aıǵaqtardy tabý jáne alý maqsatynda sýısıd jasaý áreketi bolǵan nemese jasalynǵan úı-jaıǵa muqııat baqylaý júrgiziledi. 98. Eger jeke kameraǵa qamalǵan adam óz-ózine qol jumsaý áreketin darǵa asylý jolymen jasasa, ishki post baqylaýshysyna, dabyl belgisi berilgennen keıin kesheýildetpeı kameraǵa jalǵyz kirip, jipti kesýge jáne kúzette ustalǵan adamnyń ómirin saqtap qalý úshin qaýyrt shara qoldanýǵa ruqsat etiledi. 99. Tergeý ızolıatorynda órt paıda bolǵan jaǵdaıda kezekshi qolda bar kúshter men quraldardyń kómegimen ony sóndirýge shara qoldanady. О́rtti óz kúshterimen sóndirý múmkin bolmaǵan jaǵdaıda aýmaqtyq órtke qarsy qyzmet bólimi shaqyrylady jáne kúzet dabyl boıynsha qyzmetke shaqyrylǵan tergeý ızolıatory baqylaýshylarymen kúsheıtiledi. Ot nemese tútinniń qaýipi tóngen kúzettegi adamdardy basqa kameralarǵa, serýen alańdaryna jáne ózge de tergeý ızolıatorynyń sheńberindegi qaýipsiz oryndarǵa aýystyrý qarýlanbaǵan baqylaýshylardyń kúsheıtilgen aıdaýylymen kamera boıynsha júzege asyrylady. О́rt kezinde kúzette ustalatyn adamdardyń jeke isteriniń, kartotekalardyń, muraǵattardyń jáne tergeý ızolıatorynyń múlikteriniń saqtalýy arnaıy bólingen qyzmetkerlermen qamtamasyz etiledi. 100. Tergeý ızolıatorynyń aýmaǵyna aýmaqtyq órtke qarsy qyzmet bólimi kirgizgen kezde kúzette ustalatyn adamdardyń ústinen baqylaý kúsheıtiledi jáne olardyń qashý múmkindikterin boldyrmaıtyn sharalar qoldanylady. 101. Jergilikti jaǵdaıdy eskere otyryp, tergeý ızolıatorynyń ákimshligimen tótenshe oqıǵalar kezinde dabyl boıynsha jeke quramnyń is-qımyldary týraly jospar ázirlenip, tergeý ızolıatorynyń bastyǵymen bekitiledi. 6. Jeke quramdy kúsheıtilgen kúzetke aýystyrý 102. Tergeý ızolıatory bastyǵynyń ókimimen