Qazaqstan Respýblıkasy Investısııalar jáne damý mınıstrliginiń buıryǵy  №63

  2016 jylǵy 26 qańtar, Astana qalasy Servıstik baǵdarlamalyq ónimge, «elektrondyq úkimettiń» aqparattyq-kommýnıkasııalyq platformasyna, memlekettik organnyń ınternet-resýrsyna jáne aqparattyq júıege olardyń aqparattyq qaýipsizdik talaptaryna sáıkestigine synaqtar júrgizý ádistemesi men qaǵıdalaryn bekitý týraly «Aqparattandyrý týraly» 2015 jylǵy 24 qarashdaǵy Qazaqstan Respýblıkasynyń Zańy 7-babynyń 16) tarmaqshasyna sáıkes buıyramyn: 1. Mynalar: 1) osy buıryqqa 1-qosymshaǵa sáıkes Servıstik baǵdarlamalyq ónimge, «elektrondyq úkimettiń» aqparattyq-kommýnıkasııalyq platformasyna, memlekettik organnyń ınternet-resýrsyna jáne aqparattyq júıege olardyń aqparattyq qaýipsizdik talaptaryna sáıkestigine synaqtar júrgizý ádistemesi; 2) osy buıryqqa 2-qosymshaǵa sáıkes Servıstik baǵdarlamalyq ónimge, «elektrondyq úkimettiń» aqparattyq-kommýnıkasııalyq platformasyna, memlekettik organnyń ınternet-resýrsyna jáne aqparattyq júıege olardyń aqparattyq qaýipsizdik talaptaryna sáıkestigine synaqtar júrgizý qaǵıdalary bekitilsin. 2. «Baǵdarlamalyq ónimderdi, baǵdarlamalyq kodtardy synaqtan ótkizý, olardy jáne normatıvtik qujattamany tirkeý, berý, saqtaý, depozıtke berýdiń tolyqtyǵyn qamtamasyz etý jáne olardy tirkeý, depozıtarııge berý men saqtaý týraly málimetterdi usyný erejesin bekitý týraly» Qazaqstan Respýblıkasy Aqparattandyrý jáne baılanys agenttigi Tóraǵasynyń 2009 jylǵy 1 jeltoqsandaǵy № 480 buıryǵynyń (Qazaqstan Respýblıkasynyń normatıvtik quqyqtyq aktilerin memlekettik tirkeý tiziliminde № 5981 bolyp tirkelgen jáne Qazaqstan Respýblıkasy ortalyq atqarýshy jáne ózge de ortalyq memlekettik organdarynyń aktiler jınaǵynda 2010 jylǵy 20 sáýirde jarııalanǵan) kúshi joıyldy dep tanylsyn. 3. Qazaqstan Respýblıkasy Investısııalar jáne damý mınıstrliginiń Baılanys, aqparattandyrý jáne aqparat komıteti (T.B.Qazanǵap): 1) osy buıryqty Qazaqstan Respýblıkasy Ádilet mınıstrliginde memlekettik tirkeýdi; 2) osy buıryq Qazaqstan Respýblıkasy Ádilet mınıstrliginde memlekettik tirkelgennen keıin onyń kóshirmelerin baspa jáne elektrondyq túrde kúntizbelik on kún ishinde merzimdi baspa basylymdarynda jáne «Ádilet» aqparattyq-quqyqtyq júıesinde resmı jarııalaýǵa, sondaı-aq tirkelgen buıryqty alǵan kúnnen bastap kúntizbelik on kún ishinde Qazaqstan Respýblıkasy normatıvtik quqyqtyq aktileriniń etalondyq baqylaý bankine engizý úshin Respýblıkalyq quqyqtyq aqparat ortalyǵyna jiberýdi; 3) osy buıryqty Qazaqstan Respýblıkasy Investısııalar jáne damý mınıstrliginiń ınternet-resýrsynda jáne memlekettik organdardyń ıntranet-portalynda ornalastyrýdy; 4) osy buıryq Qazaqstan Respýblıkasy Ádilet mınıstrliginde memlekettik tirkelgennen keıin on jumys kúni ishinde Qazaqstan Respýblıkasy Investısııalar jáne damý mınıstrliginiń Zań departamentine osy buıryqtyń 3-tarmaǵynyń 1), 2) jáne 3) tarmaqshalarynda kózdelgen is-sharalardyń oryndalýy týraly málimetterdi usynýdy qamtamasyz etsin. 4. Osy buıryqtyń oryndalýyn baqylaý jetekshilik etetin Qazaqstan Respýblıkasynyń Investısııalar jáne damý vıse-mınıstrine júktelsin. 5. Osy buıryq onyń alǵashqy resmı jarııalanǵan kúninen keıin kúntizbelik on kún ótken soń qoldanysqa engiziledi. Qazaqstan Respýblıkasynyń Investısııalar jáne damý mınıstriniń mindetin atqarýshy J. QASYMBEK Qazaqstan Respýblıkasy Investısııalar jáne damý mınıstriniń mindetin atqarýshynyń 2016 jylǵy 26 qańtardaǵy №63 buıryǵyna 1-qosymsha Servıstik baǵdarlamalyq ónimge, «elektrondyq úkimettiń» aqparattyq-kommýnıkasııalyq platformasyna, memlekettik organnyń ınternet-resýrsyna jáne aqparattyq júıege olardyń aqparattyq qaýipsizdik talaptaryna sáıkestigine synaqtar júrgizý ádistemesi 1. Jalpy erejeler 1. Osy Servıstik baǵdarlamalyq ónimge, «elektrondyq úkimettiń» aqparattyq-kommýnıkasııalyq platformasyna, memlekettik organnyń ınternet-resýrsyna jáne aqparattyq júıeni olardyń aqparattyq qaýipsizdik talaptaryna sáıkestigine synaqtan ótkizýdi júrgizý ádistemesi (budan ári - Ádisteme) «Aqparattandyrý týraly» 2015 jylǵy 25 qarashadaǵy Qazaqstan Respýblıkasy zańynyń 7-baby 16) tarmaqshasyna sáıkes ázirlendi. 2. Osy Ádistemede mynadaı negizgi uǵymdar jáne qysqartýlar paıdalanylady: 1) aqparattyq qaýipsizdik fýnksııalaryn synaý – servıstik baǵdarlamalyq ónimdi, «elektrondyq úkimettiń» aqparattyq-kommýnıkasııalyq platformasyn, memlekettik organnyń ınternet-resýrsyn jáne aqparattyq júıeni aqparattyq qaýipsizdik talaptaryna sáıkestigine baǵalaý; 2) júktemelik synaý – josparly, kóterińki jáne óte joǵary júktemeler kezinde synaý obektileriniń qol jetimdiligin, tutastyǵyn jáne qupııalyqty saqtaýdy baǵalaý; 3) memlekettik tehnıkalyq qyzmet – Qazaqstan Respýblıkasy Úkimetiniń sheshimi boıynsha qurylǵan, sharýashylyq júrgizý quqyǵyndaǵy respýblıkalyq memlekettik kásiporn; 4) osaldyq – baǵdarlamalyq qamtamasyz etýde jumys qabilettiligin buzýǵa nemese belgilengen ruqsattardan tys qandaı bolsyn zańsyz is-áreketterdi oryndaýǵa múmkindik beretin baǵdarlamalyq qamtamasyz etýdegi kemshilik; 5) saraptamalyq ádis – sarapshynyń jeke pikirin nemese sarapshylar tobynyń ujymdyq pikirin paıdalaný negizinde alynǵan izdestirý ádisi men ony qoldaný nátıjesi; 6) senimdi arna – synaq obektileriniń qaýipsizdik fýnksııalary (budan ári – OQF) men synaq obektileriniń qaýipsizdik saıasatyn qoldaýda qajetti senimdi deńgeıdi qamtamasyz etetin aqparattyq tehnologııalardyń alys ornalasqan senimdi ónim arasyndaǵy ózara is-qımyl; 7) senimdi baǵdar – fýnksııalardy ózara is-qımyl qaýipsizdigin qamtamasyz etý arqyly oryndaýǵa arnalǵan paıdalanýshylardyń synaq obektileriniń qaýipsizdik saıasatyn qoldaýda senimdikti qamtamasyz etetin paıdalanýshylar men OQF arasyndaǵy ózara is-qımyl quraly; 8) servıstik baǵdarlamalyq ónimdi, «elektrondyq úkimettiń» aqparattyq-kommýnıkasııalyq platformasyn, memlekettik organnyń ınternet-resýrsyn jáne aqparattyq júıeni qaýipsizdik talaptaryna sáıkestigine synaý (budan ári – synaý) – aqparattyq qaýipsizdik talaptaryna synaq obektilerin baǵalaý jónindegi tehnıkalyq is-sharalar; 9) synaý obektileri (budan ári – SO) - servıstik baǵdarlamalyq ónim, «elektrondyq úkimettiń» aqparattyq-kommýnıkasııalyq platformasy, memlekettik organnyń ınternet-resýrsy, aqparattyq júıe. 3. Synaqtan ótkizýdi júrgizý mynalardy qamtıdy: 1) bastapqy kodtardy taldaý; 2) aqparattyq qaýipsizdik fýnksııalaryn synaý; 3) júktemelik synaý; 4) telekommýnıkasııa jelilerin jáne serverlik jabdyqty tekserip qaraý. 2. Bastapqy kodtardy taldaý 4. SO bastapqy kodtaryn taldaý baǵdarlamalyq qamtamasyz etýdiń (budan ári – BQ) kemshilikterin (baǵdarlamalyq belgiler men osaldyqtardy) aıqyndaý maqsatynda júrgiziledi. 5. BQ kemshilikterin aıqyndaý tapsyrys berýshi usynǵan bastapqy kodtardyń negizinde baǵdarlamalyq quraldyń taldaýǵa arnalǵan bastapqy kodyn paıdalana otyryp júrgiziledi. 6. Bastapqy kodtardy taldaý: 1) BQ kemshilikterin aıqyndaýdy; 2) bastapqy kodty taldaý nátıjelerin belgileýdi qamtıdy. 7. BQ kemshilikterin aıqyndaý mynadaı tártippen júzege asyrylady: 1) bastapqy derekterdi daıyndaý júrgiziledi (SO bastapqy kodtaryn júkteý, skanerleý rejımin (qarqyndy jáne/nemese statıkalyq) tańdaý, skanerleý rejımderiniń sıpattamalaryn kúıge keltirý); 2) BQ kemshilikterin aıqyndaýǵa arnalǵan baǵdarlamalyq qural iske qosylady; 3) jalǵan iske qosylýlardyń bolýyna baǵdarlamalyq esepterdi taldaý júrgiziledi; 4) sıpattamasy, baǵdary (faılǵa deıingi joly) men táýekel deńgeıi (joǵary, ortasha, tómen) kórsetilgen BQ aıqyndalǵan kemshilikteriniń tizbesin qamtıtyn esep qalyptastyrylady. 8. Bastapqy kodty taldaý boıynsha jumystardyń kólemi bastapqy kodtyń ólshemimen aıqyndalady. 9. Bastapqy kodtardy taldaý nátıjeleri Bastapqy kodtardy taldaý hattamasynda belgilenedi. 10. SO bastapqy kodtaryn taldaýdy júrgizý aıaqtalǵannan keıin onyń nátıjeleri oń bolǵan kezde SO bastapqy kodtary tańbalanady jáne mór basylǵan túrinde memlekettik tehnıkalyq qyzmettiń muraǵatyna jaýapty saqtaýǵa tapsyrylady. 3. Aqparattyq qaýipsizdik fýnksııalaryn synaý 11. Aqparattyq qaýipsizdik fýnksııalaryn synaý olardyń standarttardyń talaptaryna sáıkestigin baǵalaý maqsatynda júzege asyrylady. 12. Aqparattyq qaýipsizdik fýnksııalaryn synaý mynalardy qamtıdy: 1) qaýipsizdik fýnksııalarynyń ótinish berýshimen kelisilgen standarttyń talaptaryna sáıkestigin baǵalaý; 2) baǵalaý nátıjelerin belgileý. 13. Qaýipsizdik fýnksııalarynyń mazmuny osy Ádistemege 1-qosymshaǵa sáıkes aqparattyq qaýipsizdik fýnksııalarynyń tizbesinde keltirilgen. 14. Aqparattyq qaýipsizdik fýnksııalaryn synaý nátıjeleri Aqparattyq qaýipsizdik fýnksııalaryn synaý hattamasynda tirkeledi. 4. Júktemelik synaý 16. Júktemelik synaý naqty paıdalanýshylardyń jumysyna sáıkes keletiń júktememen SO qol jetimdiligin, tutastyǵyn jáne qupııalyǵyn saqtaýdy baǵalaý maqsatynda júrgiziledi. 17. Júktemelik synaý SO paıdalanýshylarynyń jumysyn tapsyrys berýshi usynǵan myndaı ortalardyń birinde qamtıtyn avtomatty ssenarııler negizinde arnaıy baǵdarlamalyq quraldy (budan ári-BQ) paıdalana otyryp júrgiziledi: SO shtattyq paıdalaný ortasyna uqsas testilik orta; derbes derekter joq SO shtattyq paıdalaný ortasy; derbes derekter jalǵan derekterge aýystyrylǵan SO shtattyq paıdalaný ortasy. 18. О́tinish berýshi júktemelik synaý parametrlerin SO sıpattamalary týraly saýalnama-suraýlyqta usynady jáne mynalardy qamtıdy: 1) paıdalanýshy rólderiniń tizbesi; 2) paıdalanýshynyń tıptik is-qımyl tizbesi; 3) paıdalanýshylardyń eń kóp sany; 4) sekýndyna óńdeletin suraýlardyń eń kóp sany jáne suraýlar arasyndaǵy kútý ýaqyty. 19. Júktemelik synaý mynadaı tártippen júzege asyrylady: 1) synaýǵa daıyndyq júrgiziledi; 2) synaq júrgiziledi; 3) synaq nátıjeleri tirkeledi. 20. Synaýǵa daıyndyq mynalardy qamtıdy: 1) vırtýaldy paıdalanýshylardyń operasııalaryn, sondaı-aq oqıǵalar men olardyń is-qımylynyń erekshelikterin sıpattaı otyryp synaq ssenarııiniń saraptamalyq ádisin ázirleý; 2) árbir operasııanyń ýaqytsha sıpattamalary men synaqqa qatysatyn vırtýaldy paıdalanýshylardyń sanyn anyqtaý; 3) vırtýaldy paıdalanýshylardyń skrıpterin qalyptastyrý jáne: árbir vırtýaldy paıdalanýshy; birneshe vırtýaldy paıdalanýshy bir mezgilde oryndaıtyn mindetterdi anyqtaý; 4) synaqtar júrgizý ýaqytyn tapsyrys berýshimen kelisý. 21. Synaq júrgizý: 1) SO-ǵa jıyntyq júktemeni bólýdi, onyń prosesinde birneshe vırtýaldy paıdalanýshyǵa belgili mindetterdi bir mezgilde oryndaý jónindegi nusqaýlyqtar beriledi; 2) konfıgýrasııany kúıge keltirý men synaq ssenarııin mamandandyrylǵan BQ jazýdy; 3) mamandandyrylǵan baǵdarlamalyq quraldy iske qosýdy; 4) vırtýaldy paıdalanýshynyń árbir skrıptinde belgilengen barlyq tranzaksııalardyń jazbalary (óńdelgen SO-ǵa suraý salýlar) qamtıtyn baǵdarlamalyq esepti qalyptastyrýdy jáne berýdi qamtıdy. 22. Júktemelik testileýdi júrgizý jumystary SO paıdalaný nusqalarynyń sany boıynsha bir SO úshin júrgiziledi. 23. Júktemelik synaq nátıjeleri Júktemelik synaq hattamasynda tirkeledi. 5. Telekommýnıkasııalar jelisin jáne serverlik jabdyqty tekserip qaraý 24. Telekommýnıkasııalar jelisin jáne serverlik jabdyqty tekserip qaraý telekommýnıkasııalar jelisi men serverlik jabdyqtyń qaýipsizdigin baǵalaý, sondaı-aq onyń komponentteri (server, jumys stansııalary, jelilik jabdyq) paıdalanatyn BQ osaldyqtaryn aıqyndaý maqsatynda júrgiziledi. 25. Telekommýnıkasııalar jelisin jáne serverlik jabdyqty tekserip qaraý mynalardy qamtıdy: 1) telekommýnıkasııalar jelisin jáne serverlik jabdyqty qorǵaý fýnksııalarynyń QR ST ISO/MEK 13335-5-2008 «Qaýipsizdikti qamtamasyz etýdiń ádisteri men quraldary. Aqparattyq jáne kommýnıkasııalyq tehnologııalardy qorǵaýdy basqarý. 5-bólik. Jelini qorǵaýdy basqarý jónindegi nusqaý» talaptaryna sáıkestigin baǵalaý; 2) BQ osaldyqtaryn aıqyndaý; 3) alynǵan nátıjelerdi belgileý. 26. Telekommýnıkasııalar jelisin jáne serverlik jabdyqty qorǵaý fýnksııalarynyń mazmuny osy Ádistemege 2-qosymshada sáıkes telekommýnıkasııalar jelisin jáne serverlik jabdyqty qorǵaý fýnksııalarynyń tizbesinde keltirilgen. 27. BQ osaldyqtaryn aıqyndaý ótinish berýshi usynǵan SO komponentterine qol jetkizýge arnalǵan eseptik jazbalardyń negizinde baǵdarlamalyq-apparattyq keshendi (budan ári – BAK) paıdalana otyryp júrgiziledi. 28. BQ osaldyqtaryn aıqyndaý mynalardy qamtıdy: 1) BAK kúıge keltirý (lokaldyq jáne qashyqtyqtan tekserýlerdi júrgizýge arnalǵan eseptik jazbalardy jazý, aspaptyq tekserip qaraý rejımin tańdaý); 2) BAK iske qosý; 3) aıqyndalǵan osaldyqtardyń sıpattamasyn, sany men deńgeıin kórsete otyryp olardyń tizbesin qamtıtyn baǵdarlamalyq esepti qalyptastyrý jáne berý. 29. Telekommýnıkasııalar jelisin jáne serverlik jabdyqty tekserip qaraý boıynsha jumystar, sondaı-aq SO komponentterin aspaptyq tekserip qaraý ár ishki jeli (jeli segmenti) úshin bólek júrgiziledi. 30. Telekommýnıkasııalar jelisin jáne serverlik jabdyqty tekserip qaraý nátıjeleri Telekommýnıkasııalar jelisin jáne serverlik jabdyqty tekserip qaraý hattamasynda tirkeledi. Servıstik baǵdarlamalyq ónimge, «elektrondyq úkimettiń» aqparattyq-kommýnıkasııalyq platformasyna, memlekettik organnyń ınternet-resýrsyna jáne aqparattyq júıege olardyń aqparattyq qaýipsizdik talaptaryna sáıkestigine synaqtar júrgizý ádistemesine 1-qosymsha Aqparattyq qaýipsizdik fýnksııalarynyń tizbesi r/s № Fýnksııalardyń ataýy Fýnksııalardyń mazmuny 1 2 3 Qaýipsizdik aýdıti (tekserý serverler men vırtýaldy resýrstar bólinisinde júrgiziledi) 1 Qaýipsizdik aýdıtiniń avtomatty áreket etýi Tirkeý jýrnalyna jazba engizýdi júzege asyrý, qaýipsizdikti buzýshylyqty aıqyndaý týraly ákimshige lokaldyq nemese qashyqtyqtan sıgnal berý 2 Qaýipsizdik aýdıtiniń derekterin óndirý Hattamalaýdyń, eń bolmasa, tirkeý fýnksııalaryn iske qosý men aıaqtaýdyń, sondaı-aq aýdıttiń bazalyq deńgeıindegi barlyq oqıǵalardyń bolýy. Iаǵnı, árbir tirkeý jazbasynda oqıǵanyń merzimi men ýaqyty, oqıǵa túri, sýbektini sáıkestendirgish jáne oqıǵa nátıjesi (sáttiligi nemese sátsizdigi) kórsetilýi tıis 3 Qaýipsizdik aýdıtin taldaý Sáıkestendirý tetikterin paıdalanýdyń eń bolmasa, sátsiz nátıjelerin, sondaı-aq krıptografııalyq operasııalardy oryndaýdyń sátsiz nátıjelerin jınaqtaý jáne/nemese biriktirý arqyly (yqtımal kemshilikterdi aıqyndaý maqsatynda) júzege asyrý 4 Qaýipsizdik aýdıtin qaraý Barlyq tirkeý aqparatyn qaraý (oqý) múmkindigin qamtamasyz etý jáne ákimshige berý. О́zge paıdalanýshylarǵa tirkeý aqparatyna qoljetimdilik aıqyn erekshe oqıǵalardy qospaǵanda, jabyq bolýy tıis. 5 Qaýipsizdik aýdıtiniń oqıǵalaryn tańdaý Oqıǵalardy tirkeýdiń, eń bolmasa, mynadaı atrıbýttarǵa negizdeletin irikteýdiń bolýy: obektini sáıkestendirgish; sýbektini sáıkestendirgish; jeli torabynyń mekenjaıy; oqıǵa túri; oqıǵa merzimi men ýaqyty 6 Qaýipsizdik aýdıtiniń derekterin saqtaý Tirkeý aqparaty ruqsatsyz túrlendirýden senimdi qorǵalǵan bolýy tıis. Baılanysty uıymdastyrý (tekserý serverler men vırtýaldy resýrstar bólinisinde júrgiziledi) 7 Jiberýden bas tartpaýshylyq Jiberýshi kýáligi jiberýshi men jiberilgen aqparat arasyndaǵy baılanysty (mysaly, sıfrlyq qoltańba) dáleldeıtin, aqparatty jiberý faktisinen bas tartpaýy úshin paıdalanýshylarǵa/ jiberýshiniń uqsastyǵyn kýálandyrý sýbektilerine keıbir aqparatty berý 8 Alýdan bas tartpaýshylyq Alýyshynyń aqparatty alý faktisinen bas tartý múmkinsizdigin qamtamasyz etý 9 Kıptografııalyq qoldaý (tekserý SO aqparatty krıptografııalyq qorǵaý quraldary bólinisinde júrgiziledi) 10 Kıptografııalyq kiltterdi basqarý Mynalardy qoldaýdyń bolýy: 1) kıptografııalyq kiltterdi qurý; 2) kıptografııalyq kiltterdi bólý; 3) kıptografııalyq kiltterge qoljetimdilikti basqarý; 4) kıptografııalyq kiltterdi joıý 11 Krıptografııalyq operasııalar Senimdi arna arqyly jiberiletin barlyq aqparat úshin standarttardyń talaptaryna sáıkes tutastyǵyn shıfrlaýdyń jáne baqylaýdyń bolýy Paıdalanýshynyń derekterin qorǵaý (tekserý serverler (vırtýaldy resýrstar) bólinisinde júrgiziledi) 12 Qoljetimdilikti basqarý saıasaty Qaýipsizdik servısimen tikeleı nemese janama operasııalardy oryndaıtyn paıdalanýshylar úshin qoljetimdilikti bólýdi júzege asyrý 13 Qoljetimdilikti basqarý fýnksııalary Qoljetimdilikti bólý fýnksııalaryn paıdalaný, eń bolmasa, mynadaı qaýipsizdik atrıbýttaryna negizdelýi tıis: qol jetkizý sýbektilerin sáıkestendirgishter; qol jetkizý obektilerin sáıkestendirgishter; qol jetkizý sýbektileriniń mekenjaılary; qol jetkizý obektileriniń mekenjaılary; sýbektilerdiń qol jetkizý quqyqtary. 14 Derekterdi tekserý Aqparattyń mazmuny aılakerlik jolymen uqsastyrylmaǵanyn nemese túrlendirilmegenin keıin tekserý úshin paıdalanylýy múmkin ózindik derekter jınaǵynyń durystyǵy kepildigin qoldaý. 15 Derekterdi SO qaýip­sizdik fýnksııalarynyń (budan ári-OQF) áreke­tinen tys eksporttaý Paıdalanýshynyń derekterin SO eksporttaý kezinde olardy qorǵaý men saqtalýyn nemese qaýipsizdik atrıbýttaryn eskermeýdi qamtamasyz etý 16 Aqparattyq aǵyndardy basqarý saıasaty Paıdalanýshynyń derekterin qaýipsizdik servısiniń fızıkalyq bólingen bólikteri arasynda jibergen kezde olardy ashýǵa, túrlendirýge jáne/nemese qoljetimdi bolýyna jol bermeýdi qamtamasyz etý 17 Aqparattyq aǵyndardy basqarý fýnksııalary Derekter qoımasynda qamtylǵan aqparatty baqylaýsyz taratýǵa jol bermeý maqsatynda oǵan qoljetimdilikti uıymdastyrý jáne qamtamasyz etý (BQ senimsiz bolǵan jaǵdaıda jarııalaýdan nemese túrlendirýden senimdi qorǵaýdy iske asyrý úshin aqparattyq aǵyndardy basqarý) 18 Derekterdi OQF áreke­tinen tys jerden ımporttaý Paıdalanýshynyń derekterin olardyń talap etiletin qaýipsizdik jáne qorǵaý atrıbýttary bolatyndaı etip SO jiberýge arnalǵan tetikterdiń bolýy 19 SO sheginde jiberý Paıdalanýshynyń derekterin ishki arna boıynsha SO túrli bólikteri arasynda jibergen kezde qorǵaýdyń bolýy 20 Qalǵan aqparatty qorǵaý Qalǵan aqparatty tolyq qorǵaýdy qamtamasyz etý, ıaǵnı resýrs bosaǵan kezde aldyńǵy jaı-kúıiniń qoljetimsizdigin qamtamasyz etý 21 Aǵymdaǵy jaı-kúıin keri qalpyna keltirý Keıbir shektelgen (mysaly, ýaqyt aralyǵymen) sońǵy operasııany nemese birqa­tar operasııany joıý jáne aldyńǵy belgili jaı-kúıge qaıtý múmkindiginiń bolýy. Keri qalpyna qaıtarý paıdalanýshy derekteriniń tutastyǵyn saqtaý úshin operasııanyń nemese birneshe operasııa nátıjelerin joıýǵa múmkindik beredi. 22 Saqtalatyn derekterdiń tutastyǵy Paıdalanýshynyń derekterin OQF sheginde saqtaǵan kezde olardyń qorǵalýyn qamtamasyz etý 23 OQF arasynda jibergen kezde paıdalanýshy derekteriniń qupııalylyǵyn qorǵaý Paıdalanýshynyń derekterin OQF arasynda syrtqy arna nemese AT basqa senimdi ónimi boıynsha jibergen kezde olardyń qupııalylyǵyn qamtamasyz etý. Qupııalylyq derekterdi eki sońǵy núkte arasynda jibergen kezde olarǵa ruqsatsyz qol jetkizýdi boldyrmaý jolymen júzege asyrylady. Sońǵy núkteler OQF nemese paıdalanýshy bola alady. 24 OQF arasynda jibergen kezde paıdalanýshy derekteriniń tutastyǵyn qorǵaý Paıdalanýshynyń derekterin OQF jáne AT basqa senimdi ónimi arasynda jibergen kezde olardyń tutastyǵy, sondaı-aq aıqyndalǵan qateler kezinde olardy qalpyna keltirý múmkindigi qamtamasyz etilýi tıis. Sáıkestendirý jáne teńestirý (tekserý sáıkestendirý men aýtentıfıkasııany oryndaıtyn serverlerdiń jáne vırtýaldy esýrstar bólinisinde júrgiziledi) 25 Teńestirýden bas tartý Sátsiz teńestirý talaptarynyń belgili sanyna kelgende ákimshiniń sýbektige qol jetkizýge ruqsat bermeý, tirkeý jýrnalyna jazba engizý men ákimshige qaýipsizdiktiń yqtımal buzýshylyq týraly sıgnal berý múmkindiginiń bolýy 26 Paıdalanýshynyń atrıbýttaryn anyqtaý Árbir paıdalanýshy úshin, eń bolmasa, kelesi qaýipsizdik atrıbýttaryn qoldaý qajet: - sáıkestendirgish; - teńestirilgen aqparat (mysaly, parol); - qol jetkizý quqyǵy (róli). 27 Qupııalardyń ereksheligi Eger teńestirilgen aqparat krıptografııalyq operasııalarmen qamtamasyz etilse, sondaı-aq ashyq jáne qupııa kiltterine qoldaý kórsetilýi qajet. 28 Paıdalanýshyny teńestirý OQF usynatyn paıdalanýshy teńestirý tetikteriniń bolýy 29 Paıdalanýshyny sáıkestendirý 1) Qaýipsizdik servısi osy paıdalanýshynyń atynan oryndaıtyn kez kelgen is-qımyl aıaqtalǵanǵa deıin árbir paıdalanýshy sátti sáıkestendirilýge jáne teńestirýge tıis; 2) Basqa paıdalanýshydan kóshirip alynǵan nemese uqsastyryp jasalǵan teńestirilgen derekterdi paıdalanýǵa jol bermeý múmkindikteri bolýy tıis; 3) Paıdalanýshynyń usynylǵan kez kelgen sáıkestendirgishin teńestirý qajet; 4) Ákimshi belgilegen ýaqyt ıntervaly aıaqtalǵannan keıin paıdalanýshyny qaıtadan teńestirýi tıis; 5) Teńestirýdi oryndaǵan kezde qaýipsizdik fýnksııalary paıdalanýshyǵa tek qana jasyryn keri baılanysqa ruqsat berýi tıis 30 Paıdalanýshy-sýbekt baılanystyrýshy Paıdalanýshynyń tıisti qaýipsizdik atrıbýttaryn osy paıdalanýshy atynan áreket etetin sýbektilermen baılanystyrý kerek Qaýipsizdikti basqarý (tekserý serverler men vırtýaldy resýrstar bólinisinde júrgiziledi) 31 OQF jeke fýnksııalaryn basqarý Jumys isteý, ajyratý, qosý, sáıkestendirý men teńestirý rejımderin túrlendirý, qoljetimdilik, hattamalaý jáne aýdıt quqyǵyn basqarý rejımderin anyqtaýǵa ákimshiniń jeke quqyǵynyń bolýy. 32 Qaýipsizdik atrıbýttaryn basqarý Qaýipsizdiktiń túsindiriletin mánderin ózgertýge, surastyrýǵa, atrıbýttaryn ózgertýge, joıýǵa, qurýǵa ákimshiniń jeke quqyǵynyń bolýy. Bul rette, qaýipsizdik atrıbýttaryna tek qana qaýipsizdik mánder berýdi qamtamasyz etý qajet 33 OQF derekterin basqarý Tirkeletin oqıǵalardyń túsindiriletin mánderin ózgertýge, surastyrýǵa, ózgertýge, joıýǵa, tazalaýǵa, túrlerin anyqtaýǵa, tirkeý jýrnaldarynyń ólshemin, sýbektilerdiń qol jetkizý quqyqtaryn, qol jetkizý sýbektileriniń eseptik jazbalarynyń, parolderiniń, krıptografııalyq kiltteriniń jaramdylyq merzimderin ózgertýge ákimshiniń jeke quqyǵynyń bolýy. 34 Qaýipsizdik atrıbýttaryn joıý Ýaqyttyń keıbir sátterinde qaýipsizdik atrıbýttaryn buzýdy júzege asyrýdyń bolýy. Paıdalanýshylarmen baılanystyrylǵan qaýipsizdik atrıbýttaryn buzý múmkindigi tek qana ýákiletti ákimshilerde bolýy tıis. Qaýipsizdik úshin mańyzdy ókilettikter dereý joıylýy tıis. 35 Qaýipsizdik atrıbýty­nyń qoldanys merzimi Qaýipsizdik atrıbýttarynyń qoldanys merzimin belgileý múmkindigin qamtamasyz etý 36 Qaýipsizdikti basqarý rólderi 1) Eń bolmasa, mynadaı rólderdi qoldaýdy qamtamasyz etý: ýákiletti paıdalanýshy, qashyqtyqtan paıdalanýshy, ákimshi. 2) Qashyqtyqtan paıdalanýshy men ákimshi rólderin tek qana suraý boıynsha alýdy qamtamasyz etý Bıresmılikti qamtamasyz etý (tekserý serverler men vırtýaldy resýrstar bólinisinde júrgiziledi) 37 Qupııalyq Paıdalanýshynyń resýrsty nemese SO qyzmetin óziniń sáıkestendirgishin ashpaı paıdalaný múmkindigin qamtamasyz etý 38 Búrkenshek ataý Paıdalanýshynyń resýrsty nemese qyzmetti óziniń sáıkestendirgishin ashpaı, sonymen qatar osy paıdalaný úshin jaýapty bolyp paıdalaný múmkindigin qamtamasyz etý 39 Beıálýmettik múmkinsizdigi Paıdalanýshynyń resýrstardy nemese qyzmetterdi, olardyń paıdalanylǵanyn baılanystyrýǵa eshkimge múmkindik bermeı, birneshe ret paıdalaný múmkindigin qamtamasyz etý 40 Jasyryndyq 1) Resýrsty nemese qyzmetti paıdalaný týraly aqparatty kimge bolsyn, ásirese úshinshi tarapqa usynbaı, paıdalanýshynyń resýrstardy nemese qyzmetti paıdalaný múmkindigin qamtamasyz etý; 2) Ákimshiniń qaýipsizdik servısiniń resýrstaryn paıdalanýdy baqylaý múmkindigi bolýy tıis OQF qorǵaý (tekserý serverler men vırtýaldy resýrstar bólinisinde júrgiziledi) 41 Kidirý kezindegi qaýipsizdik Servıs apparattyq kidirister kezinde (mysaly, elektr qýatynyń irkilisinen oryn alǵan) qaýipsiz jaı-kúıdi saqtaýǵa tıis 42 OQF eksporttalatyn derekteriniń qoljetimdiligi Derekterdi olardyń jáne AT qashyqtyqtaǵy senimdi ónimi arasynda jibergen kezde servıs barlyq derekterdiń qoljetimdiligin tekserýge jáne aqparatty qaıtadan jiberýdi oryndaýǵa, sondaı-aq túrlendirýler aıqyndalsa, tirkeý jýrnalyna jazba engizýge múmkindik berýge tıis 43 OQF eksporttalatyn derekteriniń qupııalylyǵy Derekterdi olardyń jáne AT qashyqtyqtaǵy senimdi ónimi arasynda jibergen kezde servıs barlyq derekterdiń qupııalylyǵyn tekserýge jáne aqparatty qaıtadan jiberýdi oryndaýǵa, sondaı-aq túrlendirýler aıqyndalsa, tirkeý jýrnalyna jazba engizýge múmkindik berýge tıis 44 OQF eksporttalatyn derekteriniń tutastyǵy Derekterdi olardyń jáne AT qashyqtyqtaǵy senimdi ónimi arasynda jibergen kezde servıs barlyq derekterdiń tutastyǵyn tekserýge jáne aqparatty qaıtadan jiberýdi oryndaýǵa, sondaı-aq túrlendirýler aıqyndalsa, tirkeý jýrnalyna jazba engizýge múmkindik berýge tıis 45 OQF derekterin SO sheginde jiberý Derekterdi olardyń jáne AT qashyqtyqtaǵy senimdi ónimi arasynda jibergen kezde servıs barlyq derekterdiń qoljetimdiligin, qupııalylyǵy men tutastyǵyn tekserýge jáne aqparatty qaıtadan jiberýdi oryndaýǵa, sondaı-aq túrlendirýler aıqyndalsa, tirkeý jýrnalyna jazba engizýge múmkindik berýge tıis 46 OQF fızıkalyq qorǵaý OQF fızıkalyq qorǵaý júzege asyrylýy tıis 47 Senimdi qalpyna keltirý Kidirýler nemese qyzmet kórsetý toqtatylǵannan keıin avtomatty túrde qalpyna keltirý múmkin bolmasa, servıs qaýipsiz jaı-kúıge qaıtarýǵa múmkindik beretin avarııalyq qoldaý rejımine aýysý kerek. Apparattyq kidiristerden keıin avtomatty rásimderdi qoldanýmen qaýipsiz jaı-kúıge keri qaıtý qamtamasyz etilýi tıis 48 Ekinshi ret paıdalanýdy aıqyndaý Servıs teńestirilgen derekterdiń qaıtadan paıdalanylýyn aıqyndaýǵa, qoljetkizýge jol bermeýge, tirkeý jýrnalyna jazba engizýge jáne ákimshige qaýipsizdiktiń yqtımal buzylýy týraly sıgnal berýge tıis 49 О́tinishter berý kezindegi deldaldyq Servıstiń qaýipsizdik saıasatyn júzege asyratyn fýnksııalar servıstiń kez kelgen basqa fýnksııasyn oryndaýǵa ruqsat etilgenge deıin shaqyrylyp, sátti oryndalýy kerek 50 Domendi bólý Qaýpisizdik fýnksııalary olardy senimsiz sýbektilerdiń aralasýy men burma­laýy­nan qorǵaıtyn menshikti oryndaýǵa arnalǵan jeke domendi qoldaýǵa tıis 51 Jaı-kúıdi sınhrondaý hattamasy Jaı-kúılerdi sınhrondaý qamtamasyz etilýi tıis 52 Ýaqyt belgileri Qaýipsizdik fýnksııalarynyń paıdalanýyna senimdi ýaqyt belgileri usynylýy tıis 53 OQF arasyndaǵy derek­terdiń kelisilýshiligi Tirkeletin aqparatty, sondaı-aq qoldanylatyn krıptografııalyq operasııalar parametrlerin kelisimdi túsindirý qamtamasyz etilýi tıis 54 SO sheginde qaıtalaý kezinde OQF derekteriniń kelisilýshiligi SO túrli bólikterinde qaıtalaǵan kezde qaýipsizdik fýnksııalary derekteriniń kelisý qamtamasyz etilýi tıis. Qaıtalanatyn derekterdi qamtıtyn bólikter ajyratylǵanda, úılesimdilik kórsetilgen qaýipsizdik fýnksııalaryna kez kelgen suraýlardy óńdeý aldyndaǵy qosylýdy qalpyna keltirgennen keıin qamtamasyz etilýi tıis 55 OQF ózin ózi testileý Iske qosý kezinde qaýipsizdik fýnksııalary jumysynyń durystyǵyn kórsetý úshin qylypty jumys prosesinde jáne/nemese ákimshiniń suraýy boıynsha merzimdi túrde ózin ózi testileý paketi oryndalý kerek. Ákimshiniń qaýipsizdik fýnksııalary derekteri men oryndalatyn kodtyń tutastyǵyn tekserý múmkindigi bolýy tıis Resýrstardy paıdalaný (tekserý serverler men vırtýaldy resýrstar bólinisinde júrgiziledi) 56 Istep shyǵýǵa qarsy turýshylyq Kidirýler kezinde de SO fýnksıonaldyq múmkindikterine qoljetimdilik qamtamasyz etilýi tıis. Osyndaı kidiristerdiń úlgileri: qýat kózin ajyratý, apparatýranyń jumys istemeı qalýy, baǵdarlamalyq qamtamasyz etýdiń irkilisi 57 Qyzmet kórsetýdiń basymdylyǵy Paıdalanýshylardyń nemese sýbektilerdiń ózderiniń áreket etý aıasynda resýrstardy paıdalanýyn SO shegindegi basymdylyǵy joǵary operasııalar basymdylyǵy tómen operasııalar jaǵynan kedergisiz jáne kidirissiz oryndalatyn etip basqarýdy qamtamasyz etý 58 Resýrstardy bólý Basqa paıdalanýshylardyń nemese sýbektilerdiń resýrstardy monopolııalaýy sebepti qyzmet kórsetýden ruqsatsyz bas tartýǵa jol bermeý úshin paıdalanýshylardyń jáne sýbektilerdiń resýrstardy paıdalanýyn basqarý qamtamasyz etilýge tıis SO-ǵa qoljetimdilik (tekserý jalpy SO úshin júrgiziledi) 59 Tańdalatyn atrıbýttardyń aıasyn shekteý Qoljetimdilik ádisi nemese orny jáne/nemese ýaqyty negizinde (mysaly, táýlik ýaqyty, apta kúni) qol jetkizý júzege asyrylyp otyrylǵan porttan paıdalanýshy tańdaı alatyn qaýpiszidik atrıbýttarymen qatar paıdalanýshy baılanysta bolýy múmkin sýbektilerdiń atrıbýttary da shektelýge tıis 60 Qatarlas seanstardy shekteý Bir paıdalanýshyǵa usynylatyn qatarlas seanstardyń barynsha kóp sany shektelýi tıis. Bul shamanyń ákimshi belgileıtin uıǵaryndy máni bolýy tıis. 61 Seansty buǵattaý Paıdalanýshy áreketsizdigi uzaqtyǵynyń ákimshi belgilegen máni aıaqtalǵannan keıin jumys seansy májbúrli aıaqtalýy tıis. 62 SO-ǵa qol jetkizýge ruqsat berý aldynda aldyn alý Sáıkestendirýge jáne teńestirýge deıin áleýetti paıdalanýshylar úshin SO paıdalanýdyń sıpatyna qatysty eskertý habarlamasyn kórsetý múmkindigi qamtamasyz etilýi tıis 63 SO-ǵa qoljetimdilik tarıhy Seansty sátti ashqan kezde paıdalanýshy úshin osy paıdalanýshy atynan qoljetim­dilikti alýdyń sátsiz áreketteriniń tarıhyn alý múmkindigi qamtamasyz etilýi tıis. Bul tarıh qol jetkizý merzimin, ýaqytyn, quraldaryn jáne SO sońǵy ret sátti qoljetimdilik portyn, sondaı-aq sáıkestendirilgen paıdalanýshynyń sońǵy sátti qol jetkizýinen keıingi SO sátsiz qol jetkizý áreketteriniń sanyn qamtýy múmkin. 64 SO-men seansty ashý Sýbektini sáıkestendirgishke, sýbektiniń paroline, sýbektiniń qoljetimdilik quqyqtaryna negizdele otyryp, servıs seansty ashýǵa jol bermeýge qabiletti bolýy tıis. Senimdi baǵdardy/arnany qamtamasyz etý (tekserý serverler men vırtýaldy resýrstar bólinisinde júrgiziledi) 65 Senimdi arna 1) Qashyqtyqtaǵy senimdi AT- ónimimen baılanys úshin qaýipsizdik fýnksııalary basqalardan logıkalyq erekshelenetin jáne onyń taraptarynyń senimdi teńestirýdiń, sondaı-aq derekterdi túrlendirý men ashýdan qorǵaýdy qamtamasyz etetin arna usynýǵa tıis; 2) Eki taraptyń baılanystardy senimdi arna arqyly bastamalaýǵa múmkindigi bolýy tıis. 66 Senimdi baǵdar 1) Qashyqtyqtaǵy paıdalanýshymen baılanys úshin qaýipsizdik fýnksııalary basqalardan logıkalyq erekshelenetin jáne onyń taraptarynyń senimdi teńestiretin, sondaı-aq derekterdi túrlendirý men ashýdan qorǵaýdy qamtamasyz etetin arna usynýǵa tıis; 2) Paıdalanýshynyń baılanystardy senimdi arna arqyly bastamalaýǵa múmkindigi bolýy tıis; 3) Qashyqtyqtaǵy paıdalanýshy men qashyqtyqtan basqarýdy bastapqy aýtentıfıkasııalaý úshin senimdi baǵdardy paıdalaný mindetti bolyp tabylady. Servıstik baǵdarlamalyq ónimge, «elektrondyq úkimettiń» aqparattyq-kommýnıkasııalyq platformasyna, memlekettik organnyń ınternet-resýrsyna jáne aqparattyq júıege olardyń aqparattyq qaýipsizdik talaptaryna sáıkestigine synaqtar júrgizý ádistemesine 2-qosymsha Telekommýnıkasııalar jelisin jáne serverlik jabdyqty qorǵaý fýnksııalarynyń tizbesi r/s № Fýnksııalardyń ataýy Fýnksııalardyń mazmuny 1 2 3 1 Sáıkestendirý jáne teńestirý Ýákiletti personalǵa qosý arqyly qoljetimdilikti shekteý jolymen (uıym ishinde nemese odan tys jerde) telekommýnıkasııa jelisi usynatyn servıs­terdiń qaýipsizdigin jáne tıisti derekterdiń saqtalýyn qamtamasyz etý. 2 Aýdıtterdi belgileý (jelilik qosylýlardyń qaýipsizdigine baılanysty oqıǵalar týraly esepter qalyptastyrý jáne olardyń bar bolýy) Kúdikti jáne naqty oqıǵalardy muqııat sholý múmkindiginiń bolýy úshin aýdıtti júrgizý barysyndaǵy kidirý jaǵdaılary men naqty oqıǵalary boıynsha jetkilikti aqparatty belgileý kerek 3 Basyp kirýdi aıqyndaý Basyp kirýdi boljaýǵa (telekommýnıkasııa jelilerine yqtımal enýler), olardy naqty ýaqyt masshtabynda aıqyndaýǵa jáne tıisti alańdaý­shylyq­ty týǵyzýǵa múmkindik beretin quraldardyń bar bolýyn qamtamasyz etý 4 Zııandy kodtan saqtap qalý Zııandy kodtan saqtap qalý úshin mynalardy qamtıtyn qorǵaý sharalarynyń bolýy: 1) nusqalaryn, kem degende, apta saıyn jańartý arqyly skaner­leýshi baǵdarlamalyq qamtamasyz etýdi qazirgi ýaqyt deńgeıinde qoldaý; 2) zııandy kodtyń júıege basyp kirý múmkindigin azaıtýǵa baǵyttalǵan rásimder men praktıkalyq is-qımyldardy jalpy retteıtin basshylyq nusqaýlardyń bar bolýy. 5 Jelini qorǵaýdy basqarý Qashyqtyqtan dıagnostıkalaýdyń barlyq porttaryna (vırtýaldy nemese fızıkalyq) ruqsatsyz qol jetkizýden saqtandyrýdy qamtamasyz etetin qorǵaý sharalarynyń bolýy. 6 Jeliaralyq ekrandar Árbir jeliaralyq ekran úshin servısterge qoljetimidilik saıasatyn (qaýipsizdik) belgileıtin jeke qujat ázirleý jáne osy qosylý arqyly tek qane ruqsat etilgen trafıktiń ótýine kepilidik berý úshin ony árbir qosylýda júzege asyrý qajet 7 Jeliler arqyly derek­ter­men almasýdyń qupııalylyǵy Qupııalylyqty saqtaý mańyzdy bolǵan jaǵdaılarda jelilik qosylýlar arqyly ótetin aqparatty shıfrlaý úshin krıptografııalyq qorǵaý sharalary qarastyrylýy tıis 8 Jeliler boıynsha jiberiletin derekterdiń tutastyǵy Derekterdiń tutastyǵyn saqtaý mańyzdy bolǵan jaǵdaılarda jelilik qosylýlar arqyly ótetin aqparatty qorǵaý úshin sıfrlyq qoltańba men habarlamanyń tutastyǵyn qorǵaý sharalary qarastyrylýy tıis 9 Aqparat almasý boıynsha jasalǵan is-qımyldardan bas tartpaýshylyq Aqparatty jeli boıynsha jiberýdiń rastaýyn usyný talap etiletin jaǵdaıda, mynadaı qorǵaý sharalaryn paıdalaný kerek: 1) qujatty jiberý faktisin rastaıtyn baılanys hattamalary; 2) bastapqy adresti nemese sáıkestendirgishti usynýdy jáne atalǵan aqpa­rattyń bar bolýyn tekserýdi talap etetin qosymshalardyń hatamalary; 3) jiberýshi men alýshy meknjaılarynyń formattary sıntaksıstiń durystyǵyna jáne tıisti dırektorıılerdegi aqparatpen úılesimdilikke qatysty tekseriletin jeliaralyq ekrandar; 4) jeliaralyq ózara is-qımyl sheńberinde aqparatty jetkizý faktilerin rastaıtyn hattamalar; 5) aqparattyń rettiligin belgileýge ruqsat beretin tetikterdi qamtıtyn hattamalar 10 Úzdiksiz jumysty jáne qalpyna keltirýdi qamtamasyz etý Tabıǵı apat jaǵdaıynda árbir iskerı operasııanyń úzilisten keıin úılesimdi ýaqyt aralyǵynda qalpyna kelý qabiletin qamtamasyz etý arqyly bıznes fýnksııalaryn jalǵastyrýdy qamtamasyz etetin qorǵaý sharalarynyń bolýy. Qazaqstan Respýblıkasy Investısııalar jáne damý mınıstriniń mindetin atqarýshynyń 2016 jylǵy 26 qańtardaǵy №63 buıryǵyna 2-qosymsha Servıstik baǵdarlamalyq ónimge, «elektrondyq úkimettiń» aqparattyq-kommýnıkasııalyq platformasyna, memlekettik organnyń ınternet-resýrsyna jáne aqparattyq júıege olardyń aqparattyq qaýipsizdik talaptaryna sáıkestigine synaqtar júrgizý qaǵıdalary 1. Jalpy erejeler 1. Osy Servıstik baǵdarlamalyq ónimge, «elektrondyq úkimettiń» aqparattyq-kommýnıkasııalyq platformasyna, memlekettik organnyń ınternet-resýrsyna jáne aqparattyq júıege olardyń aqparattyq qaýipsizdik talaptaryna sáıkestigine synaqtar júrgizý qaǵıdalary (budan ári – Qaǵıdalar) «Aqparattandyrý týraly» 2015 jylǵy 24 qarashadaǵy Qazaqstan Respýblıkasynyń Zańy (budan ári – Zań) 7-babynyń 16) tarmaqshasyna sáıkes ázirlendi jáne servıstik baǵdarlamalyq ónimge, «elektrondyq úkimettiń» aqparattyq-kommýnıkasııalyq platformasyna, memlekettik organnyń ınternet-resýrsyna jáne aqparattyq júıege (budan ári – synaq obektileri) olardyń aqparattyq qaýipsizdik talaptaryna sáıkestigine synaqta júrgizý tártibin aıqyntaıdy. 2. Osy Qaǵıdalarda mynadaı negizgi uǵymdar jáne qysqartýlar paıdalanylady: 1) aqparattandyrý salasyndaǵy aqparattyq qaýipsizdik (budan ári – AQ) – elektrondyq aqparattyq resýrstardyń, aqparattyq júıelerdiń, aqparattyq-kommýnıkasııalyq ınfroqurylymnyń syrtqy jáne ishki qaýipterden qorǵalý jaı-kúıi; 2) aqparattyq júıe – aqparattyq ózara is-qımyl arqyly belgili tehnologııalyq is-qımyldardy iske asyratyn jáne naqty fýnksıonaldyq mindetterdi sheshýge arnalǵan aqparattyq-kommýnıkasııalyq tehnologııalardyń, qyzmet kórsetetin personal men tehnıkalyq qujattamanyń uıymdastyrýshylyń retke keltirilgen jıyntyǵy; 3) ınternet-resýrs – apparattyq-baǵdarlamalyq keshende ornalastyrylatyn, mátindik, grafıkalyq, aýdıovızýaldy nemese ózge de túrde beınelenetin, biregeı jelilik mekenjaıy jáne (nemese) domendik ataýy bar jáne (nemese) Internet jelisinde jumys isteıtin, elektrondyq aqparattyq resýrs; 4) memlekettik tehnıkalyq qyzmet (budan ári – MTQ) – Qazaqstan Respýblıkasy Úkimetiniń sheshimi boıynsha qurylǵan, sharýashylyq júrgizý quqyǵyndaǵy respýblıkalyq memlekettik kásiporny; 5) ótinish berýshi – ser