TMD aldyna tyń mindetter qoıyldy

Elbasy Nursultan Nazarbaev Qyrǵyz Respýblıkasyna jumys saparymen baryp, Bishkekte ótken Táýelsiz memleketter dostastyǵyna múshe elderdiń Memleket basshylary keńesiniń otyrysyna qatysty. 25 jyldyq dep ereksheleı aıtylǵanymen bıylǵy jıynnyń aıtarlyqtaı artyqshylyǵy bolǵan joq. Tek aýa raıynyń qolaısyzdyǵynan ushaǵy ushpaı, eki saǵatqa keshigip kelgen Reseı Prezıdenti V.Pýtındi BAQ ókilderi jańalyq qyp jarysyp jazyp jatty. Jıynnyń bastalý ýaqyty onsyz da sál keshirek, tústen keıingi tórtke josparlanǵan edi, sóıtip kórshiniń qolaısyz aýa raıy saldarynan saǵat tili keshki altydan asqanda ǵana otyrys bastaldy. Ádettegideı, prezıdentterdi «úı ıesi» A.Atambaev «Ala-Archa» rezıdensııasynyń aldynda qarsy aldy. Otyrysta sóılegen sózinde Qazaqstan Prezıdenti Nursultan Nazarbaev TMD uıymy búginde bizdiń elderdi biriktiretin biregeı alańǵa aınalyp otyrǵanyn atap ótti. – Dostastyq josparlaryn júzege asyrý arqyly óziniń turaqty, maqsatty jáne keleshegi zor uıym ekenin dáleldedi. Sondaı-aq, Dostastyqtyń tájirıbesi EAEO men ShYU syndy ıntegrasııalyq uıymdarǵa septigin tıgizdi. 1991 jyldyń 21 jeltoqsanynda qurylǵan TMD tarıhı maǵynaǵa ıe. Búgin meniń bastamam boıynsha TMD-nyń 25 jyldyǵy týraly úndeýdi qabyldap jatyrmyz. Ol jańa maqsattardy anyqtap, bolashaqqa tyń mindetter qoıady, – dedi N.Nazarbaev. Memleket basshysy jaqynda ótken G-20 sammıtinde aıtylǵan máselelerge de toqtalyp ótti. – Sammıtte damýdyń eskirgen modeli men sandyq ekonomıkaǵa ótý máseleleri talqylandy. Bul – qoǵamdyq óndiristiń paıda bolýyna nusqaıtyn jańa úlgi. Bul máselelerdi sheshý maqsatynda biz TMD aıasynda ózara tyǵyz baılanys ornatyp, birlesken jobalardy qaıta jandandyrýymyz qajet, – dedi Elbasy. Búgingi tańda Dostastyq 2008 jyly qabyldanǵan TMD ekonomıkalyq damý strategııasynyń úshinshi kezeńine kóshti. Álemdik ekonomıkadaǵy jaǵdaı qazirgi tańda aıtarlyqtaı ózgerdi. Sondyqtan Qazaqstan Dostastyq elderine ekonomıkalyq ósimdi yntalandyrý boıynsha sharalar toptamasyn jandandyrýdy usynyp otyrǵany aıtyldy.  Memleket basshysy TMD elderin damytýda kóliktik-tranzıttik áleýetti qoldanýdyń tıimdiligin  de atap ótti. Shaǵyn quramdaǵy basqosýda negizinen tórt másele qaraldy. Máselen, aldymen Táýelsiz memleketter dostastyǵy elderi basshylarynyń TMD-nyń 25 jyldyǵyna oraı málimdemesi talqylandy. Málimdemede TMD qyzmetiniń 25 jyldyq qorytyndysy shyǵarylyp, dostastyqtyń biregeıligi men ámbebaptyǵy, halyqaralyq qarym-qatynastaǵy mańyzdy róli aıtyldy. Sonymen qatar, TMD formatyndaǵy yntymaqtastyqty zamanaýı syn-qaterlerge qarsy baǵyttaý týraly ortaq sheshim qabyldandy. TMD-nyń zamanýı jaǵdaılarǵa beıimdelýi boıynsha uıymdastyrýshylyq jáne tájirıbelik sharalary qarastyryldy. Táýelsiz memleketter dostastyǵynda 2017 jylǵy tóraǵalyq etý sheshimi men kezekti otyrystyń ótkizý orny talqylandy.  Prezıdentter I.Kárimovti eske aldy Budan ary otyrys keńeıtilgen quramda jalǵasty. Ony qatysýshylar aldymen jaqynda dúnıeden ozǵan áriptesteri ­– О́zbekstan Prezıdenti Islam Kárimovti bir mınýt únsizdikpen eske alýdan bastady. Sodan soń jıynǵa tóraǵalyq etýshi Qyrǵyzstan Prezıdenti sóz sóılep, Qazaqstan Prezıdenti Nursultan Nazarbaevtyń usynysymen TMD sammıti atynan О́zbekstanǵa kóńil aıtý notasy joldanǵanyn atap ótti. Sonymen qatar, A.Atambaev shaǵyn quramdaǵy talqylaýdyń nátıjesinde kelesi jylǵy tóraǵalyq Reseı Federasııasyna tapsyrylǵanyn málimdedi.  16 qujatqa qol qoıyldy Otyrysta sondaı-aq, gýmanıtarlyq salada ózara baılanysty keńeıtý aıasynda birqatar sheshimderdi qaraldy. Máselen, 2017 jyldy – Otbasy jyly, 2018 jyldy – Mádenıet jyly etip belgileý sheshimi qabyldandy. Al Ázerbaıjannyń Gıandja kóne qalasyna TMD-nyń mádenı astanasy mártebesi berildi. Sondaı-aq, ekonomıkalyq yntymaqtastyqty tereńdetý jáne keńeıtý maqsatynda birqatar qujattar qabyldandy. Táýelsiz Memleketter Dostastyǵy elderinde 2020 jyldyń halyq sanaǵyn ótkizý sheshimi týraly másele talqylandy. Bul Dostastyq elderine memleketter arasynda halyq sanaǵy týraly aqparat alýǵa, demografııalyq, etnıkalyq, ekonomıkalyq jáne áleýmettik qoǵam qurylymy men memleket pen óńirdegi jaǵdaı týraly aqparat beredi. Sonymen qatar, TMD elderi arasyndaǵy óńiraralyq yntymaqtastyq konvensııa, TMD elderi basshylarynyń Nıýrnberg prosesi jumysynyń aıaqtalýynyń 70 jyldyǵyna baılanysty málimdemesi qaraldy. Oǵan qosa jańa syn-qaterler men táýekelderge qarsy turý, qaýipsizdikti qamtamasyz etý boıynsha birqatar qujattar qabyldandy. Jıyntyǵy on alty qujatqa qol qoıyldy. Dınara BITIKOVA, «Egemen Qazaqstan», Bishkekten