Talanttylarymyzdy tarydaı shashpaıyq

Qazaq – talantty halyq. Qaı jaǵynan alyp qaraǵanda da. Biraq sanymyz az. Bizdiń álemge áli de bolsa qatty tanyla almaı kele jatqanymyzdyń bir sebebi de osy bolsa kerek. Al sannyń sapa týǵyzbaı qoımaıtyny beseneden belgili. Jalpy, eldi, halyqty jahanǵa jarııa etip, jar salatyn salalar barshylyq. Osylardyń ishinen eldi tanytýda erekshe ról atqaratyn ekeýin bóle-jara ataǵan abzal. Biri – Memleket basshysy, ekinshisi – sport. Iаǵnı, Memleket basshysy shetelge resmı saparmen barǵanda jáne sportshymyz jeńis tuǵyrynyń eń bıik satysyna kóterilgende Ánuranymyz shyrqalyp, Týymyz kóteriledi. Áńgimemizdi bulaı bastap otyrýymyzdyń ózindik sebebi bar. Ústimizdegi jyldyń 26 tamy­zynda qazaqstandyq 12 jasar talantty shah­matshy qyz, mektep oqýshylary arasynda úsh dúrkin, 8 jasqa deıingi qyzdar arasynda bir márte álem chempıony, 7 jasynda Halyqaralyq shahmat federasııasynyń (FIDE) qyzdar arasyndaǵy sheberi (áıelder dep te túsingen jón) ataǵy berilgen (7 jasynda osyndaı ataq alǵan jas shahmatshy qyz osy sport tarıhynda buryn-sońdy bolmaǵan, ıaǵnı rekord) Bıbisara Asaýbaevanyń Reseıge, onyń ishinde osy el astanasy – Máskeý túbindegi Hımkı qalasyna ata-anasymen birge qonys aýdarǵany týraly aqparat tarady. Estigen kezde qarshadaı qyzdyń Otanynan bezgeni nesi dep tańǵalǵanymyz da ras... Al qolǵa qalam alýymyzǵa kúni keshe Ázer­baı­jan­nyń astanasy – Baký qalasynda aıaq­talǵan Dúnıejúzilik shahmat olımpıadasynyń qorytyndysy boıynsha  qazaqstandyq shah­matshy qyzdardyń laıyqty oıyn órnegin kórsete almaǵandary sebep boldy. Shahmatshy qyzdarymyz alǵan oryndarǵa kóz júgirtsek, sportsúıer qaýymǵa onsha-munsha tanys emesteı áser qaldyratyn, ıaǵnı asa balǵyn shaǵynda oza shaýyp báıge ala qoımaǵan Sholpan Jylqaıdarova otandastarymyzdyń arasynda eń táýir nátıje kórsetken – 113-shi oryn. О́skin kezinde órisiniń keńdigimen, qadamynyń qarymdyǵymen álemdi moıyndatyp, jahan jeńimpazy atanǵan Jansaıa Ábdimáliktiń alǵan orny kóńil qońyltaqsytady – 137. Al jarysqa taǵy bir úkilep qosqan úmitimiz Gúlmıra Dáýletova bar bolǵany 146-shy orynnan kóringen. Bul neni bildiredi? Bizdińshe, bul Qazaqstanda jas kezinde jaqsy qyrynan kórinetin daryn­dy shahmatshylardyń eseıe kele toqyraýǵa ushy­­raı­tynyn bildiredi. Elimizde olardyń ósýine, sheberligin shyńdaýyna jaǵdaı jasap, kómektesetin bilikti jattyqtyrýshylar joq-aý, shamasy degen de oı keledi osyndaıda. Bul jerde bizdiń aıtpaǵymyz basqa. Bola­shaǵynan úlken úmit kúttiretin 12 jasar asa talantty shahmatshy qyzymyzdyń kórshi el – Reseı asýy. Keıbir derek kózderiniń sóz saptastaryna qaraǵanda, Qazaqstannyń shahmat federasııasy (QShF) men Bıbisara Asaýbaevanyń ata-anasy (jas talanttyń bul iske aralaspaǵany anyq) til tabysa almaǵan sııaqty. Ata-ana qyzdarynyń talantyna saı baǵalanǵanyn, talantyna laıyq qurmet kórsetilgenin qalasa, nesi aıyp?! Máseleniń qarjy jaǵy taǵy bar. Bizdiń kók dónen kóńilimiz aıtady, eger bolashaqta Bıbisara sekildi bıikten kórinýi ábden yqtımal taýdaı talant ıelerin óz deńgeıinde baǵalap, týǵan Otanyna qyzmet etetindeı ahýal qalyptastyrsaq, osynaý bir kóneden kele jatqan zııatkerler oıynynda baǵyndyrar shyńdarymyz qazirgiden áldeqaıda joǵary bolar edi dep. Árıne, sportshylardyń óz elinen ózge elge aýysyp, jańa «otanynyń» namysyn qorǵap jatatyn kezder qazirgi tańda jıi kezdesedi. Bir ǵana mysal retinde Brazılııanyń aıaqdop sheberlerin keltireıik. О́ıtkeni, bul – úlken el, halqynyń sany 210 mıllıonnan asyp jyǵylady. Ári bul elde fýtbol oınap óspeıtin bala joq. Sáıkesinshe, talanttylar da jetip-artylady. Iаǵnı, san sapaǵa aınalady degen sóz. Al olardyń bárine birdeı Brazılııa quramasynan oryn tabylmaıtyny aıtpasa da túsinikti. Sondyqtan baqyttaryn basqa elden izdeýge májbúr. Endi negizgi taqyrybymyzǵa oralyp, «se­giz qyrly, bir syrly» deıtinge keletin daryndy jasóspirim qyz – B.Asaýbaevanyń jan-jaqtylyǵymen de erekshelenetinin aıta keteıik. Ol gımnastıkadan Astana qalasynyń chempıony bolyp tabylady. Iá, qazaq – talantty halyq. Nesibesi de eshkim­dikinen kem emes. Biraq, joǵaryda atap kórsetkenimizdeı, talanttylaryn tarydaı shasha­tyn qarasy qalyń el emes. Sondyqtan, barymyzdy baǵalaı bilýimiz kerek. «Qolda barda altynnyń qadiri joq» degendi taýyp aıtqan qazaqy qalypqa salsaq, qyzymyzdyń ózgeniń namysyn jyrtatyny ózegimizdi órteıdi-aq... Serik Pirnazar, «Egemen Qazaqstan»