"Saǵyndym Almatymdy" áni qalaı týdy?

Ultymyzdyń nebir talanttarynyń armanyn áldılep, uly tulǵalarǵa aınaldyrǵan Almatyny saǵynatyndar az ba?! Almaty – armandar qalasy. Almaty – úlken ómirdiń esigi. Almaty – táýelsizdiktiń besigi. Qala berdi Almatyny Elbasy Nursultan Ábishuly da saǵynady. Kóp jyldar boıy Memleket basshysynyń Almatyǵa jumys saparlaryn jaza júrip, Almatyny saǵynatynyn ol kisiniń óz aýzynan da estigen edik. Uly saǵynyshty memleket múddesiniń jolyna tárk etip, uly kóshtiń basyn dalamyzdyń kelesi jaǵyna qaraı burǵan talaı azamattar Almatyny áli de saǵynady. Almatyǵa úlken armandary joq adam ǵana asyqpaıdy. Endeshe bitpeıtin saǵynyshtan týǵan án bar. Bul án – Almatyǵa arnalǵan shyǵarmalardyń táji dese de bolady. Sazy da sózi de úılesken, jazylǵanyna qyryq jyldan assa da jurt jatqa aıtatyn, hıt bolýdan qalmaǵan, qostanaılyq aqyn Serikbaı Ospanovtyń sózine jazylǵan sol án – «Saǵyndym Almatymdy». Bul ánniń týý tarıhy talaı ret jazylǵan, aıtylyp ta júr. Degenmen, júrekke jetkizip jazatyn Altynbek Qorazbaevtaı daryndy kompozıtordyń bul týyndysynyń orny bólek. «Egemen» betinde bul án týraly buryn da qalam terbegen bolatynbyz, endi mine, sol estelikke qaıta oralýdyń taǵy sáti túsip tur. – «Saǵyndym Almatymdy» Qurmanǵazy atyndaǵy konservatorııany endi ǵana támamdap, Jambyl oblystyq «Alataý» án-bı ansamblin basqaryp júrgen kezimde shyq­qan edi. Naǵyz jastyq dáýren, alty jyldyq stýdenttik qyzyqty kezderimniń bári Almatyda ótti. Ánde aıtylatyn Kóktóbe men Almatynyń saıabaqtarynda qydyrǵan kúnderimdi shyn saǵynyp, ánniń alǵashqy shýmaqtaryn eptep qurastyra bastadym, – deıdi kompozıtor. Sonymen 1974 jyly Altynbek Qorazbaev aǵamyz Almatyǵa «Altybaqan» degen telehabarǵa keledi. Bul ózi uıymdastyrǵan «Alataý» trıosynyń «Jelbirjeken», «Kóksholaq» sııaqty ándermen halyqqa endi tanyla bastaǵan kezi eken. Sodan sazger Qazaq radıosyndaǵy dosy Ánýar Bekjanovqa saǵynyshtan týǵan jańa shyǵarmasyn oryndap beredi. Mátini shalaǵaılaý ándi tyńdaǵan dosy: «Jaqsy dúnıe eken. Biraq osynda menimen birge jumys isteıtin Serikbaı Ospanov degen jigit bar. О́leńin soǵan jazdyraıyq» degen usynys aıtady. Kelesi kúni jambyldyq qonaq jatqan «Jetisý» meımanhanasyna aqyn bes jasar ulyn ertip, sálem bere keledi. Sol arada «Saǵyndym Almatymdy» áni birneshe márte oryndalady. Biraz ýaqyttan keıin ándi ári tyńdap, beri tyńdap oılanyp qalǵan aqyn úndemesten ketip qalady. Sóıtip, erteńine qaıta esik qaǵyp, qazir keń taralyp ketken óleńdi kompozıtor qolyna ustatady. – Qosamyn ánge atyńdy, Tosamyn ár hatyńdy. Saǵyndym alma baǵyn, Araıly Almatymdy. Saǵyndym aqqý úndi, Saǵyndym aq gúlimdi. Almatym, syıladyń sen, Shabytty shattyǵymdy... Mátin kompozıtorǵa qatty unaıdy. Alǵashqy jyldary  ándi  ózi oryndap, keıinnen  Jambyl  oblystyq  «Alataý» trıosynyń repertýaryna engizedi. – 1982 jyly Jambyl oblystyq fılarmonııasyn basqaryp júrgenimde, bizdiń óńirge Reseı halyq artısi Valen­tına Tolkýnova gastroldik saparmen keldi. Qadirli meımandardy qonaqjaılylyqpen kútip otyrǵanymyzda, Valentına: «Joldas dırektor, sizdi kompozıtor dep estip edik. Bir ánińizdi oryndap bermeısiz be?» dedi. Men dombyramen «Saǵyndym Almatymdy» shyrqap berdim. Án aıaqtala salysymen, ol kisi «myna ánińizdi maǵan syıǵa tartyńyz. Men orysshaǵa aýdaryp, orkestrge túsirip, Máskeýdiń úlken saraılarynda oryndaımyn» dep jabysa ketti. Ánshimen birge kınossenarıst, ári aqyn Oskar Volın jáne ataqty estradalyq pıanıst Davıd Ashkenazı birge kelgen. Oskar Volın menen ánniń maǵynasyn surady. Túsindirip berip edim, ol taban astynda: – Drevnıı gorod v svetah, Mýdryı ty, kak aksakal. Lebedem belyı plyvesh, Gorod moı – Alma-ata, – dep orysshaǵa aýdaryp jiberdi. Bizdi baǵanadan beri tyńdap otyrǵan Davıd Ashkenazı ándi notaǵa túsirip aldy da, «Bul ándi erteń keshke jurtshylyqqa tartý etetin bolamyz» degeni. Rasynda kelesi kúni Valentına Tolkýnova Qarataý qalasynda konsert qoıdy. Men osy sharaǵa jaýapty bol­ǵan­nan keıin kesh barysyn tekserip kelgenmin. Sóıtsem, Valentına sahnadan «Joldas dırektor, búgin sizdiń ánińizdi oryndaımyz» deıdi. Zalda otyryp, ándi qazaq jáne orys tilderinde tyńdap, ózimdi keremet baqytty sezindim. Osy ýaqyttan bastap meniń shyǵarmashylyǵymnyń sharyqtaý shaǵy bastaldy, – deıdi Altynbek Qorazbaev jýrnalıst Qanshaıym Baıdáýletke bergen suhbatynda. – Biraq – men Valentınanyń sol kúni aıtyp ketkenine tipti sengen joq edim. Meniń ánimdi Reseıdiń óner juldyz­dary oryndap turǵany shyǵarmashylyǵyma úlken shabyt syılady. Al bir aı ótken soń, umytpasam, qazan aıynda Valentına bul ándi Almatydaǵy burynǵy Lenın, qazirgi Respýblıka saraıynda oryndady. Odan keıin Almatyda 1984 jyly búkil Keńes Odaǵy kompozıtorlarynyń sımpozıýmynda da án áıgili ánshiniń oryndaýynda shyrqaldy. Sol sebepti de men «Saǵyndym Almatymdy» ániniń halyqqa keńinen taralýyn Valentına Tolkýnovanyń esimimen baılanystyramyn. Degenmen de, óz ortamyzdan bul ándi Maqpal Júnisova, Nurǵalı Núsipjanov ta óz deńgeıinde jaqsy oryndady. Al «MýzART» tobynyń oryndaýyn ánniń qaıta týýy dep túsinemin, – deıdi Altynbek Qorazbaev. Aıtqandaı, Valentına Tolkýnova Máskeýge oralǵan soń, qazaq kompozıtoryna bergen ýádesinde turyp, ándi estradalyq-sımfonııalyq orkestrmen aıtady. 1983 jyly Odaq boıynsha «О́mir áni» festıvali Almatyda ótedi. Sol basqosýda on bes respýblıka ónerpazdary aldynda Keńes Odaǵynyń súıikti ánshileriniń biri «Saǵyndym Almatymdy» naqyshyna keltirip shyrqaıdy. Án uzaq ýaqyt telearnalardan túspeıdi. Tabıǵatty qolyna qalam ustaǵannan beri jyrlap kele jatqan talantty aqyndarymyzdyń biri Serikbaı Ospanov ta: «Almatymdy saǵynǵanda osy ándi tyńdap júremin», deıdi. Almatyny saǵynatyndar az emes... Aınash ESALI, «Egemen Qazaqstan» ALMATY