Astyq jınaý aıaqtalýǵa jaqyn

Kókshetaýdan – Baqbergen AMALBEK Elbasy N.Nazarbaev qyrkúıek aıynda oblysqa eki ret keldi. Ekeýinde de Qazaqstan astyǵynyń shırek bóligin qamtamasyz etetin óńir dıqandarymen dıdarlasyp, emen-jarqyn áńgimelesti. Mańyzdy naýqandaǵy ıgilikti iske tabys ti­ledi. Tilek qabyl boldy. Eki kezde­sý arasynda aýa raıy da shaıdaı ashyq, shyraılanyp turdy. Keshegi kúni oblys ákimi Sergeı Kýlagınniń apparat májilisine qatysqanbyz. Keltirilgen derek boıynsha, 3 mıllıon 800 myń gek­tardyń astyǵy jınap alynǵan. Bul búkil egistik alqaptyń 88,5 pa­ıyzy. Gektar túsimdiliginiń 13 sentnerden aınalýy, bıyl óńirde 5,7 mıllıon tonnalyq rekordty ónim alynatyndyǵyna úmitti kúsheıtedi. Bul oraıda, 591,1 myń gektarǵa egin sepken Jarqaıyń, 435,7 myń gektardyń qyzyl dánin jınap jatqan Jaqsy, 441,6 myń gektar alqaptaǵy eńbekti qyzdyrý ústindegi Esil aýdandarynyń úlesi mol bolmaq. О́ńirdegi eń kóp egini bar atalǵan aýdandar jumystyń 87-98 paıyzyn eńserip, gektarynan 13 sentnerden dán bastyrýda. Al, Zerendi, Sandyqtaý, Býrabaı aýdandary kórsetkishti 14 sentner­den asyryp tastady. Aýyl sha­rýa­shylyǵy mamandarynyń aıtýynsha, 1 qazanda bıylǵy naýqan tolyq aıaqtalady. Endigi jumys aý­qymy arnaıy lısenzııalanǵan 62 as­tyq qa­­byldaý kásiporyndaryna aýysqan. Qostanaıdan – Názıra JÁRIMBETOVA Qazir Tobyl-Torǵaı óńirindegi astyq alqaptarynda  dúbir qyza túsken. Kúzdiń qubylmaly kúniniń jylt etken shýaǵyn dıqandar qalt jibermeı paıdalanyp qalýǵa tyrysýda. О́nimdi kombaındarǵa  qansha sengenmen,  jańbyr toqtaýsyz quı­ǵan kúnderi tehnıkalar birneshe kún qańtarylyp qalady. Astyqtyń ylǵaly da keýip úlgermeıdi. Búginge deıin 3 546,6 mıllıon gektar oraqqa ilindi. Bul 4 215 mıllıon gektar bolatyn barlyq alqaptyń 84 paıyzyn quraıdy. Túsim de jaman emes, qoımalarǵa 4 612 mıllıon tonna astyq quıylyp alyndy. Gektaryna 13 sentnerden aınalýda. Bıyl eginniń shyǵymy jaman bolǵan joq. О́ıtkeni, qysta qar óte mol tústi, jerdiń yl­ǵa­ly jaqsy boldy. Alaıda, maý­sym-shilde  aılaryndaǵy tym kóp jaýǵan jańbyrdan egis alqap­tary biraz zardap shekti. Bir mıllıon gektarǵa jýyq alqap­tyń  bı­daıy sańyraýqulaq aýrýlaryna shaldyqty. Oǵan qarsy agrotehnıkalyq sharalar kúsheıtildi.Tamyz aıynda jaýǵan jańbyr da oraqqa kóldeneń turdy. Degenmen, sońǵy aptada kúzdiń shýaǵy mol tústi, sonyń arqasynda dıqandar  qamshy basty. Oblystyq aýyl sharýashylyǵy basqarmasynyń ókili Kenje Ju­man­dyqovtyń aıtýynsha, eger jańbyr jaýyp, aıaqty tusamasa, endi bir apta kóleminde astyqty túgel jınap alýǵa múmkindik bar. Qazir oblystyń ońtústik aýdandarynda naýqan aıaqtalyp keledi. Jangeldın aýdany astyǵyn túgel jınap aldy.  Amangeldi, Arqalyq, Denısov, Taran aýdandary alda ke­ledi. Naýqan negizinen Qamysty, Qarasý, Meńdiqara, Altynsarın, Jiti­qara aýdandarynda kesheýildep otyr. Sebebi, atalǵan aýdandarda jańbyr jıi jaýdy, al keıbirinde tehnıka qýatsyzdyǵy da qolbaılaý bolyp tur. Qazaqstandaǵy astyqtyń tórt­ten birin óndiretin Qostanaı bıyl da jyldaǵy mejeden qalys qalmaıdy. Petropavldan – О́mir ESQALI Qyrda da, qyrmanda da qyzý eńbek órleýi bir tolastar emes.Qy­zyl­jar óńirine jýyrda jasaǵan jumys saparynda Elbasy N. Nazarbaev soltústikqazaqstandyq dı­qan­dardyń jerdi agroteh­nıkalyq talaptarǵa saı óńdep, bitik egin baptap ósirgenin rızashylyqpen atap, ýaqytyly jınap alý mindetin qoıǵan edi. Memleket basshysynyń qanatty sózderimen jigerlengen astyqty ólkeniń eńbekkerleri bıyl da Otan­dy Qazaqstannyń sapaly da mol ónimimen qýantýdy kózdep, qulashty keńge jaıa túsken. Oblystyq aýyl sharýashylyǵy basqarmasynyń bas mamany Qa­tyran Qarmanov bergen jedel aqparattarǵa qaraǵanda kún ótken saıyn yrys dáni eselene túsýde. 3,2 mıllıon gektar alqaptaǵy ma­saǵy dánge tolyp, jelmen yrǵala terbetilgen dándi daqyldardyń 92 paıyzy bastyrylyp, qambalarǵa 5,2 mıllıon tonna el rızyǵy jóneltilgen. Gektar berekeliligi 17,4 sentnerden aınalyp, al jekelegen sharýashylyqtardyń tabysy tipti qomaqty. Máselen, Qyzyljar aýdany «Zenchenko jáne K» komandıttik seriktestigi men Ǵ.Músirepov aýdany «Tuqym» JShS-inde shyǵymdylyq 23 sentnerdi quraıdy. Aýdandar arasynda Qyzyljar, Aıyrtaý, Jambyl, Aqqaıyń aýdandary 18 sentnerge jetkizip, sórege úzeńgi qaǵystyryp keledi. 512 myń gektar maıly daqyldardyń 60 paıyzy bastyrylyp, 308 myń tonna dán jınalǵan. Qyrdaǵy qyzý eńbek qyrman­dar men elevatorlarǵa aýysyp, ju­mys eki aýysymda uıym­das­tyrylǵan. Jaýapty naýqanǵa on myńǵa jýyq tehnıka birlikteri tartylǵan. Qa­zirgi qarqynǵa qara­ǵanda astyqty aımaqtyń taýar ón­dirýshileriniń eren qımyldary men ozat is-tájirıbeleri qandaı qur­metke bolsyn qurmetteýge ábden laıyq. Qyzylordadan – Erjan BAITILES Kóktemde bastalǵan qarbalas tirshilik saıabyr tabatyn, sharýa belin jazyp, jaz boıǵy eńbeginiń jemisin jeıtin, qambaǵa tonnalap egin quıatyn, solaısha el yrysyn arttyratyn mezetke jaqyn qaldyq. Búginde egis alqabynda qyzý jumys júrip jatyr. Qazan urmaı, qar jaýmaı egindi jınap alý basty maqsat. Sondyqtan kombaındar kúni-túni, ýaqytpen sanaspaı jumys isteıdi. Bıyl Qyzylorda oblysynda barlyǵy 79598 gektar alqapqa kúrish egildi. Onyń 67110 gektaryna oraq tústi. 56954 gektar kúrish bastyrylyp qoıdy. Bul shamamen jumystyń 84,3 paıyzy aıaqtalyp tur degen sóz. Endi bir aptadan sál asatyn ýaqytta tolyqtaı ónim jınaý naýqany aıaqtalady dep jos­parlanýda. Ázirge ortasha ónim 49,7 sentnerden kelip tur. Eki jyl qatarynan rekordtyq kórsetkishke qol jetkizgen aımaq bıyl da sol qarqynynan túspek emes. Egin oraǵynda Syrdarııa, Jalaǵash aýdandary kósh bastap keledi. Naqty aıtqanda, osyǵan deıin Syrdarııa aýdany 38395 tonna kúrishti qambaǵa quıyp úlgerse, Jalaǵash aýdany 379222 tonna Syr salysyn jınap aldy. Tıisinshe, qos aýdan gektaryna ortasha 48 sentnerden ónim jınaýda. Dıqandar úshin altyn kúzdiń bazary endi bastaldy. Jyldaǵydaı naýqandy erte aıaqtaıtyn shıelilikter jalpy orymnyń 71 paıyzyn eńserip, kúrishiniń 65 paıyzyn bastyryp qoıdy. Qarmaqshy, Jańaqorǵan, Qazaly, Qyzylorda dıqandary da 40-60 paıyz aralyǵynda kúrish orylymyn jaqyndatyp keledi. Qambasy dánge, dalasy ánge tolǵan Syr eli ózge daqyldardy tolyqtaı jınap aldy dese de bolǵandaı. 4 qazan kúni kúrish oraǵy aıaqtalsa, onyń sońy «Al­tyn kúz» merekesine ulasady. Osylaısha, qyzylordalyq dıqandar bıylǵy egin naýqanyn da tıisti dárejede aıaqtamaq.