29 Qyrkúıek, 2016

Qazaqstan Respýblıkasy Ulttyq ekonomıka mınıstrliginiń buıryǵy №370

321 ret
kórsetildi
38 mın
oqý úshin
  2016 jylǵy 12 tamyz , Astana qalasy «Memlekettik múlikti senimgerlik basqarýǵa berý qaǵıdalaryn bekitý týraly» Qazaqstan Respýblıkasy Ulttyq ekonomıka mınıstriniń 2015 jylǵy 16 qańtardaǵy № 17 buıryǵyna ózgeris engizý týraly buıyramyn: 1. «Memlekettik múlikti senimgerlik basqarýǵa berý qaǵıdalaryn bekitý týraly» Qazaqstan Respýblıkasy Ulttyq ekonomıka mınıstriniń 2015 jylǵy 16 qańtardaǵy № 17 buıryǵyna (Normatıvtik quqyqtyq aktilerdi memlekettik tirkeý tiziliminde № 10111 bolyp tirkelgen, 2015 jylǵy 27 qańtarda «Ádilet» aqparattyq-quqyqtyq júıesinde jarııalanǵan) mynadaı ózgeris engizilsin: kórsetilgen buıryqpen bekitilgen Memlekettik múlikti senimgerlik basqarýǵa berý qaǵıdalary osy buıryqqa qosymshaǵa sáıkes redaksııada jazylsyn. 2. Qazaqstan Respýblıkasy Ulttyq ekonomıka mınıstrliginiń Memlekettik aktıvterdi basqarý saıasaty departamenti zańnamada belgilengen tártippen: 1) osy buıryqtyń Qazaqstan Respýblıkasy Ádilet mınıstrliginde memlekettik tirkelýin; 2) osy buıryq Qazaqstan Respýblıkasy Ádilet mınıstrliginde memlekettik tirkelgennen keıin kúntizbelik on kún ishinde onyń baspa jáne elektrondyq túrdegi kóshirmesin merzimdi baspasóz basylymdaryna jáne «Ádilet» aqparattyq-quqyqtyq júıesine resmı jarııalanýǵa, sondaı-aq tirkelgen buıryqty alǵan kúnnen bastap bes jumys kúni ishinde Qazaqstan Respýblıkasy normatıvtik quqyqtyq aktileriniń etalondyq baqylaý bankine engizý úshin Respýblıkalyq quqyqtyq aqparat ortalyǵyna jiberilýin; 3) osy buıryqtyń Qazaqstan Respýblıkasy Ulttyq ekonomıka mınıstrliginiń ınternet-resýrsynda ornalastyrylýyn; 4) osy buıryq Qazaqstan Respýblıkasy Ádilet mınıstrliginde memlekettik tirkelgennen keıin on jumys kúni ishinde Qazaqstan Respýblıkasy Ulttyq ekonomıka mınıstrliginiń Zań departamentine osy tarmaqtyń 1), 2) jáne 3) tarmaqshalarynda kózdelgen is-sharalardyń oryndalýy týraly málimetterdiń usynylýyn qamtamasyz etsin. 3. Osy buıryqtyń oryndalýyn baqylaý jetekshilik etetin Qazaqstan Respýblıkasynyń Ulttyq ekonomıka vıse-mınıstrine júktelsin. 4. Osy buıryq 2017 jylǵy 1 qańtardan bastap qoldanysqa engiziletin osy Qaǵıdalarǵa 2-qosymshanyń 11-tarmaǵynyń 10) jáne 11) tarmaqshalaryn qospaǵanda, alǵash resmı jarııalanǵan kúninen keıin kúntizbelik on kún ótken soń qoldanysqa engiziledi. Qazaqstan Respýblıkasynyń Ulttyq ekonomıka mınıstriniń mindetin atqarýshy A.ÁRIPHANOV «KELISILGEN» Qazaqstan Respýblıkasynyń Qarjy mınıstri ___________ B. Sultanov 2016 jylǵy 18 tamyz Qazaqstan Respýblıkasy Ulttyq ekonomıka mınıstriniń 2016 jylǵy 12 tamyzdaǵy №370 buıryǵyna qosymsha Qazaqstan Respýblıkasy Ulttyq ekonomıka mınıstriniń 2015 jylǵy 16 qańtardaǵy № 17 buıryǵymen bekitilgen Memlekettik múlikti senimgerlik basqarýǵa berý qaǵıdalary 1-taraý. Jalpy erejeler 1. Osy qaǵıdalar «Memlekettik múlik týraly» 2011 jylǵy 1 naýryzdaǵy Qazaqstan Respýblıkasynyń Zańyna (budan ári – Zań) sáıkes ázirlendi jáne memlekettik múlikti senimgerlik basqarýǵa berýdiń, onyń ishinde tender ótkizýdiń, senimgerlik basqarýshylarmen sharttar jasasý tártibin aıqyndaıdy. 2. Osy Qaǵıdalarda mynadaı negizgi uǵymdar paıdalanylady: 1) Avtomobıl joldaryn basqarý jónindegi ulttyq operator – «Avtomobıl joldary týraly» 2001 jylǵy 17 shildedegi Qazaqstan Respýblıkasynyń Zańynda belgilengen ókilettikterdi júzege asyratyn, jarǵylyq kapıtalyna memleket júz paıyz qatysatyn aksıonerlik qoǵam; 2) balans ustaýshy – obekt jedel basqarý nemese sharýashylyq júrgizý quqyǵynda bekitilgen memlekettik zańdy tulǵa; 3) basqarý organy – aksıonerlik qoǵam (jaýapkershiligi shekteýli seriktestik) aksııalarynyń memlekettik paketin (jarǵylyq kapıtaldaǵy qatysý úlesterin) ıelený jáne paıdalaný quqyǵyn jáne/nemese memlekettik zańdy tulǵalardy basqarýdy júzege asyratyn tıisti salanyń ýákiletti organy nemese jergilikti atqarýshy organ; 4) bastapqy baǵa – Qazaqstan Respýblıkasynyń baǵalaý qyzmeti týraly zańnamasyna sáıkes baǵalaýshynyń baǵalaý týraly esebi negizinde aıqyndalatyn, memlekettik múlikti senimgerlik basqarý quryltaıshysy obektini keıinnen satyp alý quqyǵymen senimgerlikpen basqarýǵa berý týraly sheshim qabyldaǵan jaǵdaıda tenderlik komıssııa belgileıtin obektiniń quny; 5) jabyq tender – qatysýshylardyń shekteýli toby qatysatyn tender; 6) memlekettik múlikti esepke alý salasyndaǵy biryńǵaı operator (budan ári – biryńǵaı operator) – «Memlekettik múlikti esepke alý salasyndaǵy biryńǵaı operatordy aıqyndaý týraly» Qazaqstan Respýblıkasy Úkimetiniń 2011 jylǵy 15 shildedegi № 802 qaýlysyna sáıkes aıqyndalǵan zańdy tulǵa; 7) memlekettik múlikti senimgerlik basqarý quryltaıshysy (budan ári – quryltaıshy) – memlekettik múlik jónindegi ýákiletti organ nemese jergilikti atqarýshy organ; 8) obekt – memlekettik kásiporynnyń múliktik kesheni, baǵaly qaǵazdar, jarǵylyq kapıtaldaǵy qatysý úlesteri, jyljymaıtyn múlik, memleketke tıesili aqsha, sondaı-aq ózge memlekettik múlik; 9) obektiniń naryqtyq quny – mámile taraptary baǵalaý obektisi týraly barlyq qoljetimdi aqparatqa ıe bola otyryp, eseppen jáne májbúrleýsiz áreket etken jaǵdaıda, básekelestik jaǵdaıyndaǵy mámile negizinde ol boıynsha senimgerlik basqarý obektisi keıinnen satyp alý quqyǵymen ıelikten shyǵarylýy múmkin bolatyn eseptik aqshalaı soma; 10) senimgerlik basqarýshy – eger Qazaqstan Respýblıkasynyń zańdarynda ózgeshe kózdelmese, quryltaıshymen senimgerlik basqarý shartyn jasasqan jeke tulǵalar jáne memlekettik emes zańdy tulǵalar; 11) tender – bul quryltaıshy úshin eń úzdik shart talaptaryn usynǵan tenderge qatysýshylardyń birimen onyń usynǵan bastapqy sharttarynyń negizinde quryltaıshy shart jasasýǵa mindettenetin, elektrondyq formatta tizilimniń veb-portalyn paıdalana otyryp, obektini senimgerlik basqarýǵa berý jónindegi saýda-sattyq nysany; 12) tender jeńimpazy – obektini keıinnen satyp alý quqyǵymen senimgerlik basqarýǵa berý kezinde obekt úshin eń joǵary baǵa usynǵan tenderge nemese jabyq tenderge qatysýshy nemese obektini senimgerlik basqarýǵa keıinnen satyp alý quqyǵynsyz berý kezinde tenderlik komıssııanyń qorytyndysy boıynsha eń jaqsy sharttardy usynǵan tenderge nemese jabyq tenderge qatysýshy; 13) tenderge qatysýshy – tenderge nemese jabyq tenderge qatysý úshin osy Qaǵıdalarda belgilengen tártipte tirkelgen jeke nemese memlekettik emes zańdy tulǵa; 14) tenderlik komıssııa – obektini senimgerlik basqarýǵa berý jónindegi tenderdi nemese jabyq tenderdi uıymdastyrý jáne ótkizý úshin quryltaıshy qurǵan komıssııa; 15) tenderlik usynys – obektini senimgerlik basqarýǵa keıinnen satyp alý quqyǵynsyz berý kezinde obektini senimgerlik basqarýdyń usynylyp otyrǵan sharttaryn sıpattaýdy qamtıtyn, quryltaıshynyń talaptaryna sáıkes qurylǵan qatysýshynyń usynysy; 16) tizilimniń veb-portaly – Internet jelisinde www.gosreestr.kz mekenjaıy boıynsha ornalastyrylǵan, senimgerlik basqarý sharttary boıynsha elektrondyq derekter bazasyna biryńǵaı qoljetimdilik núktesin usynatyn ınternet-resýrs; 17) shart – quryltaıshy men senimgerlik basqarýshynyń arasynda jasalǵan obektini senimgerlik basqarý sharty; 18) elektrondyq qujat – aqparat elektrondyq-sıfrlyq nysanda berilgen jáne elektrondyq sıfrlyq qoltańba arqyly kýálandyrylǵan qujat; 19) elektrondyq sıfrlyq qoltańba (budan ári – ESQ) – elektrondyq sıfrlyq qoltańba quraldarymen jasalǵan jáne elektrondyq qujattyń durystyǵyn, onyń tıesiligin jáne mazmunynyń ózgermeıtindigin rastaıtyn elektrondyq sıfrlyq sımvoldar jınaǵy. 2-taraý. Obektini senimgerlik basqarýǵa berý tártibi 3. Obektini keıinnen satyp alý quqyǵymen nemese quqyǵynsyz senimgerlik basqarýǵa berý týraly sheshimdi quryltaıshy qabyldaıdy, ol týraly málimetti quryltaıshy senimgerlik basqarý sharttary boıynsha elektrondyq derekter bazasyna sheshim qabyldanǵan kúnnen bastap on jumys kúni ishinde engizedi. 4. Obektini keıinnen satyp alý quqyǵymen senimgerlik basqarýǵa berý tenderlik negizde júzege asyrylady. 5. Obektini keıinnen satyp alý quqyǵynsyz senimgerlik basqarýǵa berý mynalardy: 1) obektini zańdy tulǵalardyń jarǵylyq kapıtalyn tóleýge berýge deıingi Qazaqstan Respýblıkasy Úkimetiniń nemese jergilikti atqarýshy organnyń zańdy tulǵanyń jarǵylyq kapıtalyn tóleýge berý týraly sheshimi bolǵan kezde; 2) jańadan salynǵan gaz qubyrlary men elektrmen jáne energııamen jabdyqtaý obektilerin bir jyldan aspaıtyn merzimge berý; 3) strategııalyq obektilerdi, sondaı-aq menshiginde strategııalyq obektileri bar zańdy tulǵalardaǵy aksııalar paketterin (qatysý úlesterin) berý; 4) jyljymaıtyn múlik obektilerin jáne halyqaralyq kelisimderdi iske asyrý úshin qurylǵan aksıonerlik qoǵamdardyń aksııalaryn berý; 5) memlekettik aqparattyq júıelerdi berý; 6) qylmystyq-atqarý júıesi memlekettik mekemeleri men memlekettik kásiporyndarynyń balansynda bekitilgen obektilerdi berý; 7) zańdy tulǵalardyń daýys beretin aksııalaryn (jarǵylyq kapıtalǵa qatysý úlesterin) derbes bilim berý uıymdaryna, Qazaqstan Respýblıkasynyń Ulttyq kásipkerler palatasyna jáne onyń júıesine kiretin zańdy tulǵalarǵa berý; 8) jalpyǵa ortaq paıdalanylatyn halyqaralyq jáne respýblıkalyq mańyzy bar avtomobıl joldaryn salý, rekonstrýksııalaý, aqyly qozǵalysty uıymdastyrý úshin olardy Avtomobıl joldaryn basqarý jónindegi ulttyq operatorǵa berý; 9) Avtomobıl joldaryn basqarý jónindegi ulttyq operator aksııalarynyń memlekettik paketin berý; 10) opera jáne balet ónerin damytý úshin qurylǵan, jalpy alańy keminde 60 000 sharshy metr ǵımarattardy, qurylystardy, jabdyqtardy jáne ózge múlikti qamtıtyn keshender túrindegi teatrlardy berý jaǵdaılaryn qospaǵanda, tenderlik negizde júzege asyrylady. 6. Osy Qaǵıdalardyń 5-tarmaǵynyń 2), 3), 4), 5), 6), 7), 8), 9), 10) tarmaqshalarynda kózdelgen jaǵdaılarda, obektini tender ótkizbesten senimgerlik basqarýǵa berý obektini senimgerlik basqarýǵa berý ótinishi (budan ári – ótinish) negizinde júzege asyrylady. О́tinish mynadaı qujattardy: 1) zańdy tulǵalar úshin: salystyrý úshin túpnusqasyn usyna otyryp, kýáliktiń kóshirmesin nemese kórsetilgen qujattyń notarıat kýálandyrǵan kóshirmesin ne zańdy tulǵany memlekettik tirkeý (qaıta tirkeý) týraly anyqtamany; salystyrý úshin túpnusqasyn usyna otyryp, quryltaı qujattarynyń (quryltaı sharty jáne jarǵy) kóshirmelerin ne kórsetilgen qujattardyń notarıat kýálandyrǵan kóshirmelerin; ótinish bergen kúnge deıin keminde bir aı buryn berilgen salyq beresheginiń, mindetti zeınetaqy jarnalary, mindetti kásiptik zeınetaqy jarnalary men áleýmettik aýdarymdar boıynsha bereshektiń joq ekeni (bar ekeni) týraly málimetterdi (tóleý merzimi Salyq jáne bıýdjetke tólenetin basqa da mindetti tólemder týraly (Salyq kodeksi) Qazaqstan Respýblıkasynyń kodeksiniń 6-taraýyna sáıkes keıinge qaldyrylǵan jaǵdaılardy qospaǵanda); 2) jeke tulǵalar úshin – salystyrý úshin túpnusqasyn usyna otyryp, jeke tulǵanyń jeke basyn kýálandyratyn qujattyń kóshirmelerin ne kórsetilgen qujattardyń notarıat kýálandyrǵan kóshirmelerin; 3) dara kásipker úshin – salystyrý úshin túpnusqasyn usyna otyryp, dara kásipkerdi memlekettik tirkeý týraly kýáliktiń, jeke tulǵanyń jeke basyn kýálandyratyn qujattyń kóshirmelerin ne kórsetilgen qujattardyń notarıat kýálandyrǵan kóshirmelerin, ótinish bergen kúnge deıin keminde bir aı buryn berilgen salyq beresheginiń, mindetti zeınetaqy jarnalary, mindetti kásiptik zeınetaqy jarnalary men áleýmettik aýdarymdar boıynsha bereshektiń joq ekeni (bar ekeni) týraly málimetterdi (tóleý merzimi Salyq jáne bıýdjetke tólenetin basqa da mindetti tólemder týraly (Salyq kodeksi) Qazaqstan Respýblıkasynyń kodeksiniń 6-taraýyna sáıkes keıinge qaldyrylǵan jaǵdaılardy qospaǵanda) usyna otyryp, obektiniń ataýyn, onyń balans ustaýshysyn, sondaı-aq obektige qajettilik negizdemesin kórsetýmen erkin nysanda resimdeledi. 7. Obektini tender ótkizbesten senimgerlik basqarýǵa berý kezinde ótinishti quryltaıshy on bes jumys kúni ishinde qaraıdy. Quryltaıshy úsh jumys kúni ishinde obektini senimgerlik basqarýǵa berýge alynǵan ótinishti balans ustaýshyǵa nemese basqarý organyna (aksıonerlik qoǵam (jaýapkershiligi shekteýli seriktestik) aksııalarynyń memlekettik paketin (jarǵylyq kapıtaldaǵy qatysý úlesterin) berý kezinde) kelisýge jiberedi. О́tinishke qosa beriletin qujattar balans ustaýshyǵa jiberilmeıdi. Balans ustaýshy nemese basqarý organy (aksıonerlik qoǵam (jaýapkershiligi shekteýli seriktestik) aksııalarynyń memlekettik paketin (jarǵylyq kapıtaldaǵy qatysý úlesterin) berý kezinde) jeti jumys kúni ishinde quryltaıshyǵa obektini senimgerlik basqarýǵa berý jónindegi sharttardy belgileý týraly usynyspen jazbasha túrde kelisimdi nemese obektini senimgerlik basqarýǵa berýden bas tartýdy usynady. Quryltaıshy obektini tender ótkizbesten senimgerlik basqarýǵa berý nemese bermeý týraly ótinishti qaraý nátıjeleri týraly ótinish berýshini hatpen habardar etedi 8. Obektini tender ótkizbesten senimgerlik basqarýǵa berý kezinde quryltaıshynyń basshysy ne onyń mindetin atqarýshy adam ótinish berilgen kúnnen bastap jıyrma jumys kúninen keshiktirmeı senimgerlik basqarýshymen shart jasasady. 3-taraý. Obektini senimgerlik basqarýǵa berýge daıyndaý tártibi 9. Basqarý organy quryltaıshyǵa aksııalary (úlesteri) ne múliktik kesheni obekt bolyp tabylatyn zańdy tulǵanyń quryltaı qujattaryn, sońǵy úsh qarjy jylyndaǵy qarjy-sharýashylyq qyzmeti týraly aqparatty, obektini keıinnen satyp alý quqyǵymen nemese quqyǵynsyz senimgerlik basqarýǵa berý jónindegi sharttardy belgileý týraly usynystardy jáne tenderge qatysýshylarǵa qoıylatyn talaptardy beredi. О́zge obektiler boıynsha basqarý organy quryltaıshyǵa obektiniń sıpattamasyn, obektiniń balanstyq quny týraly málimetterdi jáne obektini keıinnen satyp alý quqyǵymen nemese quqyǵynsyz senimgerlik basqarýǵa berý jónindegi sharttardy belgileý týraly usynystardy jáne obekt qyzmetiniń ereksheligin eskere otyryp tenderge qatysýshylarǵa qoıylatyn talaptardy beredi. 10. Memlekettik zańdy tulǵalardyń, sondaı-aq aksııalary men jarǵylyq kapıtaldaryndaǵy memlekettiń qatysý úlesteri senimgerlik basqarýǵa berý obektisi bolyp tabylatyn memlekettik emes zańdy tulǵalardyń laýazymdy adamdary quryltaıshynyń jazbasha suraý salýy boıynsha obektini senimgerlik basqarýǵa berýge daıyndaý úshin qajetti málimetterdi jeti jumys kúni ishinde beredi. 4-taraý. Tender ótkizýge daıyndyq ótkizý tártibi 11. Quryltaıshy senimgerlik basqarýdy taǵaıyndaý maqsatynda: 1) tender uıymdastyrady (tenderlik komıssııanyń quramy men jumys reglamentin bekitedi, habarlamalardyń jarııalanýyn qamtamasyz etedi); 2) «Qazaqstan Respýblıkasyndaǵy baǵalaý qyzmeti týraly» Qazaqstan Respýblıkasynyń Zańynyń 7-babyna sáıkes obektini baǵalaýdy júrgizýge sharttar jasasady; 3) tenderdiń nemese jabyq tenderdiń ótkizilý barysyn baqylaýdy júzege asyrady; 4) senimgerlik basqarýshymen shart jasasady; 5) obektini senimgerlik basqarýǵa berýge baılanysty ózge de fýnksııalardy júzege asyrady. 12. Quryltaıshy tenderler nemese jabyq tenderler uıymdastyrý jáne ótkizý úshin tenderlik komıssııa qurady. Tenderlik komıssııanyń quramyna quryltaıshynyń, basqarý organynyń jáne ózge memlekettik organdardyń nemese olardyń aýmaqtyq bólimsheleriniń (kelisim boıynsha), Qazaqstan Respýblıkasynyń «Atameken» Ulttyq kásipkerler palatasynyń jáne óńirlik kásipkerler palatalarynyń (jergilikti atqarýshy organdar janyndaǵy komıssııalarda) jáne ózge uıymdardyń ókilderi engiziledi. Tenderlik komıssııanyń tóraǵasy men hatshy quryltaıshynyń ókilderi bolyp tabylady. Tenderlik komıssııa músheleriniń sany keminde bes adamdy quraıdy. Hatshy tenderlik komıssııanyń múshesi bolyp tabylmaıdy. 13. Tenderlik komıssııa mynadaı fýnksııalardy júzege asyrady: 1) tenderdiń nemese jabyq tenderdiń sharttaryn jáne tenderge nemese jabyq tenderge qatysýshyǵa (senimgerlik basqarýshyǵa) qoıylatyn talaptardy aıqyndaıdy; 2) kepildik jarnanyń mólsherin bekitedi; 3) obektini keıinnen satyp alý quqyǵymen senimgerlik basqarýǵa berý kezinde obektiniń bastapqy baǵasyn belgileıdi; 4) múlikti keıinnen satyp alý quqyǵynsyz senimgerlik basqarýǵa berý boıynsha tender nemese jabyq tender ótkizedi; 5) obekt keıinnen satyp alý quqyǵynsyz senimgerlik basqarýǵa berilgen jaǵdaıda tender nemese jabyq tender jeńimpazyn jarııalaıdy. 5-taraý. Tenderlik qujattama 14. Obektini keıinnen satyp alý quqyǵynsyz senimgerlik basqarýǵa berý kezinde quryltaıshy tender ótkizý týraly habarlamany tizilimniń veb-portalynda jarııalaıdy, al obektini keıinnen satyp alý quqyǵymen senimgerlik basqarýǵa berý kezinde tender ótkizgenge deıin keminde on bes kúntizbelik kún buryn tizilimniń veb-portalynda jáne «Memlekettik satyp alý týraly» Qazaqstan Respýblıkasynyń Zańynyń 4-7-taraýlaryna sáıkes quryltaıshy konkýrs tásilimen aıqyndaǵan merzimdi baspasóz basylymdarynda qazaq jáne orys tilderinde jarııalaıdy jáne mynadaı málimetterdi: 1) tenderdiń sharttary men tender jeńimpazyn aıqyndaý ólshemsharttaryn; 2) obektiniń qysqasha sıpattamasyn; 3) tenderdi ótkizý kúnin, ýaqytyn; 4) osy Qaǵıdalarǵa 1-qosymshaǵa sáıkes nysan boıynsha memlekettik múlikti senimgerlik basqarýǵa berý boıynsha tenderge qatysýǵa ótinimdi (budan ári – ótinim) berý tártibin, merzimin; 5) kepildik jarnanyń mólsheri men ony engizý úshin bank derektemelerin (kepildik jarnanyń mólsheri habarlama jarııalanǵannan keıin ózgertilmeıdi); 6) obektini keıinnen satyp alý quqyǵymen senimgerlik basqarýǵa berý kezinde obektiniń bastapqy baǵasyn; 7) tender qatysýshysyna (senimgerlik basqarýshyǵa) qoıylatyn talaptardy qamtıdy. 15. Tenderlik komıssııa tenderdiń sharttaryn ózgertken jaǵdaıda, barlyq ózgerister týraly habarlama osy Qaǵıdalardyń 14-tarmaǵynda belgilengen tártippen jáne merzimde jarııalanady. Tenderdiń sharttary ózgergeni týraly habarlama jarııalanǵanǵa deıin ótinim bergen jáne osyǵan baılanysty tenderge qatysýdan bas tartqan adamdarǵa biryńǵaı operator osy qatysýshynyń derektemelerin kórsete otyryp, tenderge qatysýshy bergen kepildik jarnany qaıtarý týraly ótinish berilgen kúnnen bastap úsh jumys kúninen keshiktirmeı kepildik jarnalardy qaıtarady. 16. Aksııalary (qatysý úlesteri) nemese múliktik kesheni senimgerlik basqarý obektisi bolyp tabylatyn árbir zańdy tulǵa boıynsha habarlama jarııalanǵanǵa deıin quryltaıshy mynadaı qujattardyń: 1) zańdy tulǵany memlekettik tirkeý (qaıta tirkeý) týraly kýálik nemese anyqtama; 2) jarǵy; 3) jarııalanǵan aksııalar shyǵarylymyn memlekettik tirkeý týraly kýálik (aksıonerlik qoǵamdar úshin); 4) esepti kezeńniń aldyndaǵy úsh jyldaǵy qosymshalarymen býhgalterlik balanstar kóshirmelerinen turatyn obekt týraly aqparat daıyndaıdy. Habarlama jarııalanǵannan keıin biryńǵaı operator barlyq tilek bildirgenderge tizilimniń veb-portalynda ornalastyrylǵan obekt týraly aqparatqa qoljetimdilikti qamtamasyz etedi, al balans ustaýshy obektini kórýge erkin qatynaýyn qamtamasyz etedi. 17. Biryńǵaı operator tizilim veb-portalynyń jumys isteýin qamtamasyz etedi, sondaı-aq qatysýshylardyń kepildik jarnalaryn qabyldaıdy, quryltaıshynyń shotyna tenderde nemese jabyq tenderde jeńgen qatysýshynyń kepildik jarnasyn aýdarady jáne tenderdiń basqa qatysýshylaryna kepildik jarnalardy qaıtarady. 18. Tenderge nemese jabyq tenderge qatysýshylar tender nemese jabyq tender ótkizý týraly habarlamada kórsetilgen mólsherde, merzimde jáne tártippen kepildik jarnany engizedi. Kepildik jarnany qatysýshynyń ózi ne onyń atynan kez kelgen jeke nemese zańdy tulǵa engizedi. Bir kepildik jarna bir obektiniń tenderine qatysýǵa múmkindik beredi. Biryńǵaı operator kepildik jarnany alýshy bolyp tabylady. 19. Tenderge nemese jabyq tenderge qatysý úshin kepildik jarna árbir obekt úshin onyń bastapqy baǵasynyń (obektini satyp alý quqyǵymen bergen jaǵdaıda) nemese balanstyq qunynyń (obektini keıinnen satyp alý quqyǵynsyz senimgerlik basqarýǵa bergen jaǵdaıda) úsh paıyzy mólsherinde jeke belgilenedi. 20. Kepildik jarna qatysýshynyń mynadaı: 1) tenderdiń nemese jabyq tenderdiń nátıjeleri týraly hattamaǵa qol qoıý; 2) quryltaıshymen shart jasasý mindettemelerin qamtamasyz etýiniń kepili retinde engiziledi. 21. Osy Qaǵıdalardyń 15-tarmaǵynyń ekinshi bóliginde kózdelgen jaǵdaılardy qospaǵanda, qatysýshy tenderdiń nemese jabyq tenderdiń ótkizilýine keminde úsh jumys kúni qalǵanǵa deıin oǵan qatysýdan bas tartqan jaǵdaıda biryńǵaı operator kepildik jarnany qaıtarmaıdy. Quryltaıshy kepildik jarnany mynadaı jaǵdaılarda: jeńimpaz tender nemese jabyq tender nátıjeleri týraly hattamaǵa ne shartqa qol qoımaǵan; obektini keıinnen satyp alý quqyǵymen senimgerlik basqarýǵa bergen jaǵdaıda jeńimpazǵa; senimgerlik basqarýshy obektini satyp alý quqyǵynan bas tartqan jaǵdaıda qaıtarmaıdy. Qalǵan barlyq jaǵdaılarda biryńǵaı operator osy qatysýshynyń derektemelerin kórsete otyryp, tizilimniń veb-portalynda tenderge nemese jabyq tenderge qatysýshy ESQ-ny paıdalana otyryp qol qoıǵan, kepildik jarnany qaıtarý týraly ótinishti bergen kúnnen bastap úsh jumys kúninen keshiktirilmeıtin merzimde kepildik jarnalardy qaıtarady. 22. Biryńǵaı operator tizilimniń veb-portalynda ESQ-ny paıdalana otyryp quryltaıshy qol qoıǵan kepildik jarnany aýdarýǵa ótinish berilgen kúnnen bastap úsh jumys kúninen keshiktirilmeıtin merzimde tenderde nemese jabyq tenderde jeńiske jetken qatysýshynyń kepildik jarnasyn quryltaıshynyń shotyna aýdarady. 23. Tender nemese jabyq tender jeńimpazynyń kepildik jarnasyn quryltaıshy shart jasalǵan kúnnen bastap bes jumys kúni ishinde: 1) bıýdjetke aýdarady jáne atalǵan tólem shart boıynsha (obektini keıinnen satyp alý quqyǵymen bergen jaǵdaıda) tıisti avanstyq tólem shotyna esepteledi; 2) qatysýshyǵa (obektini keıinnen satyp alý quqyǵynsyz senimgerlik basqarýǵa bergen jaǵdaıda) tender nemese jabyq tender qatysýshysynyń ótinishi bolǵan kezde qaıtarady. 6-taraý. Tenderdi ótkizý tártibi 24. Tenderge qatysýshylardy tirkeý habarlama jarııalanǵan kúnnen bastap júrgiziledi jáne tender bastalǵanǵa deıin eki saǵat buryn aıaqtalady. 25. Tenderge nemese jabyq tenderge qatysý úshin qatysýshy mynalardy: 1) jeke tulǵalar men jeke kásipkerler úshin: jeke sáıkestendirý nómirin (budan ári – JSN), tegin, atyn jáne ákesiniń atyn (bolǵan jaǵdaıda); 2) zańdy tulǵalar úshin: bıznes sáıkestendirý nómirin (budan ári – BSN), tolyq ataýyn, birinshi basshynyń tegin, atyn jáne ákesiniń atyn (bolǵan jaǵdaıda); 3) kepildik jarnany qaıtarý úshin ekinshi deńgeıdegi banktegi esep aıyrysý shotynyń derektemelerin; 4) baılanys derekterin (poshtalyq mekenjaıyn, telefonyn, e-mail) kórsete otyryp, tizilimniń veb-portalynda aldyn ala tirkelýi qajet. Joǵaryda kórsetilgen derekter ózgergen kezde qatysýshy bir jumys kúni ishinde tizilimniń veb-portalyna engizilgen derekterdi ózgertedi. 26. Tenderge nemese jabyq tenderge qatysýshy retinde tirkelý úshin tizilimniń veb-portalynda qatysýshynyń ESQ qol qoıylǵan ótinimdi tirkeý qajet. 27. О́tinimge: 1) tenderlik usynys (obektini keıinnen satyp alý quqyǵynsyz senimgerlik basqarýǵa bergen kezde); 2) tizilimniń veb-paraǵynda arnaıy bólingen elektrondyq konvertke salynǵan tenderge qatysýshy qol qoıǵan baǵa usynysy (obektini keıinnen satyp alý quqyǵymen senimgerlik basqarýǵa bergen kezde); 3) qujattardyń «PDF (Portable Document Format)» formatynda skanerlengen) elektrondyq kóshirmeleri: tender jarııalanǵan kúnnen keıin berilgen anyqtamany bergen kúnniń aldyndaǵy úsh aıdan astam sozylatyn tenderge qatysýshy mindettemeleriniń barlyq túrleri boıynsha bank (bank fılıaly) aldynda merzimi ótken bereshektiń joq ekendigi týraly banktiń (bank fılıalynyń) qol qoıylǵan jáne mór basylǵan (ESQ) anyqtamasy. Eger áleýetti qatysýshy ekinshi deńgeıdegi birneshe banktiń nemese fılıaldarynyń, sondaı-aq shetel bankiniń klıenti bolyp tabylǵan jaǵdaıda, osyndaı bankterdiń árqaısysynan anyqtama usynylady; «Aýdıtorlyq qyzmet týraly» Qazaqstan Respýblıkasynyń Zańynyń 5-babymen mindetti aýdıt júrgizý belgilengen zańdy tulǵalardyń sońǵy qarjy jylyndaǵy aýdıtorlyq esebi; zańdy tulǵany memlekettik tirkeý (qaıta tirkeý) týraly kýálik ne anyqtama; jarǵy. Sheteldik zańdy tulǵalar shetel memleketiniń konsýldyq mekeme zańdastyrǵan quryltaı qujattaryn, memlekettik jáne orys tilderinde notarıat kýálandyrǵan aýdarmasymen, sondaı-aq Gaaga qalasynda 1961 jylǵy 5 qazanda jasalǵan Sheteldik resmı qujattardy zańdastyrýdy talap etýdiń kúshin joıatyn konvensııaǵa sáıkes apostıl mórtańbasy qoıylǵan qujattardy usynady; tender jarııalanǵan kúnnen keıin berilgen salyq beresheginiń, mindetti zeınetaqy jarnalary, mindetti kásiptik zeınetaqy jarnalary men áleýmettik aýdarymdar boıynsha beresheginiń (tóleý merzimi Salyq jáne bıýdjetke tólenetin basqa da mindetti tólemder týraly (Salyq kodeksi) Qazaqstan Respýblıkasynyń kodeksiniń 6-taraýyna sáıkes keıinge qaldyrylǵan jaǵdaılardy qospaǵanda) joq (bar) ekendigi týraly málimetter; habarlamada kórsetilgen qatysýshyǵa (senimgerlik basqarýshyǵa) qoıylatyn talaptarǵa sáıkestigin rastaıtyn qujattar kóshirmeleri qosa beriledi. 28. О́tinim tirkelgennen keıin tizilimniń veb-portaly úsh mınýt ishinde senimgerlik basqarý sharttary boıynsha elektrondyq derekter bazasynda kepildik jarnanyń túsýi týraly málimetterdiń bolýyn avtomatty túrde tekseredi. Biryńǵaı operatordyń shotyna tender ótkizý týraly habarlamada kórsetilgen kepildik jarnanyń tender bastalǵanǵa deıin eki saǵat buryn túspeýi tizilim veb-portalynyń ótinimnen bas tartýy úshin negiz bolyp tabylady. Senimgerlik basqarý sharttary boıynsha elektrondyq derekter bazasynda biryńǵaı operatordyń shotyna kepildik jarnanyń túsýi týraly málimetter bolǵan jaǵdaıda, tizilimniń veb-portaly qatysýshynyń ótinimin qabyldaýdy júzege asyrady. Tizilimniń veb-portaly avtomatty túrde tekserý nátıjeleri boıynsha tizilimniń veb-portalynda kórsetilgen qatysýshynyń elektrondyq mekenjaıyna ótinimdi qabyldaý ne ótinimnen bas tartý sebepteri týraly elektrondyq habarlama jiberedi. 29. Tender nemese jabyq tender demalys jáne «Qazaqstan Respýblıkasyndaǵy merekeler týraly» Qazaqstan Respýblıkasy Zańynyń 5-babynda kózdelgen mereke kúnderin qospaǵanda, seısenbi – juma aralyǵynda tizilimniń veb-portalynda ótkiziledi. Tender Astana qalasynyń ýaqyty boıynsha saǵat 10:00-den bastap saǵat 13:00-ge deıingi kezeńde ótkiziledi. 30. Qazaqstan Respýblıkasynyń zańdaryna nemese quryltaı qujattaryna sáıkes júzege asyrylýy tenderdiń nemese jabyq tenderdiń sharty bolyp tabylatyn qyzmet túrlerimen aınalysýǵa múmkindigi joq tulǵa tenderge nemese jabyq tenderge qatysýshy bolyp tabylmaıdy. 31. О́tinimder, ótinimderge qosa berilgen tenderlik jáne baǵa usynystary, qatysýshylar qujattarynyń elektrondyq (skanerlengen) kóshirmeleri tizilimniń veb-portalynda saqtalady jáne tender ótkizý týraly habarlamada nemese jabyq tenderge qatysýǵa shaqyrýda kórsetilgen kún men ýaqytqa deıin júkteý jáne qaraý úshin qoljetimsiz bolady. 32. О́tinimderdi ashý tender ótkizý týraly habarlamada nemese jabyq tenderge qatysýǵa shaqyrýda kórsetilgen tender­diń nemese jabyq tenderdiń kúni men ýaqyty kelgende tizilimniń veb-portaly arqyly avtomatty túrde júrgiziledi. 33. Quryltaıshy tizilimniń veb-portalynda tenderge nemese jabyq tenderge jiberilgen qatysýshylardy aıqyndaý maqsatynda ótinimderdi, sondaı-aq olarǵa qosa beriletin qujattardyń elektrondyq (skanerlengen) kóshirmelerin qaraıdy. Qatysýshy habarlamada kórsetilgen talaptarǵa sáıkes kelmegen kezde nemese osy Qaǵıdalardyń 27-tarmaǵynda kórsetilgen qujattardyń bireýi bolmaǵan jaǵdaıda nemese sozylmaly banktik qaryz nemese salyqtyq qaryz bolǵan jaǵdaıda quryltaıshy qatysýshyny sebebin kórsete otyryp, tenderge nemese jabyq tenderge jibermeıdi. 34. Obektini keıinnen satyp alý quqyǵynsyz senimgerlik basqarýǵa bergen kezde tenderlik komıssııanyń jeńimpaz týraly sheshimi quryltaıshy tenderge nemese jabyq tenderge jibergen qatysýshylardyń qujattaryn qaraý nátıjeleri boıynsha qatysyp otyrǵan komıssııa músheleriniń jalpy sanynan qarapaıym kópshiliginiń daýysymen qabyldanady. Daýystar teń bolǵan kezde tóraǵanyń daýysy sheshýshi bolyp tabylady. 35. Obektini keıinnen satyp alý quqyǵymen senimgerlik basqarýǵa bergen kezde tizilimniń veb-portaly quryltaıshy tenderge nemese jabyq tenderge jibergen tenderge nemese jabyq tenderge qatysýshylardyń baǵa usynystaryn avtomatty túrde ashý jáne salystyrý nátıjeleri boıynsha jeńimpazdy anyqtaıdy. Obekt úshin eń joǵary baǵa usynǵan qatysýshy jeńimpaz bolyp tanylady. Obektini keıinnen satyp alý quqyǵymen senimgerlik basqarýǵa berý boıynsha tenderge nemese jabyq tenderge qatysýshylar usynǵan baǵalar sáıkes (teń) bolǵan jaǵdaıda ótinimdi buryn tirkegen qatysýshy jeńimpaz bolyp tanylady. 36. «Memlekettik múlik týraly» Qazaqstan Respýblıkasy Zańnyń 100-babynyń 2-tarmaǵyna sáıkes saýda-sattyq jarııa bolady. Qazaqstan Respýblıkasynyń ulttyq qaýipsizdigin, qorshaǵan tabıǵı ortasyn qorǵaýdy, syrtqy ekonomıkalyq jaǵdaıyn qozǵaıtyn, Qazaqstan Respýblıkasynyń Úkimeti aıqyndaıtyn erekshe jaǵdaılarda tender jabyq bolýy múmkin. 37. Jabyq tenderge múddeli memlekettik organdardyń usynystary negizinde tenderlik komıssııa aıqyndaıtyn qatysýshylardyń shektelgen toby qatysady. 38. Jabyq tenderdiń barlyq sharttarymen jabyq tenderge qatysýǵa jazbasha shaqyrýlardy quryltaıshy jiberedi. Qatysýǵa shaqyrý jiberilgen adamdardy tirkeý jazbasha shaqyrýlar jiberilgen kúnnen bastap tizilimniń veb-portalynda júrgiziledi jáne jabyq tender bastalǵanǵa deıin eki saǵat buryn aıaqtalady. 39. Jabyq tender ótkizýge daıyndyq tártibi, tenderlik qujattamanyń mazmuny, jabyq tender ótkizý, nátıjelerin resimdeý jáne senimgerlik basqarý jónindegi sharttyń mazmuny ashyq tenderge belgilengen tártipke sáıkes belgilenedi. 7-taraý. Tender nátıjelerin resimdeý tártibi jáne sharttyń mazmuny 40. Tender nemese jabyq tender nátıjeleri týraly hattama jeńimpaz ben quryltaıshynyń tender nemese jabyq tender sharttarynda jáne jeńimpazdyń usynystarynda shart jasasý mindettemelerin tirkeıtin qujat bolyp tabylady. 41. Tenderlik komıssııa hatshysy obektini keıinnen satyp alý quqyǵynsyz senimgerlik basqarýǵa berý boıynsha tenderdi nemese jabyq tenderdi ótkizý kúni tizilimniń veb-portalynda tender nátıjeleri týraly hattamany qalyptastyrady jáne ony barlyq komıssııa músheleri ESQ-ny paıdala otyryp qol qoıý rásiminen keıin jarııalaıdy. Komıssııa múshesi tender nátıjeleri týraly hattamaǵa qol qoımaǵan jaǵdaıda komıssııa hatshysy tender nátıjeleri týraly hattamaǵa qol qoımaǵan tenderlik komıssııa múshelerin hattamada kórsetedi. 42. Tizilimniń veb-portaly jeńimpazǵa tender nemese jabyq tender nátıjeleri týraly hattamaǵa qol qoıý úshin elektrondyq poshta arqyly tender nátıjeleri týraly habarlama jiberedi. Obektini senimgerlik basqarýǵa berý boıynsha tender nátıjeleri týraly hattamada: 1) sebepterin kórsete otyryp jiberilmegen qatysýshylar tizimi; 2) jiberilgen qatysýshylar tizimi; 3) jeńimpaz kórsetiledi. 43. Tender nátıjeleri týraly hattamaǵa (obektini senimgerlik basqarýǵa keıinnen satyp alý quqyǵymen nemese satyp alý quqyǵynsyz berý boıynsha) tender nemese jabyq tender ótkizilgen kúni quryltaıshy jáne jeńimpaz qol qoıady. 44. Tender nemese jabyq tender mynadaı jaǵdaılarda: 1) tenderlik komıssııa barlyq qatysýshylardyń tenderlik usynystaryn tender nemese jabyq tender sharttaryn qanaǵattandyrmaıdy nemese Qazaqstan Respýblıkasynyń zańnamasyna sáıkes kelmeıdi dep tanysa; 2) ekinshi jáne keıingi tenderlerdi nemese jabyq tenderlerdi qospaǵanda, tirkelgen ne tenderge nemese jabyq tenderge jiberilgen qatysýshylardyń sany ekeýden kem bolsa; 3) tender jeńimpazy tenderdiń nátıjeleri týraly hattamaǵa qol qoımaǵan jaǵdaıda ótkizilmedi dep tanylady. 45. Eger tender nemese jabyq tender ótpedi dep jarııalansa, quryltaıshy tender ótkizý týraly habarlamada nemese jabyq tenderge qatysýǵa shaqyrýda kórsetilgen tender nemese jabyq tender kúni men ýaqytynan keıin jıyrma tórt saǵat ishinde ESQ-ny paıdalana otyryp, tizilimniń veb-portalynda qalyptastyrylatyn ótpegen tender týraly aktige qol qoıady. Osy Qaǵıdalardyń 44-tarmaǵynyń 2) tarmaqshasynyń negizinde tender nemese jabyq tender ótpedi dep tanylǵan jaǵdaıda baǵa usynystary ashylmaıdy. Jeńimpaz tender nátıjeleri týraly hattamaǵa ne shartqa belgilengen merzimde qol qoımaǵan jaǵdaıda quryltaıshy ESQ-ny paıdalana otyryp, tizilimniń veb-portalynda qalyptastyrylatyn tender nátıjelerin joıý týraly aktige qol qoıady. 46. Tenderdi nemese jabyq tenderdi ótkizýge kedergi bolatyn tizilim veb-portalynyń tehnıkalyq aqaýlyq faktisi bolǵan jaǵdaıda, biryńǵaı operator bul týraly quryltaıshyǵa jazbasha habarlaıdy jáne tizilimniń veb-portalynda aqparat ornalastyrý jáne tizilimniń veb-portalynda kórsetilgen qatysýshynyń elektrondyq mekenjaıyna elektrondyq habarlama jiberý arqyly atalǵan tenderdi nemese jabyq tenderdi jalǵastyrý kúni men ýaqyty týraly tenderge nemese jabyq tenderge qatysqan qatysýshylardy aldyn ala mindetti túrde habardar ete otyryp, tenderdi tehnıkalyq aqaýlyqty joıǵan kúnnen keıingi kelesi jumys kúnine aýystyrady. 47. Tirkelgen qatysýshylardyń bolmaýyna baılanysty ekinshi jáne keıingi tenderler nemese jabyq tenderler ótkizilmedi dep tanylǵan kezde tenderlik komıssııa tender nemese jabyq tender sharttaryn, obektini satyp alý baǵasyn ózgertýi jáne jańa tender nemese jabyq tender jarııalaýy múmkin. 48. Obektini senimgerlik basqarý osy Qaǵıdalarǵa 2-qosymshaǵa sáıkes úlgilik shartqa saı jasalatyn shart negizinde týyndaıdy (qurylady). Quryltaıshynyń basshysy ne onyń mindetin atqarýshy tulǵa tender nátıjeleri týraly hattamaǵa qol qoıǵan kúnnen bastap on jumys kúnnen keshiktirmeı senimgerlik basqarýshymen shart jasasady. Tender jeńimpazy quryltaıshyǵa shartqa qol qoıý kezinde ótinimge qosa tirkelgen qujattardyń túpnusqalaryn ne notarıat rastaǵan kóshirmelerin tekserý úshin usynady. 49. Jyljymaıtyn múlikke arnalǵan senimgerlik basqarý sharty memlekettik tirkelýi tıis. Shartty memlekettik tirkeý senimgerlik basqarýshynyń qarajaty esebinen júzege asyrylady. 50. Shart tender jeńimpazynyń tenderlik usynystaryna sáıkes sharttardy kózdeıdi. 51. Qajet bolǵan jaǵdaıda mynalarǵa: 1) obektige ınvestısııalardyń kólemine, túrlerine jáne merzimderine; 2) óndiris kólemine, shyǵarylatyn ónimniń nemese kórsetiletin qyzmetterdiń túrleri men nomenklatýrasyna; 3) belgili bir tutynýshylarǵa ónimdi jetkizýge; 4) baǵa belgileýge, onyń ishinde baǵalardyń shekti deńgeıi boıynsha shekteýlerge; 5) tabıǵat qorǵaý is-sharalaryn ótkizýge; 6) qazirgi jumys oryndarynyń sanyn saqtap qalýǵa nemese jańalaryn ashýǵa; 7) óndiristik jáne áleýmettik ınfraqurylym obektilerin paıdalaný tártibine; 8) obektiniń bereshekterin belgilengen merzimderde óteýge; 9) senimgerlik basqarýshynyń obektini keıin satyp alýyna; 10) mámileler jasasýǵa jáne/nemese belgili bir ýaqyt kezeńi ishinde obektige qatysty belgili bir is-qımyldarǵa tyıym salýǵa; 11) obektiniń naryqtyq qunyn tóleý úshin bólip tóleýdi usynýǵa; 12) obektini senimgerlik basqarýǵa berý kezinde týyndaıtyn salyqtyq mindettemelerge qatysty senimgerlik basqarý mindettemeleri obektini senimgerlik basqarýǵa berý sharttary bolady. Memlekettik múlikti senimgerlik basqarýǵa berý qaǵıdalaryna 1-qosymsha nysan Memlekettik múlikti senimgerlik basqarýǵa berý jónindegi tenderge qatysýǵa О́TINIM 1. _____ merzimge keıinnen satyp alý (quqyǵymen/quqyǵynsyz) ___________________________________ _________________________________________________________________________________________ (obektiniń ataýy) senimgerlik basqarýǵa berý jónindegi tender ótkizý týraly jarııalanǵan habarlamany qarap jáne Memlekettik múlikti senimgerlik basqarýǵa berý qaǵıdalarymen tanysa otyryp, men, tómende qol qoıýshy __________________________________________________________________________________________ (tegi, aty, ákesiniń aty (bolǵan jaǵdaıda) tolyǵymen, ne zańdy tulǵanyń ataýy) __________________________________________________________________________________________ tenderge qatysýǵa ótinimdi qabyldaýdy jáne 20__ jylǵy «___» _______________ Internet jelisinde www.gosreestr.kz mekenjaıy boıynsha ornalastyrylǵan memlekettik múlik tiziliminiń veb-portalynda ótetin tenderge qatysýshy retinde tirkeýdi suraımyn. 2. Biz (men) ________________________________________ somasynda (somasy teńgemen, onyń ishinde jazýmen kórsetiledi) tenderge qatysý úshin habarlamada kórsetilgen memlekettik múlikti esepke alý salasyndaǵy biryńǵaı operator (budan ári – biryńǵaı operator) shotyna: __________________________________________________________________________________________ (JSN, BSN, tólemdi taǵaıyndaý kody, Kbe, mekemeniń kody) kepildik jarna engizdik (engizdim). Kepildik jarna engizilgen senimgerlik basqarý