Báıgeniń alǵashqy «Tulpary» tanyldy

Júzden astam kınotýyndy usynyp, balalar fılmine bólek baıqaý uıymdastyryp, áleýmettik taqyryptaǵy jobalardy keńinen kórsetip, mol jańalyǵymen kelgen HII Halyqaralyq «Eýrazııa» kınofestıvali máresine jetti. Bul naǵyz kıno báıgesi boldy. Sebebi, qalyń dodada quıysqan túıistirip qatar shapqan júzdegen júıriktiń ishinen sýyrylyp birinshi kelgen sańlaqqa alǵash ret ulttyq «Tulpar» syılyǵy taǵaıyndaldy. Barlyq baıqaýlar sekildi, bul báıge de kútpegen, tosyn jaıttarǵa toly boldy. Kınofestıvalǵa úzbeı qatysyp kele jatqan turaqty kórermenderdiń «Salystyrmaly túrde alǵanda, osy joly ádildik boldy» dep baǵalaǵanyn biz óz tarapymyzdan qazylar alqasy ulttyq mazmundaǵy fılmder­den jańasha órnek izdeýge umtylǵany, álem­dik kınematografııaǵa negizdelgen ózekti taqy­ryp­tardyń qyzyqtysyna tereńirek úńilgeni dep túsindik. Alamanǵa qosylǵan kúnnen bastap «Anaǵa aparar jol» fılmi báıgeni shappaı alady dep,  bas júlde ıesin belgilep, qoıǵandardyń joramaly da qısynsyz bolyp shyqty, alýan túrli bolyp keletin ekrandyq ónerdi tarazylaýdaǵy bıylǵy  qazylardyń tańdaý talaby keı tusta tańǵaldyryp ta jat­ty. Kınofestıvalde mazmuny, sıpaty jaǵy­nan qarapaıym, óte sándi, pálsapalyq fılm­der­den bastap, qatparly,  kúrdeli janrdaǵy, eksperımentaldy fılmderge deıin usynyldy. Sonymen, qazylar alqasynyń sheshimimen baıqaýdyń bas júldesin Rýsýdan Glýrdjıdzeniń «Bóten úı» fılmi ıelendi (Grýzııa – Reseı – Horvatııa – Ispanııa). «Qaratas aýylyndaǵy oba» fılmin túsirgen qazaqstandyq Ádil­han Erjanov «Úzdik rejısser» bolyp ta­nyl­­dy. «Aptasyna bir ret» fılminde oı­n­a­ǵan Iýrıı Pomeransev «Úzdik akter» atandy. Aktrısalardyń arasyndaǵy úzdigi bolyp «Mokko» (Fransııa – Shveısarııa) fılmindegi Emmanýel Devo moıyndaldy. Al qysqametrajdy fılmderdiń ishinen Darhan Tólegenovtiń kartınasy Gran-prı júl­desin ıelendi. Balalarǵa arnalǵan fılmder arasynda germanııalyq rejısser Arenda Agenttiń «Raffı – meniń dosym» fılmi bas júldege laıyq dep tanyldy. «Esquire tańdaýy» atty arnaıy júlde «V lýchah solnsa» fılminiń rejısseri  Vıtalıı Manskııge (Reseı – Latvııa – Germanııa – Cheh Respýblıkasy – Soltústik Koreıa) tabystaldy. Qazaqstandyq prodıýser Erlan Bekhojınniń «Nazarbaevpen basty máseleler týraly» derekti fılmi «Tarıh jáne tulǵa» atty arnaıy júldeni ıelendi. Al ulttyq «Tulpar» syılyǵyn «Fılm­ge jazylǵan eń úzdik mýzyka» úshin «Qunan­baı» fılminiń kompozıtory Tólegen Muhamet­janov, «Eń úzdik ssenarıı» úshin  marqum Talasbek Ásemqulov, «Eń úzdik er adam róli» úshin Doshan Joljaqsynov jáne «Eń úzdik qoıýshy-sýretshi» bolǵan Rýstam Odınaev ıelendi. Sondaı-aq, joǵary dárejeli bul syılyq «Anaǵa aparar jol» fılminde oınaǵan Altynaı Nógerbekke «Eń úzdik áıel beınesin» jasaǵany úshin tabystaldy. Ulttyq syılyq «Úzdik operatorlyq jumys» úshin qyrǵyz kıno­synyń ókili Hasan Qydyrálıevke de buıyr­dy. Osy irikteýde «Ortalyq Azııadaǵy eń úz­dik fılm» atalymy boıynsha Qyrǵyz Res­pýb­­lıkasynyń «Áke ósıeti» fılmi top jardy. Sheńberine «Sháken juldyzdaryn» jáne ulttyq baıqaýdy qosa syıdyrǵan «Eýrazııa» kınofestıvali kıno álemine jańa esimderdi tanystyrýymen de paıdaly. Ásirese, Ortalyq Azııadaǵy tynysty seziný úshin óte qolaıly. О́mirdi zamanaýı kınematografııa tilimen tanyǵysy keletinder osy baıqaý arqyly búgingi baǵdar men ólshemdi mejeleıdi. Jyl ótken saıyn kınofestıvaldiń kórkemdik keńis­tiginiń keńeıe túskeni, erkin oıly rejıs­serlerdiń shymyr ıdeıaǵa qurylǵan týyndy­larynda azamattyq ún basym jatatyny baıqaý salmaǵyn arttyryp keledi. Aıgúl AHANBAIQYZY, «Egemen Qazaqstan» ALMATY