Qar jaýdy, «qarlyq» oınaısyz ba?

Astanaǵa qys áli túse qoımady. Búgin tańerteńnen qar jaýyp tur. Basyp qalǵan joq – erı jaýyp jatyr. Tynyq kúngi japalaq qar emes, jelmen usha jaýatyn burqasyn qar. Degenmen, bul – bıylǵy alǵashqy qar. Osyndaı sátterde kóp adamdardyń esine túsetin qyzyq nárse bar. Ol «qarlyq» atalatyn oıynǵa baılanysty. Estip pe edińiz? Bul oıyn Qytaıdaǵy, onda da Ile aımaǵyndaǵy qazaqtar arasynda keńinen taralǵan. Jyldyń alǵashqy qary túsken kúni jurt jaqyn adamdaryna hat jazyp, tilegin oryndaýdy suraıdy. Bir japyraq qaǵazǵa bir shýmaq óleń jáne ózi qalaǵan zatyn jazyp jaqyn adamynyń qaltasyna, sómkesine bildirmeı salady nemese kózine túsedi-aý jerge qoıady. Ony «qarlyq suraý» dep ataıdy. «Qarlyq» alǵan adam ol ótinishti oryndaýy kerek. Ádette adamǵa aýyrlyq salmaıtyndaı aına, taraq sekildi arzanqol zattar nemese kámpıt sııaqty táttiler suraıdy. «Alǵash qar jaýǵanda qyzdar tilekterin, ótinishin bir shýmaq óleń nemese qara sózben jazyp bildirtpeı, synyptastaryna nemese aǵaı-apaılarynyń qaltasyna, bolmasa kitap dápterdiń arasyna súńgitip qoıatyn» deıdi Quljadan Qazaqstanǵa oralǵan aqyn Erǵalı Baqash. Osy aımaqta týyp-ósken taǵy bir qandasymyz Bekqoja Jylqybekuly «Aýylda bolǵan joq. 1980 jyly Úrimjige barǵanda estidik. Soǵan qaraǵanda bul oıyn qar anda-sanda jaýatyn sarttardyń turmysymen baılanysty sekildi» deıdi. Qytaıdyń Altaı óńirinen oralǵan aqyn Ularbek Nurǵalym ózi ósken jerdiń qazaǵy bul oıyndy oınamaıtynyn aıtady. Soǵan qaraǵanda Jylqybekuly aıtqan sóz qısyndy kórinedi. Alaıda, bul oıyn Qazaqstannyń keı aımaqtarynda qazaqtarǵa da jaqsy tanys bolyp shyqty. «Qarlyqty» bala kúnimizden bilemiz. Úlkender de, biz de oınadyq. Internatta jatyp oqydyq, alǵashqy qar jaýǵan kúni oqýshylar tátti-mátti surap bir-birimizge hat jazatynbyz. Tipti bertinde bir keńsedegi áriptesterimizben oınaıtynbyz. Keıinnen umytyldy» deıdi Jetisýdiń Kerbulaq óńirinde týǵan zeınetker Rysjan Nursapaqyzy. Ol kisi bala kúnderinde ózderi qaǵazǵa jazatyn mynadaı bir shýmaqty esine túsirdi:   Qaý jaýady lek-lek, Men kelemin eptep. Salyq salsam eger men, Qalmashy sen ókpelep.   Al arǵy bettiń qazaqtarynda keń taralǵan shýmaq mynandaı eken:   «Qarlyq» jazdym qatyryp, Qalam ushyn batyryp. Osy jazǵan qarlyqty, Oryndarsyń asyryp.   Qytaıdan oralǵan qandastardyń aıtýynsha, «qarlyqty» keıde jigitter unaǵan qyzǵa sóz aıtý úshin qoldanady. Al qyzdar «qarlyqta» jigitke degen ókpe-nazyn bildiredi. Urysyp qalǵan adamymen alǵashqy qarda tatýlasatyndar da bar. О́leńdi aqyn jigitter óz janynan jazady. Hatpen ǵana emes, aýyzsha da aıtady. Sońǵy kezderi ony sms nemese chat arqyly jazý shyǵa bastaǵan kórinedi. Jylyna bir ret qana oınalatyn «qarlyqqa» ásheıin oıyn ǵana emes, adamdardy bir-birine jaqyndatýǵa sebep bolatyn jaqsy salt dep qaraýǵa bolatyndaı.