• 14 Qazan, 2016

Táýelsizdiktiń tátti jemisi

300 ret

kórsetildi

7 mın

oqý úshin

Egemen Qazaqstan

Qazaq – táýbeshil halyq. Erterekte úlken atalarymyz «Alla, osy kórsetkenińe shúkir» dep otyratyn. Jastyq shaqtary qalaı ótkenin anyq bile bermeımiz ǵoı, Qudaıǵa shúkirshilik aıtyp otyrǵan keziniń ózi búgingideı aq túıeniń qarny jarylǵan, qoı ústine boztorǵaı jumyrtqalaǵan zaman emes edi. El áli de qońtorǵaılaý turatyn. Aýyldarda mashınanyń myqtysy «Moskvıch», al «Jıgýlı» degenińiz ilýde bireý. Qorjyn tamdarynda jasaýly jıhaz da joq. Tapqany tamaǵynan kóp artyla bermeıdi. Keıinirek, «apyr-aý, atalarymyz netken qanaǵatshyl bolǵan» dep oıladyq. At jalyn tartyp mingennen keıin oı men qyrǵa kóz jibersek, kıiz týyldyryqty alash balasynyń kórmegeni joq eken ǵoı. Patshalyq Reseıdiń sońǵy jyldary men Qyzyl ımperııanyń kúsh alǵan jyldarynda Ortalyq Azııa halyqtarynyń ishinde halqynyń sany jaǵynan eń kóbi qazaqtar bolypty. Ahań – Ahmet Baıtursynov aıtqandaı, «Álhamdýlla, biz qazaq alty mıllıon boldyq» dep shúkirshilik ári maqtanysh qylǵan 1916 jyldan beri óskenimizde, demograf Maqash Tátimov eseptegendeı, búginde 40-45 mln halyq bolyp jaıqalyp turǵandaı ekenbiz. Qazaqty patshalyq Reseı de aıaǵan joq. Qyzyl terror kezinde, bizdegi sol ımperııanyń qyzyǵyn kórip, dúnıege toıynǵandar ǵana ańsaıtyn Keńes ókimetiniń kezinde qynadaı qyrylyp qaldyq... Búgingi kúnimiz táýelsizdiktiń arqasy. О́kinishtisi, bizde áli kúnge deıin saqalyna shirkeı uıalap, el, jer qorǵap at ústinen túspegen ata-babalarymyz armandap ótken táýelsizdik qadirin túsinbeıtinder barshylyq ekendigi qobaljytady. Olar úshin bári ońaı sııaqty. Búginde Qazaqstan óz aldyna jeke memleket bolyp jaıqalyp ósip, tuǵyry bekem, maqsaty aıqyn, keleshegi kemel el bolsa, biz eń aldymen osy Táýelsizdik qazyǵyn qaqqan Elbasy Nursultan Ábishuly Nazarbaevtyń qadir-qasıetine jete bilýimiz kerek. О́ıtkeni Qazaqstannyń búgingi jetistikteriniń bári Elbasynyń sarabdal saıasatynyń arqasy ekendigin kóziqaraqty jandar biledi. Osy oraıda, Alash balasy alańsyz bolý úshin tórt qubylamyzdy túgeldep, basqa memlekettermen shektesetin shekaralarymyzdy shegendep berdi. Táýelsizdik alǵan jyldary jergilikti halyqtyń úles salmaǵy 40 paıyzǵa da jetpeıtin qazaqtyń shekarasyn shegendeý Elbasyna ońaı túsken joq. Biz muny belgili qoǵam qaıratkeri, Parlament Májilisiniń depýtaty Saýytbek Abdrahmanovtyń Elbasymen tikeleı suhbatyna qurylǵan «О́mir ótkelderi» kitabyn oqyǵanda taǵy da anyǵyraq túsine tústik. Dıplomatııa – aıla ǵana emes, myqty baılam, oryndy usynysty eki jaqtyń da júıkesine salmaq túsirmeı, tıimdi sheshýdiń sara joly. Qazaqstan Prezıdenti osyndaı kúrdeli máselelerden óziniń tapqyrlyǵy arqyly jol taýyp, qazaq jerin bólshekteýden aman saqtap qaldy. Osyny jas urpaq túsinip, elin, jerin qadirlesin degen maqsatta qaıta eske túsirip otyrmyz. О́ıtkeni, Táýelsizdiktiń joly jeńil bolmaǵanyn jas urpaǵymyz onshalyqty bile bermeıdi. Bilmegen jerde qadirine jetpeý bastalady. Al Táýelsizdiktiń tátti jemisi týraly aıtar bolsaq, árıne, uzaqqa ketemiz. Eń bastysy, kórshi elderimizdiń ul-qyzdary jumys izdep shetke ketkende, birde-bir qazaq balasy eshkimge táýeldi bolǵan joq. Ormandaı Otanynda abyroıymen otyrdy. Táýelsizdiktiń jetistikterin ár aımaqtyń damýynan, qol jetkizgen jetistikterinen kórýge bolady. Mysaly, halqynyń sany jaǵynan respýblıkada aldyńǵy oryn alatyn Ońtústik Qazaqstan oblysynda eki-úsh qana emes, tórt aýysymdy mektepterdiń kóp bolǵandyǵy búginde ertegi sııaqty. Kezinde ildaldalap balshyqtan salǵan apatty mektepter de kóp bolatyn. Memleket basshysynyń «100 mektep, 100 aýrýhana» baǵdarlamasy osy jaǵdaıdy túbegeıli sheshýge múmkindik týǵyzdy. Jyl saıyn 20-25 jańa mektep paıdalanýǵa berilip keledi. Oblystyń tek bıylǵy jylǵy ǵana áleýmettik jetistikterine kelsek, kóńil toǵaıtatyndaı jumystar bar. Áleýmettik salaǵa aıryqsha kóńil bólinýde. Aǵymdaǵy jyly 10 densaýlyq saqtaý nysanynyń qurylysy, 8 nysanda kúrdeli jóndeý jumystary júrgizilip jatyr. Oblysymyzda álemdik medısınadaǵy ozyq tehnologııalar paıdalanylýda. Balalar qan tamyry hırýrgııasyn damytý qolǵa alyndy. Medısınalyq qyzmettiń sapasyn jaqsartý maqsatynda qyzmetkerlerdiń biliktiligin arttyrýǵa kóńil bólinip otyr. Esepti kezeńde náresteler ólim-jitimi – 13 paıyzǵa, qan aınalymy aýrýlary – 15 paıyzǵa, týberkýlez – 24 paıyzǵa, onkopatologııa 2 paıyzǵa tómendedi. Bilim berý salasynda ústimizdegi jyly 37 mektepke deıingi uıymdar ashylyp, jalpy sany 1 561 birlikke artty. Búgingi tańda 42 mektep, 6 balabaqsha iske qosylyp, nátıjesinde 11 apatty jaǵdaıdaǵy, 9 úsh aýysymdy mektepterdiń qurylysy aıaqtaldy. «Jumyspen qamtýdyń jol kartasy-2020» baǵdarlamasy aıasynda jartyjyldyqta 33 383 azamat áleýmettik qoldaý sharalarymen qamtyldy. «О́ńirlerdi damytýdyń 2020 jylǵa deıingi» baǵdarlamasy aıasynda 790 myń sharshy metrlik 262 úıdiń qurylysy júrgizilip jatyr. Bıyl 252 myń sharshy metrlik 151 úı paıdalanýǵa beriledi. Oblysta respýblıkamyzdyń ekonomıkalyq qýatyn eseleıtin, shıkizatqa táýeldilikten qutqaratyn ındýstrııalyq aımaqtar tabysty jumys jasap jatyr. Bıyl aýyl sharýashylyǵynyń jalpy ónimi 123 mlrd teńgege jetkendiginde memlekettik qoldaýdyń orny aıqyn baıqalady. Qazirdiń ózinde 4 myńdaı usaq sharýa qojalyǵy 47 kooperatıvke birikti. Aýdan, qalalarda MTS-ter ashylyp, qýatty tehnıkalar sharýalarǵa qyzmet ete bastady. Bular – bir oblysta bolyp jatqan jaǵdaıdyń kórinisi. Táýelsizdiktiń tátti jemisin jeý degen osy. «Tarıh – bizdiń halqymyzdyń saq pen túrkiniń, Qazaq handyǵynyń dáýirinde, Uly Otan soǵysy kezinde kórinis tapqan uly kúresiniń kýási. Bul – bizdiń ótkenimiz jáne taǵdyrymyz. Babalarymyz umtylǵan ańsarly maqsat – Táýelsizdikke bizdiń urpaq qol jetkizdi. Sondyqtan da bul kún tutas urpaqtardyń oryndalǵan armanyn bildiretin qýanyshty ári mańyzdy mereke bolyp tabylady. О́ıtkeni, táýelsizdik pen teńdik, egemendik pen memlekettilik – kez kelgen halyq úshin asa qundy uǵymdar. Biz osy taǵdyrdy qabyl alyp, birlik pen eńbek arqyly tarıhı jolymyzben shyǵynsyz júrip kelemiz. Elimiz egemendigin nyǵaıtyp, Máńgilik El bolýǵa baǵdar ustady. Sondyqtan Táýelsizdik kúni – barsha Qazaqstan halqy men álemniń barlyq túkpirindegi dostarymyz úshin uly mereke», – dedi Qazaqstan Prezıdenti. Keıbir memleketterdiń ǵasyrlap ótetin tarıh joldaryn shırek ǵasyrda júrip ótip, álemge tanylǵan Qazaqstan úshin eń ulyq mereke – Táýelsizdik kúni. Sondyqtan, Alashymyzdyń basynan baq taımaı, kósegesi kógere bersin dep tileımiz. Qaırat Balabıev, Ońtústik Qazaqstan oblystyq máslıhattyń depýtaty