Sanamyzǵa saq bolaıyq, aǵaıyn!

Sońǵy kezderi jer-jerde ekstremızm men terrorızmdi qalaı aýyzdyqtaý jóninde alqaly jıyn­dar ótip, zańdyq turǵydan olardyń qyzmetine tosqaýyl qoıý jóninde pikir almasýlar júrip jatyr.  Árıne, memlekettiń qaýipsizdigine qater tóndiretin  kez kelgen dinı aǵymnyń erkin júrip, keń jaıylýyna múmkindik berýge bolmaıdy. Dinı ekstremızm  dinniń, ımandylyqtyń atyn jamylyp áýeli jamaǵatty jaǵymdy nıetimen baýrap alyp, birtindep túpki maqsatyn júzege asyrýǵa dendep kirisetinge uqsaıdy.  Qazirgi kezde ekstremıstik yńǵaıǵa kóshe bastaǵan aǵymdardyń túpki maqsatynan basynda beıhabar boldyq emes pe? Jetpis jyl boıy ateızmniń besiginde terbelgen qoǵamnyń syrttan kelgen ıslam dininiń ýaǵyzshylaryn  quddy bir qutqarýshylardaı qabyldaǵany taǵy bar. Sóıtsek, ıslamnyń ishindegi túrli-túrli aǵymdar   elimizde oqý oryndaryn ashyp, qaıyrymdylyq qorlaryn uıymdastyryp, sanamyzǵa sony ıdeologııany sińirip, «taza dinge»  úndeı bastaǵanyn keıin bildik qoı. Ǵasyrlar boıy ulttyq dástúrdi ulyqtap, ózara úılesimin taýyp kelgen dinimiz «taza emes» bolyp shyqty... Já, áńgimemizdiń álqıssasyn dinı ekstremızmnen bastap edik. Endi hal-qaderimizshe kelgeninshe sonyń tereńine úńilip kórelik. Ekstremızm ataýlynyń túp atasy latynnyń extremus  sózinen bastaý alyp, ıaǵnı  «eń shegine jetken» degendi bildiredi. Jalpaq tilmen tujyrymdaıtyn bolsaq, ekstremızm  eń bir shegine jetken kózqarastar men is-qımyldarǵa júginetindigimen erekshelenetin kórinedi.  Osy kózqarasty ustanatyn jamaǵat ýaqyt eleginen ótken, qoǵamda birjola qalyptasqan normalar men erejelerge múldem moıynsunbaıdy. Moıynsunbaǵany óz aldyna, qaıta ózderiniń dinı fýndamentalıstik kózqarastarymen tutas álemdi qaıta qurýǵa umtylyp baǵady. Basqalaı aıtqanda,  dinı ekstremızm degenińiz qoǵam úshin dástúrli júıeni, qundylyqtardy, moral men quqyqty joqqa shyǵara otyryp, dinge jaqyn degen óz «ıdeıalaryn» agressıvtik turǵydan nasıhattaýǵa jantalasady. Sarapshylardyń pikirine den qoıatyn bolsaq, dinı ekstremızmniń belgilerin tómendegishe tarqatýǵa bolady. Dinı ekstremızmge moıynsunǵandar dinı qulshylyǵyn turaqty túrde ásirelep kórsete otyryp, basqalardan da ózderine «uqsap baǵýdy» talap etedi. Sondaı-aq, fanatızm shylaýyndaǵy tózimsizdik pen qataldyq, ózderiniń jeke pikirine degen soqyr senim olarǵa aınalasyndaǵylardyń múddesin eskerýge múlde  múmkindik bermeıdi.  Adamdarǵa dóreki túrde jáne shalt jaýap qatyp, olarmen qatal jáne sózin short kesken yńǵaıda áńgimelesedi. Bul kórinisterdiń qazaq qoǵamynda beleń ala bastaǵanyna da birshama ýaqyt boldy. Tipti, sońǵy kezderi  agressıvtik pıǵyldaǵylardyń aınalasyndaǵylarǵa óz nanym-senimderin tańǵany óz aldyna,  belsendi qımylǵa kóshe bastaǵany aıqyn ańǵarylady. Dinı ekstremızmniń shylaýyndaǵylar, eń aldymen, adamdardyń sanasyn ýlap, «aıtqanyna kóndirip, degenine júrgizedi». Dinaralyq alaýyzdyqty órshitip, mádenı-tarıhı qundylyqtardyń buzylýyna ákeledi. Sondaı-aq, jalpy bilim beretin oqý júıesine kıligip, óz talaptaryn  oryndatýǵa umtylady. «Bárin aıt ta birin aıt» demekshi, joǵarydaǵy biz keltirgen sıpattamadan elimizde qanatyn keńge jaıyp kele jatqan búldirgi aǵym – salafızmniń bolmysyn aına-qatesiz tanısyz. Olar ózderinikin ǵana «taza din» dep qabyldap, ulttyq dástúrińe, tarıhı qundylyqtaryńa moıynsunbaıdy. Olar úshin bári shırk. Endeshe, memlekettiń, ulttyń qaýipsizdigine birjola qater tónbeı turǵanda, salafızmdi zańdyq jaǵynan bolsyn, ıdeologııalyq jaǵynan bolsyn aýyzdyqtaý kerek. Ǵabıt ISKENDERULY, «Egemen Qazaqstan»