Áselhan, Ásııa, Qonysbaı

Halyq aqyndaryna qurmet kórsetildi Táýelsizdigimizdiń 25 jyldyǵyna arnalyp ótip jatqan oblystardyń elordadaǵy kúnderi astanalyqtarǵa elimizdiń ár shalǵaıynda jatqan baı óńirlerimiz tek nany men etin, mıýasy men kókónisin, balyǵy men balyn, maıy men qurtyn usynǵan joq, án men jyrdan shashý shashty, ónerimen tamsandyrdy. Qaı jaǵynan bolsyn óskenimizdi, órkendegenimizdi kórsetti. Halqymyzǵa tuńǵyshtardy bergen topyraǵy qunarly Qostanaı men qazynaly Ońtústik Qazaqstan oblystarynyń kúnderinde de astanalyqtar úshin aq túıeniń qarny jarylǵandaı bolǵany ras. Osy sharanyń aıasynda Qostanaı oblystyq ákimdigi mádenıet basqarmasynyń uıymdastyrýymen Ulttyq mýzeıde ótken basqosý – Qazaqstannyń halyq aqyndary Áselhan Qalybekova, Ásııa Berkenova jáne Qonysbaı Ábilmen kezdesý keshi Astananyń talǵampaz jurtyna erekshe áser qaldyrǵany aıan. Aıtysker halyq aqyndarynyń kórermenderimen basqosýy tuńǵysh uıymdastyrylyp otyrǵanyn da aıta ketsek artyq bolmas. Elimiz baılanǵan bodandyqqa etimiz de óle bastaǵan ótken ǵasyrdyń 70-80-shi jyldary ana tilimiz, aq dinimiz, dástúrimiz esikten qarap qalǵan kezde qazaqtyń has óneri – aıtys osy qazynalarymyzdyń joqshysyndaı jalaýlatty, halyqtyń rýhyn kóterdi. 80-shi jyldardyń alǵashqy jartysynda halyqtyń arasynan qaınap shyqqan Manap Kókenov, Kóken Shákeev, Táýshen Ábýova men Kókbaı Omarovtyń sońynan ilese kelip, aıtysty jańa satyǵa kótergen toptyń bel omyrtqasyndaı osy úsh aqyn edi. Shabyty shamyrqanǵan jas aqyndar qyzyl qursaýy myqty partııadan da yqpaı, halqymyzdyń joǵyn taısalmaı aıtatyn. Olar oblysaralyq teleaıtys­tarda baptaǵan báıge atyndaı ysyla tústi. Halqymyzdyń ǵa­syrlar boıy ańsaǵan armanymen, tógilgen qanymen, kóz jasymen kelgen Táýelsizdik 90-shy jyldary aıtys aqyndaryn tipti qanattandyrdy. Aıtyskerler ólgenimiz tirilip, ósh­kenimiz janǵandaı bolyp ortamyzǵa kelip jatqan Alash arys­tary týraly, bosaǵadan tórge ozǵan tilimizdi, dinimizdi qýana jyrǵa qosty. Kezdesý basynda kórsetilgen sonaý 80-90-shy jyldary ótken aqyndar aıtysynan úzindiler rýhty kótergen sondaı shabytty shaqtardy eske saldy. Iá, sol jyldary aıtys qoǵamdy jańartýǵa kúreskerlikpen atsalys­ty desek artyq ketpespiz. Áselhan, Ásııa, Qonysbaı bastaǵan toptyń aıtys­ta aıtqan syn-pikirleri jebeniń oǵyndaı nysanaǵa dóp tıip jatatyn. Olar bılik basyndaǵylar, jurtshylyq tarapynan eskerilmeı de qalǵan joq. Qostanaı oblysynda qazaqty 30-shy jyldary qynadaı qyrǵan ashtyqty uıymdastyrǵan qý sheke Goloshekın atyndaǵy temir jol stansasy boldy. Osyny aıtysta «tur áli Goloshekın stansasy, tarıhtyń jyrtylmaıtyn paraǵyndaı» degen Ásııanyń sózi stansa atynyń ózgertilýine túrtki boldy. Aıtystardan keıin tolyp jatqan tarıhı ataýlardyń qalpyna keltirilgenine jurt kýá. Al Áselhannyń «halyqqa paıdasy joq ákimderden, jaǵatyǵun bir qushaq otyn artyq» degen sózin atqaminerler qaı ýaqytta da ishteı qaıtalap júrse nesi aıyp? Áselhan, Ásııa, Qonysbaılar aıtys mazmunynyń jańarýyna ǵana emes, maqamyna da jańalyq engizgen toptyń maıtalmandary. Úsheýiniń maqamy úsh dara, aldy-artyndaǵylardyń eshqaısysyn qaıtalaǵan joq. «Áı-áı aqyn» Qonysbaıdyń maqamy, oryndy ázili, utqyr oılary aıtysqa ańqasy kepken tyńdaýshylaryn terbetetin edi. Jańaryp, jańǵyrǵan, qaıta túlegen aıtystyń damýyna zor úles qosqan aqyndardyń sońynan jyrdyń taıyndaı bolyp shákirtter erdi. Aıtys aqtańgerleriniń shyǵarmashylyq keshinde jas aıtyskerler Dáýren Ysqaq pen Marǵulan Ospanov halyq aqyndaryna jyrdan shashý shashyp, arnaý óleńderin aıtty. Aqyndardyń Astana tórindegi keshine Qostanaı oblysynyń ákimi Arhımed Muhambetov te qatysty. – Halqymyz qazynasynyń biri – aıtystyń damýyna, Táýelsiz elimizdiń mádenı-rýhanı jaǵynan nyǵaıýyna Qazaqstannyń halyq aqyndary Ásel­han Qalybekovanyń, Ásııa Ber­ke­novanyń, Qonysbaı Ábildiń qosqan úlesi mol. Bıyl qostanaılyqtar ob­lystyń 80 jyldyq mereıtoıyn atap ótedi. Osyǵan oraı óńirimizden shyq­qan qos aqyn Qonysbaı Ábil men Ásııa Berkenova merekelik eskertkish medalimizdiń laıyqty ıegerleri de bolyp otyr, – dep Arhımed Begejanuly olardyń keýdesine «Qostanaı oblysyna 80 jyl» medalin taqty jáne úsh aqynǵa syı-sııapatyn jasady. Keshte arqaly aqyndar tyńdaý­shylaryna emen-jarqyn estelik áńgi­meler aıtty. Aıtaryn aıtyp qalǵan aqyndar búgingi aıtystyń jetistigi men kemshin tustaryn da jasyrmady, has ónerdiń bolashaǵy týraly aıtty. «Áı-áı aqyn» Qonysbaı kórermeniniń aldynda «áı-áıine» salyp, jyr tókti. Negizi, jan-jaqty daryndylyq aıtysker aqyndardyń ereksheligi bolsa kerek. Qonysbaı Ábil aıtyskerliktiń syrtynda otyz shaqty ánniń avtory, satıralyq shyǵarmalary bir tóbe. Qazir aqyndar aıtys sahnasyna shyqpasa da, jyr aýylynan alystaǵan joq, jazba óleńge bet burǵan. Úsheýi de óleńderin oqydy. Kópshilik Ásııanyń ánshilik qyryna da kýá boldy. Kezdesýge qatysqan belgili satırık, halyqaralyq «Alash» ádebı syılyǵynyń laýreaty Kópen Ámirbek, belgili qalamger Qaısar Álim aqyndar jaıly jyly lebizderin ortaǵa saldy. Ulttyq mýzeıdiń dırektory Darhan Myńbaı aqyndardy quttyqtap, kesh uıymdastyrýshylaryna alǵysyn bildirdi. Halyqtyń aqynyna, aqynnyń sahnasyna saǵynyshyn pash etken shyǵarmashylyq kesh Qonysbaı Ábildiń jas ánshi Araılym Rahymqyzymen qosyla shyrqaǵan «Ańsaý» degen ánimen túıindeldi. Názıra JÁRIMBETOVA, «Egemen Qazaqstan» ASTANA Sýretti túsirgen Orynbaı BALMURAT, «Egemen Qazaqstan»