Islam ulttyq dástúrdi ulyqtaıdy

Islam dininiń adamzat ómirindegi orny erekshe. Álemdi izgilikke úndep, ilgeri nıet, ilkimdi oıǵa jeteler osynaý dinimizdiń qadir-qasıetin uǵyp, ony laıyqty tutynar jamaǵattyń qatary qalyń. Desek te keıbir keleńsiz áreketterdiń kesirinen Islamǵa orynsyz kúıe jaǵylyp, kiná taǵylyp jatatyny bar. Osy oraıda biz QMDB-nyń naıb múftıi, «Nur Astana» ortalyq meshitiniń bas ımamy Naýryzbaı О́TPENOVKE jolyǵyp, saýaldar qoıǵan edik. – Islam dininiń qoǵamymyzdy sa­ýyq­tyrýdaǵy róli jóninde ne aıtasyz? – Qaı zamanda da Islam dininiń qo­ǵamǵa yqpaly, onyń orny men mán-ma­ńy­zy joǵary boldy dep aıta alamyz. Buǵan – tarıh kýá. Búgingi ǵylymı jetis­tik­terdiń tolysyp, pisken, ósip-órken­degen kezeńi Islam órkenıetine, musyl­man halqynan shyqqan ǵalymdarǵa tıesili. Qazaqtyń tanym-túsinigimen úılesim tapqan Islam dininiń uly dalamyzda órisin keńeıtýine eńbek sińirgen, aby­roı-bedeli asqan din ǵulamalary men qaı­ratkerleri az bolmaǵan. Keshegi ótken osy din qaıratkerleri, ımam-moldalar ha­­lyq­ty jaqsylyqqa úndep, izgi qoǵam qa­lyp­tastyrýda úlken ról atqarǵany belgili. Allaǵa sansyz shúkirlik aıtamyz, bizge táýelsizdik eń úlken nyǵmet bolyp oraldy. Táýelsizdigimizben birge ata din, baba saltymen qaıta qaýyshtyq. Tarıhta ımam-moldalardyń qoǵamdyq is-sharalarda, el basqarý isterinde belsendi qyzmet et­kenin bilesizder. Imam – qashanda qalyń buqarany birlikke uıytyp, ımandylyqqa shaqyrýshy tulǵa. Qazirgi qoǵamda ımamdardy halyq qudaıy as, dinı rásimderdiń basy-qasynan ǵana emes, alýan túrli mańyzdy mádenı is-sharalardan, ǵylymı keńistikterden de jıi kóredi. Elbasymyz Nursultan Nazarbaev memleketimiz zaıyrly qoǵam qaǵıdattaryn basshylyqqa alǵanymen, dinniń qoǵamnan bólinbeıtinin árdaıym aıtyp keledi. Qoǵam bolǵan soń, san túrli máseleler týyndaıdy. Osy oraıda ımamdar me­shit­terde, qoǵamdyq oryndarda jáne buqa­ralyq aqparat quraldary arqyly dás­túrli dinimizdi basshylyqqa ala otyryp, aqyl-keńes, usynystaryn aıtýdan jalyqqan emes. Qazir kóp jastar qu­bylaǵa júz buryp, sájdege jyǵylyp ja­tyr, bul, álbette, qýanyshty jaıt. О́ıtkeni, ımandy jas otanshyl, tárbıeli, bilimge qushtar bolyp qalyptasady. Bul rette jastardyń durys baǵyt taýyp, dástúrli dinimiz, ıaǵnı Matýrıdı aqıdasy, Ábý Hanıfa mázhaby boıynsha bilim alýynda ımamdar úlken mindet atqarady. Sonymen qatar, ımandylyq, Otandy súıý, ata-anany qurmetteý syndy jalpy adamı qundylyqtardy nasıhattaý da mańyz­dy dep oılaımyn. – Búgingi tańda asyl dinimizdiń atyna kir keltiretin túrli jaǵymsyz áre­ket­ter jıi oryn alýda. Munyń sońy nege aparyp soqtyrýy múmkin? – Iá, rasynda, álemde jáne eli­mizde oryn alǵan osyndaı jaıttar biz­di qatty qynjyltady. Jalpy, din uǵy­my adamgershilikke, ıgilik pen qundylyqtarǵa negizdeledi. Al Islam, túpki máninde aıtylyp turǵanyndaı, beı­bitshilikti tý etken din ǵoı. Bul týrasyn­da Allanyń sózi Quran aıattarynan, ar­daqty paıǵambarymyz Muhammedtiń (s.ǵ.s.) ónegeli ósıetterinen san myń mysal, aıqyn dálelder keltirýge bolady. Barshamyzdyń esimizde bolar, ekstremızm men terrorızm áreketteri álemdi sharpı bastaǵan tusta Elbasy Nursultan Nazarbaev terrorıstik áreketterdi beı­bitshil Islam dinine telimeý kerektigin ashyq aıtqan edi. Bizdiń de aıtarymyz, dinnen terrorızmdi, terrorızmnen dindi izdep qajet emes. Álemdik musylman qaýymdastyqtary biraýyzdan mundaı zorlyq-zombylyq áreketteriniń kez kelgenin qatań aıyptap, málimdeme jasady. О́z kezeginde bas múftı Erjan qajy Malǵajyuly jetekshiligindegi Qazaqstan mu­sylmandary dinı basqarmasy, barsha el ımamdary qoǵamǵa qaýip tóndiretin, el­diń tynyshtyǵyn buzyp, iritki salatyn, dindi betperde etetin barlyq quby­lys­tarǵa qarsylyq tanytady jáne jas­tar­dy, jalpy halyqty ata din, salt-dás­túri­mizge jat aǵym ıdeologııasynan saq­tandyrý jumystaryn odan ári kúsheı­tedi. Bul oraıda qoǵamnyń basty máse­le­sine baılanysty áleýmettik ortaǵa júk­teler mindet te birtarapty emes, jan-jaqty júrgizilýi kerektigin aıta ketýimiz kerek. Jastardy jat aǵymnan saq­taý maqsatynda meshit minberlerinde ımam­dar men din qyzmetkerleri tarapynan ýa­ǵyz-nasıhat jumystary belsendi júrgi­ziledi. Memleketimiz de mundaı zııan­dy aǵymdarǵa zań turǵysynan tyıym salyp, qarqyndy qyzmet etýde. Jat aǵym quryǵyna oı-sanasy bekip, aqyl toqtatyp úlgermegen jastar jıi iligetindikten, ata-analar balalarynyń dinı bilimine úlken jaýapkershilikpen qarap, baǵyt-baǵdar berse, qajet jaǵ­daıda jáne kez kelgen ýaqytta din mamandaryna jolyǵyp, keleńsizdiktiń aldyn alýǵa umtylsa jón bolar edi. Jalpy, bul máselede bútin qoǵam bolyp jumylýymyz kerek dep oılaımyn. – Jat aǵymnyń jeteginde júrgen jastarymyzdy dástúrli dinimizge burý baǵytynda nendeı naqty sharalar qolǵa alynyp jatyr? – Qazaqstan musylmandary dinı basqarmasy óz quzyreti sheńberinde «Dinı qyzmet jáne dinı birlestikter týraly» Zańyna sáıkes, Matýrıdı aqı­dasy, Hanafı mázhaby negizinde qyzmet etedi. Dinı basqarma el rýhanııa­tyn kó­terý, halyqtyń dástúrli dinı saýatyn arttyrý maqsatynda birqatar aýqym­dy baǵdarlamalardy, júıeli joba­lardy qolǵa alyp keledi. Tól máde­nıetimizdi jańǵyrtyp, dástúrli joly­myzdy jurtshylyqqa jetkizý úshin bir­neshe jyldy qatarynan «Din men dástúr jyly» dep jarııalap, osy kezeńde dástúrimizdi ulyqtap, dini­miz­di dáriptegen ońdy sharalardy ótkizdi. Bıyl­ǵy jyldy «Din jáne tarıh taǵyly­my jyly» dep jarııalaýynyń da máni erekshe bolyp otyr. Biz ótkenimizge kóz salmaı, tarıhymyzdy tanymaı, bolashaqqa nyq qadam jasaı almaıtynymyz belgili. Osy se­bepti bizdiń ata dinimiz, salt-sanamyz, má­denıetimiz qandaı bolǵan, onyń tarıhı sabaqtastyǵy qandaı bolýy kerek degen ıgi muratpen dinı basqarma elimizdiń tarıhyna, dinimizdiń bastaýyna tereńirek úńilip, ony halyqqa nasıhattaýdy jos­parlaıdy. Al QMDB jalpy óz jumysyn basty tórt baǵytta: atap aıtsaq, ýaǵyz-nasıhat, jat aǵymdarmen jumys, dinı saýat ashý jáne qaıyrymdylyq isteri bo­ı­ynsha aıqyndap alǵan. Osy baǵyttarǵa sáıkes ımamdardyń jumystary jos­parly hám júıeli túrde júrgizilýde. Biz halyqty dástúrli dinı bilimdi, Islam qundylyqtaryn meshitten ǵana alýǵa, úırenýge shaqyramyz. Al dinı máselelerge baılanysty týyndaıtyn suraqtarǵa dinı basqarmaǵa, meshitterge qarasty resmı saıttar arqyly bilikti mamandar jaýap beredi. Meshit esigi de árdaıym jamaǵatqa ashyq. Ár kún saıyn keshkilik mańyzdy taqyryptar boıynsha ýaǵyz-nasıhattar aıtylady. Áńgimelesken Joldybaı BAZAR, «Egemen Qazaqstan»