Otqarý oıynshyq emes...

Terrorızm qaýpiniń aldyn alý maqsatynda birqatar zańǵa ózgerister men tolyqtyrýlar engizilýde. Parlamenttik jumys tobynyń qaraýyna usynylǵan «Aınalymdaǵy jekelegen qarý-jaraq túrlerine memlekettik baqylaýdy júzege asyrý týraly» zań jobasy da ótkir máseleni qozǵaıdy. Bul zań jobasyna engizilýi tıisti tolyqtyrýlardy Ishki ister mınıstrligi ázirlep, usynǵan. Qoldanystaǵy zań talaptaryn kúsheıtý sońǵy kezderi oryn alǵan tótenshe oqıǵalardan keıin mańyzǵa ıe bolyp otyr. Atap aıtqanda, osyǵan deıin jeke adamdardyń ıeligine beriletin qarý túrleri «5 + 5» erejesimen saýdalanatyn edi. Iаǵnı, bir jeke tulǵaǵa 5 qysqa uńǵyly myltyq jáne 5 tegis uńǵyly otqarý satyp alýǵa ruhsat beriletin. Bylaı qara­ǵanǵa, bir adamnyń basynda on túrli otqarýdyń bolýy tańdanys týǵyzǵanymen, ańshylyq pen mergendik kásibin meńgergen tarap­tyń ókilderi úshin bul qalypty sanalady eken. «Qoramsaq» qarý-jaraq assosıasııasynyń vıse-prezıdenti Sergeı Katnovtyń aıtýynsha, naǵyz ańshy úshin besqarýdyń saı bolýy shart. «Bir ańshy osynshama qarýdy qaıtedi? Mysalǵa, iri tulǵaly janýarlardy sholaq myltyqpen atyp qulata almaısyz. Sol sııaqty, jaqyn qashyqtyqqa ushatyn oqpen kózdegenińizdi alys­tan atyp túsirý múmkin emes. Ańshylyqtyń taǵy bir ereksheligi, qus atýǵa arnalǵan myltyqty qasqyrǵa kezenýge múl­dem bolmaıdy. Osyndaı shartpen alǵanda, bir adamda 10 túrli qa­rýdyń bolýy qısyndy...», deıdi ol. Dál osy kásibı ańshylar men mergenderdiń qaýymdastyǵy zań talaptarynyń birden kúsheı­tilgenine qatysty qarsy ýáj aıtýda. Sonyń bir parasyn Alma­tyda bas qosqan mamandar tal­qyǵa saldy. «KIPR» taldaý orta­lyǵynyń uıymdastyrýymen bolǵan talqylaýda zań jobasyna engizgeli turǵan ózgerister dál osy qalpynda qabyldanatyn bolsa, otandyq qarý-jaraq dúkenderi men ańshylar qaýymdastyǵy zardap shegýi múmkin degen pikir aıtyldy. Jobada jeke tulǵalarǵa qarý saýdalaýdyń mólsherin «5 + 5» talabynan «2 + 2» deńgeıine túsirilý kózdelgen. Tolyq tekserýden ótip, qarý ustaýǵa ruqsat berilgen azamat endi tek ańshy qarýynyń  eki túrine ǵana qol jetkize alady. Ańshylyqty kásip etkender men osy saladan nápaqa taýyp, qomaqty salyq tólep otyrǵan kásipkerler buǵan narazy. Ulttyq mergender qaýymdastyǵy basqarmasynyń tóraǵasy Aleksandr Tenniń aıtýynsha, Ishki ister mınıstrligi bir-jaqty kózqaras ustanyp otyr eken. – Iá, qarý-jaraq oıynshyq emes. Biraq, ańshy qarýyna nemese ózin ózi qorǵaý maqsatynda ustaıtyn qarýǵa qaýip tóndiretin qural retinde qarap, ony birden tartyp alýǵa tyryspaý kerek. Eń aldymen, elimizdegi ańshylar men qarý ustaýǵa ruqsat berilgen adamdar jiti baqylaýda bolýy tıis. Olar jyl saıyn arnaıy tekserýden ótip, kerekti anyqtamalardy ishki ister organdaryna ótkizip turady. Ańshylardyń úı jaǵdaıynda qarý saqtaıtyn oryndary da tekseriledi. Qaýipsizdik sharalary saqtalady. Olar týraly jeke málimetter de óte qupııa, polısııamen qorǵalady, – dedi maman. Qalaı bolǵanda da, qarý-ja­raq dúkenderine qatysty sha­ra­lardyń da qataıtylǵany du­rys. Parlamenttik jumys to­by­­nyń qaraýyna usynylǵan «Aı­na­lym­daǵy jekelegen qarý-ja­raq túr­lerine memlekettik baqy­laýdy júzege asyrý týraly» zań jobasy elimizdiń tynyshtyǵyn saqtaýǵa baǵyttalǵan tolyqqandy qujatqa aınalǵany mańyzdy. Mamandar pikiri osyǵan saıady. Qalmahanbet MUQAMETQALI, «Egemen Qazaqstan» ALMATY