22 Qazan, 2016

Qazaqstan Respýblıkasy Investısııalar jáne damý mınıstrliginiń buıryǵy  №457

300 ret
kórsetildi
36 mın
oqý úshin
  2015 jylǵy 17 sáýir, Astana qalasy Keme júrgizýshilerin shaǵyn kólemdi kemeni basqarý quqyǵyna attestattaý qaǵıdalaryn bekitý týraly «Saýda maqsatynda teńizde júzý týraly» 2002 jylǵy 17 qańtardaǵy Qazaqstan Respýblıkasy Zańynyń 4-baby 3-tarmaǵynyń 55-18) tarmaqshasyna jáne «Ishki sý kóligi týraly» 2004 jylǵy 6 shildedegi Qazaqstan Respýblıkasy Zańynyń 9-baby 1-tarmaǵynyń 26-21) tarmaqshasyna sáıkes buıyramyn: 1. Qosa berilip otyrǵan Keme júrgizýshilerin shaǵyn kólemdi kemeni basqarý quqyǵyna attestattaý qaǵıdalary bekitilsin. 2. Qazaqstan Respýblıkasy Investısııalar jáne damý mınıstrliginiń Kólik komıteti (Á.A.Asavbaev): 1) osy buıryqtyń zańnamada belgilengen tártippen Qazaqstan Respýblıkasy Ádilet mınıstrliginde memlekettik tirkelýin; 2) osy buıryq Qazaqstan Respýblıkasy Ádilet mınıstrliginde memlekettik tirkelgennen keıin kúntizbelik on kún ishinde onyń kóshirmelerin merzimdi baspa basylymdarynda jáne «Ádilet» aqparattyq-quqyqtyq júıesine resmı jarııalaýǵa jiberýdi; 3) osy buıryqtyń Qazaqstan Respýblıkasy Investısııalar jáne damý mınıstrliginiń ınternet-resýrsynda jáne memlekettik organdardyń ıntranet-portalynda ornalastyrylýyn; 4) osy buıryq Qazaqstan Respýblıkasy Ádilet mınıstrliginde memlekettik tirkelgennen keıin on jumys kúni ishinde Qazaqstan Respýblıkasy Investısııalar jáne damý mınıstrliginiń Zań departamentine osy buıryqtyń 2-tarmaǵynyń 1), 2) jáne 3) tarmaqshalarynda kózdelgen is-sharalardy oryndaý týraly málimetterdi usynýdy qamtamasyz etsin. 3. Osy buıryqtyń oryndalýyn baqylaý jetekshilik etetin Qazaqstan Respýblıkasynyń Investısııalar jáne damý vıse-mınıstrine júktelsin. 4. Osy buıryq alǵashqy resmı jarııalanǵan kúninen keıin kúntizbelik jıyrma bir kún ótken soń qoldanysqa engiziledi. Qazaqstan Respýblıkasy Investısııalar jáne damý mınıstriniń mindetin atqarýshy J.QASYMBEK «KELISILDI» Qazaqstan Respýblıkasynyń Ulttyq ekonomıka mınıstri ______________ E.DOSAEV 2015 jylǵy 28 mamyr Qazaqstan Respýblıkasy Investısııalar jáne damý mınıstriniń mindetin atqarýshynyń 2015 jylǵy 17 sáýir №457 buıryǵymen bekitilgen Keme júrgizýshilerin shaǵyn kólemdi kemeni basqarý quqyǵyna attestattaý qaǵıdalary 1. Jalpy erejeler 1. Osy Keme júrgizýshilerin shaǵyn kólemdi kemeni basqarý quqyǵyna attestattaý qaǵıdalary (budan ári - Qaǵıdalar) Qazaqstan Respýblıkasynyń «Saýda maqsatynda teńizde júzý týraly» 2002 jylǵy 17 qańtardaǵy jáne «Ishki sý kóligi týraly» 2004 jylǵy 6 shildedegi Zańdaryna sáıkes ázirlengen jáne shaǵyn kólemdi kemeni basqarý quqyǵyna attestattaý júrgizý jáne kýálikterdi berý tártibin, shaǵyn kólemdi kemelerdiń keme júrgizýshilerin daıarlaý baǵdarlamasyn kelisý jáne shaǵyn kólemdi kemelerdiń keme júrgizýshilerin daıarlaý jónindegi kýrstardy esepke alý tártibin aıqyndaıdy. 2. Osy Qaǵıdalarda mynadaı uǵymdar paıdalanylady: 1) ótinish berýshi - Qazaqstan Respýblıkasy Investısııalar jáne damý mınıstrligi Baılanys, aqparattandyrý jáne aqparat komıtetiniń «Halyqqa qyzmet kórsetý ortalyǵy» sharýashylyq júrgizý quqyǵyndaǵy respýblıkalyq memlekettik kásipornyna (budan ári – HQO) nemese «elektrondyq úkimet» veb-portalyna: www.egov.kz (budan ári - portal) osy Qaǵıdalardyń 7-tarmaǵynda kózdelgen tizbege sáıkes qujattardy usynǵan jáne shaǵyn kólemdi kemelerdi basqarý quqyǵyna teorııalyq bilimin tekserýden ótetin Qazaqstan Respýblıkasynyń azamaty, sondaı-aq sheteldik jáne azamattyǵy joq adam; 2) shaǵyn kólemdi kemeniń keme júrgizýshisi - shaǵyn kólemdi kemeniń menshik ıesi bolyp tabylatynyna nemese ony ózge zańdy negizde basqarýyna qaramastan, shaǵyn kólemdi kemeni basqaratyn jáne tıisti kýáligi bar adam. Keme júrgizýshige keme júrgizýge oqytatyn adam teńestiriledi. 3. Keme júrgizýshilerin shaǵyn kólemdi kemelerdi basqarý quqyǵyna attestattaýǵa on segiz jasqa tolǵan, shaǵyn kólemdi kemelerdi basqarýǵa densaýlyǵynyń jaı-kúıi boıynsha jaramdy dep tanylǵan, shaǵyn kólemdi kemelerdiń keme júrgizýshilerin daıarlaý jónindegi úlgi baǵdarlamadan tómen emes shaǵyn kólemdi kemeni basqarý boıynsha teorııalyq arnaıy daıyndyǵy bar adamdar jiberiledi. 4. Shaǵyn kólemdi kemelerdiń keme júrgizýshilerin daıarlaý jónindegi kýrstar oblystardyń, Astana jáne Almaty qalalarynyń jergilikti atqarýshy organdarynda (budan ári - jergilikti atqarýshy organdar) esepke alynýǵa jatady. 5. Shaǵyn kólemdi kemelerdiń keme júrgizýshilerin daıarlaý jónindegi kýrstardy bitirgeni týraly kýálikter (anyqtamalar) shaǵyn kólemdi kemelerdi basqarý quqyǵyn beretin qujattar bolyp tabylmaıdy jáne shaǵyn kólemdi kemelerdi basqarý quqyǵyna kýálik alýǵa attestattaýdan ótý kezinde usynylady. 6. Keme júrgizýshilerin shaǵyn kólemdi kemelerdi basqarý quqyǵyna attestattaý kezinde kompıýterlik keshenniń testileý baǵdarlamasymen emtıhan ótkizý arqyly ótinish berýshilerdiń teorııalyq bilimin tekserý júzege asyrylady. Emtıhandardy qabyldaý mekenjaılary ýákiletti organnyń ınternet-resýrsynda kórsetilgen HQO-da júzege asyrylady. Shaǵyn kólemdi kemelerdi basqarý quqyǵyna kýálikterdi resimdeýdi jergilikti atqarýshy organdar júzege asyrady. 2. Emtıhandar tapsyrýǵa jiberý tártibi 7. Shaǵyn kólemdi kemelerdi basqarý quqyǵyna kýálikti alý úshin ótinish berýshi HQO-ǵa mynadaı qujattardy usynady: 1) osy Qaǵıdalarǵa 1-qosymshaǵa sáıkes nysan boıynsha shaǵyn kólemdi kemelerdi basqarý quqyǵyna kýálik berýge ótinish; 2) keme júrgizýshi mamandyǵy boıynsha oqý ornyn bitirgeni týraly dıplom ne osy Qaǵıdalarǵa 2-qosymshaǵa sáıkes nysan boıynsha jergilikti atqarýshy organdarda esepte turǵan shaǵyn kólemdi kemelerdiń keme júrgizýshilerin daıarlaý jónindegi kýrstardy bitirgeni týraly kýálik (anyqtama)*; eskertpe: * «Qazaqstan Respýblıkasynyń keıbir zańnamalyq aktilerine memlekettik basqarý deńgeıleri arasyndaǵy ókilettikterdiń arajigin ajyratý máseleleri boıynsha ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly» 2014 jylǵy 29 qyrkúıektegi Qazaqstan Respýblıkasynyń Zańy qoldanysqa engizilgenge deıin ýákiletti organnyń aýmaqtyq bólimshelerinde esepte turǵan shaǵyn kólemdi kemelerdiń keme júrgizýshilerin daıarlaý jónindegi kýrstardy ashqan uıymdar bergen shaǵyn kólemdi kemelerdiń keme júrgizýshilerin daıarlaý jónindegi kýrstardy bitirgeni týraly kýálikter (anyqtamalar) qoldanylý merziminiń aıaqtalýyna deıin jaramdy bolyp tabylady. 3) Qazaqstan Respýblıkasy Densaýlyq saqtaý mınıstriniń mindetin atqarýshynyń 2010 jylǵy 23 qarashadaǵy № 907 buıryǵymen bekitilgen № 083/ý nysany boıynsha medısınalyq anyqtama (Normatıvtik quqyqtyq aktilerdi memlekettik tirkeý tiziliminde № 6697 tirkelgen); 4) 2,5h3,5 santımetr mólsherindegi eki fotosýret; 5) jeke basty kýálandyratyn qujat (túpnusqa adamdy sáıkestendirý úshin usynylady). Portalǵa júgingen kezde ótinish berýshi Qaǵıdalardyń osy tarmaǵynyń 1), 2) jáne 3) tarmaqshalarynda kózdelgen qujattardyń elektrondyq kóshirmelerin usynady. Bul rette 2,5h3,5 santımetr mólsherindegi eki fotosýret shaǵyn kólemdi kemelerdi basqarý quqyǵyna kýálikti alý kezinde HQO-ǵa usynylady О́tinish berýshiniń jeke basyn kýálandyratyn qujattyń málimetin HQO qyzmetkeri «elektrondyq úkimettiń» shlıýzi arqyly tıisti memlekettik aqparattyq júıelerden alady. 8. Qujattardy HQO arqyly bergen kezde HQO qyzmetkeri adamdy osy Qaǵıdalardyń 7-tarmaǵynda kózdelgen tizbege sáıkes qujattardyń tolyq toptamasyn usyný mánine teksergennen keıin HQO-da ótinish qabyldanǵan sátten bastap bir saǵat ishinde ótinish berýshini emtıhan tapsyrýǵa jiberedi. Qujattardy portal arqyly bergen kezde HQO qyzmetkeri osy Qaǵıdalardyń 7-tarmaǵynda kózdelgen tizbege sáıkes qujattardyń tolyq toptamasyn alǵannan keıin portalda ótinishti qabyldaǵan sátten bastap bir saǵat ishinde ótinish berýshiniń jeke kabınetine emtıhan ótkizý orny men ýaqyty týraly habarlamany jiberedi. Bul rette emtıhan ótinish berýshiniń jeke kabınetine habarlamany jibergen sátten bastap bir jumys kúni ishinde ótkiziledi. 9. HQO qyzmetkeri ótinish berýshige mynadaı: 1) osy Qaǵıdalardyń 7-tarmaǵynda kózdelgen tizbege sáıkes qujattardyń tolyq toptamasyn usynbaǵan; 2) teris nátıjesi bar sońǵy emtıhan tapsyrý kúninen bastap jeti jumys kúni - ýaqytsha ıntervaly bolmaǵan; 3) keme júrgizýshi kýrstaryn aıaqtalǵannan keıin on eki aı ótken jáne shaǵyn kólemdi kemelerdiń keme júrgizýshilerin daıarlaý jónindegi kýrstardy qaıta ótpegen; 4) emtıhandardy on eki aı ishinde úsh retten artyq tapsyra almaǵan jáne shaǵyn kólemdi kemelerdiń keme júrgizýshilerin daıarlaý jónindegi kýrsty qaıta ótpegen; 5) jergilikti atqarýshy organda esepte turmaǵan shaǵyn kólemdi kemelerdiń keme júrgizýshilerin daıarlaý jónindegi kýrstardy bitirgeni týraly kýálikti (anyqtamany) usynǵan; eskertpe: * «Qazaqstan Respýblıkasynyń keıbir zańnamalyq aktilerine memlekettik basqarý deńgeıleri arasyndaǵy ókilettikterdiń arajigin ajyratý máseleleri boıynsha ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly» 2014 jylǵy 29 qyrkúıektegi Qazaqstan Respýblıkasynyń Zańy qoldanysqa engizilgenge deıin ýákiletti organnyń aýmaqtyq bólimshelerinde esepte turǵan shaǵyn kólemdi kemelerdiń keme júrgizýshilerin daıarlaý jónindegi kýrstardy ashqan uıymdar bergen shaǵyn kólemdi kemelerdiń keme júrgizýshilerin daıarlaý jónindegi kýrstardy bitirgeni týraly kýálikter (anyqtamalar) qoldanylý merziminiń aıaqtalýyna deıin jaramdy bolyp tabylady. 6) on segiz jasqa tolmaǵan adamdar qujattardy usynǵan; 7) sot sheshiminiń negizinde shaǵyn kólemdi kemelerdi basqarý quqyǵynan aıyrý merzimi bitpegen jaǵdaılarda, emtıhan tapsyrýǵa jiberýden bas tartady. 10. Emtıhan tapsyrýǵa jiberýden bas tartylǵan jaǵdaıda ótinish berýshige qujattar kelip túsken sátten bastap bir jumys kún ishinde bas tartý sebepteri kórsetilip, usynylǵan qujattar qaıtarylady. 11. О́tinish berýshiniń emtıhan tapsyrýǵa jiberýden bas tartý sebepterimen kelispegeni týraly túsken ótinishi ol kelip túsken kúnnen bastap bes jumys kún ishinde HQO qyzmetkerlerimen qarastyrylýǵa jatady. 12. Shaǵyn kólemdi kemelerdi basqarý quqyǵyna kýálikten aıyrý merzimi ótken soń ótinish berýshi osy Qaǵıdalardyń 7-tarmaǵynda kózdelgen qujattardy usyna otyryp, emtıhan tapsyrady. 3. Emtıhandardy ótkizý 13. Emtıhandar ótinish berýshiniń teorııalyq bilimin tekserý maqsatynda ótkiziledi. 14. Emtıhandar tıisti júzý aýdany úshin shaǵyn kólemdi kemelerdiń keme júrgizýshilerin keme júrgizýge daıarlaýdyń úlgilik baǵdarlamasy kóleminde jáne Qazaqstan Respýblıkasy Investısııalar jáne damý mınıstriniń 2015 jylǵy 30 sáýirdegi № 537 buıryǵymen bekitilgen Ishki sý joldarynda júzý qaǵıdalary (budan ári - Ishki sý joldarynda júzý qaǵıdalary) (Normatıvtik quqyqtyq aktilerdi memlekettik tirkeý tiziliminde № 11347 tirkelgen), Qazaqstan Respýblıkasy Investısııalar jáne damý mınıstriniń mindetin atqarýshynyń 2015 jylǵy 27 naýryzdaǵy № 354 buıryǵymen bekitilgen Shaǵyn kólemdi kemelerdi jáne olar toqtaıtyn bazalardy (qurylystardy) paıdalaný qaǵıdalary (Normatıvtik quqyqtyq aktilerdi memlekettik tirkeý tiziliminde № 11197 tirkelgen) boıynsha, sondaı-aq adamdardyń qaýipsizdigin qamtamasyz etý máselelerin qosa alǵanda, keme men qozǵaltqyshty ornatý jáne tehnıkalyq paıdalaný boıynsha tapsyrylady. 15. Emtıhandardy ótkizý nysany - dara. Emtıhan bir jáne birneshe adamnan bir ýaqytta qabyldanady. Bul rette bir ýaqytta emtıhan tapsyrýshy adamdardyń sany emtıhandar tapsyrý úshin jabdyqtalǵan jumys oryndarynyń sanyna baılanysty shekteledi. 16. Emtıhan tapsyrǵan kezdegi suraqtar sany onnan aspaıdy. Emtıhan tapsyrý úshin bólingen ýaqyt on bes mınýtty quraıdy. 17. Ýaqyt hronometrajy emtıhan tapsyrý bastalǵan sátten bastap kompıýterlik keshenmen júrgiziledi. 18. Suraqtarǵa jaýaptar birizdiligin ótinish berýshi derbes tańdaıdy. 19. Emtıhan ótinish berýshige arnalǵan jumys oryndarymen jabdyqtalǵan HQO úı-jaıynda (emtıhan klasynda) ótkiziledi. 20. Emtıhandy ótkizý kezinde HQO qyzmetkeri ótinish berýshige kórsetilgen avtomattandyrylǵan jumys ornyna (budan ári - AJO) otyrýdy usynady. Keshen ótinish berýshilerdiń AJO qosylǵan HQO qyzmetkeriniń ortalyq pýlttinen (budan ári - OP) turady. Árbir AJO klavıatýramen jáne monıtormen jabdyqtalǵan. Emtıhan bastalar aldynda monıtorda AJO nómiri, júzý aýdany jáne basqarýǵa emtıhan tapsyrylatyn shaǵyn kólemdi kemelerdiń úlgisi, sondaı-aq osy AJO belgilengen ótinish berýshiniń tegi, aty, ákesiniń aty kórsetiledi. Kórsetilgen aqparatty engizýdi HQO qyzmetkeriniń OP arqyly júzege asyrylady. Suraqtardyń emtıhandyq blogy ótinish berýshiniń AJO klavıatýrasynda tıisti baspany basqannan keıin ǵana monıtor ekranyna qalyptasady jáne shyǵarylady. Emtıhan barysynda ótinish berýshiniń AJO monıtory ekranynda emtıhannyń aıaǵyna deıin qalǵan ýaqyt kórsetiledi. Emtıhan tapsyrý nátıjesi, sondaı-aq suraqtarǵa berilgen jaýaptardyń durystyǵy týraly aqparat ótinish berýshiniń AJO monıtorynyń ekranynda barlyq suraqtarǵa jaýap berilip bolǵannan keıin nemese belgilengen ýaqyt aıaqtalǵannan keıin kórinedi. 21. Emtıhan aıaqtalǵannan keıin ótinish berýshiniń AJO-synda oǵan usynylǵan suraqtar, sondaı-aq onyń tańdaǵan jaýaptary kórsetiledi. Emtıhan nátıjesi ótinish berýshiniń AJO-nan osy Qaǵıdalarǵa 1-qosymshaǵa sáıkes nysan boıynsha basyp shyǵarý úshin HQO qyzmetkeriniń OP-ge beriledi. 22. Emtıhan barysynda avtomattandyrylǵan keshende aqaý anyqtalǵan jaǵdaıda, ótinish berýshige qoıylǵan baǵa joıylady jáne emtıhan qaıta ótkiziledi. 23. «Synaqtan ótti» degen baǵa ótinish berýshi belgilengen ýaqytta suraqtardyń keminde seksen paıyzyna durys jaýap bergende qoıylady. Olaı bolmaǵan jaǵdaıda, ótinish berýshige «synaqtan ótken joq» degen baǵa qoıylady. 24. «Synaqtan ótken joq» degen baǵany alǵan adamdar emtıhan tapsyrýǵa jeti jumys kúninen erte emes qaıta tapsyrýǵa jiberiledi. 25. Keme júrgizýshi kýrstary aıaqtalǵannan keıin on eki aı ishinde nemese on eki aı ishinde úsh retten asa emtıhan tapsyrmaǵan adamdar oqý kýrsyn jalpy negizderde qaıta ótedi. 26. Emtıhandy jaqsy tapsyrǵan kezde emtıhan nátıjesi men osy Qaǵıdalardyń 7-tarmaǵynda kórsetilgen qujattar bir jumys kúni ishinde shaǵyn kólemdi kemelerdi basqarý quqyǵyna kýálikti resimdeý úshin jergilikti atqarýshy organǵa jiberiledi. 4. Shaǵyn kólemdi kemelerdi basqarý quqyǵyna kýálikterdi berý tártibi 27. Emtıhandy sátti tapsyrǵan ótinish berýshilerge jergilikti atqarýshy organdarmen osy Qaǵıdalarǵa 3-qosymshaǵa sáıkes nysan boıynsha on jyl merzimge shaǵyn kólemdi kemelerdi basqarý quqyǵyna kýálikter beriledi. Shaǵyn kólemdi kemelerdi basqarý quqyǵyna kýálikte shaǵyn kólemdi kemelerdiń tıpteri (gıdrosıkl, jelkendi keme, mehanıkalyq qondyrǵysy bar shaǵyn kólemdi keme) jáne shaǵyn kólemdi keme júrgizýshisine basqarýǵa ruqsat etilgen júzý aýdandary týraly tıisti belgiler qoıylady. 28. Shaǵyn kólemdi kemelerdi basqarý quqyǵyna kýálik blankisi emtıhan nátıjeleri men osy Qaǵıdalardyń 7-tarmaǵynda kózdelgen qujattar negizinde toltyrylady, jergilikti atqarýshy organnyń ýákiletti laýazymdy tulǵasy qoıady jáne mórmen kýálandaralady. Jergilikti atqarýshy organda osy Qaǵıdalarǵa 4-qosymshaǵa sáıkes nysan boıynsha shaǵyn kólemdi kemelerdi basqarý quqyǵyna kýálikterdi berýdi esepke alý jýrnaly júrgiziledi. 29. Shaǵyn kólemdi kemelerdi basqarý quqyǵyna kýálik ótinish berýshige emtıhandy sátti tapsyrǵan kúnnen bastap on jumys kúni ishinde beriledi. 30. Jergilikti atqarýshy organ HQO-ǵa osy Qaǵıdalardyń 29-tarmaǵynda belgilengen merzim ótkenge deıin bir táýlikten keshiktirmeı shaǵyn kólemdi kemelerdi basqarý quqyǵyna resimdelgen kýálikti jiberedi. 31. Shaǵyn kólemdi kemelerdi basqarý quqyǵyna resimdelgen kýálikti HQO qyzmetkeri onda kórsetilgen merzimde, qolhat negizinde, jeke ózi kelgen kezde keme júrgizýshisine jeke basyn kýálandyratyn qujatty kórsetý arqyly nemese senimhat boıynsha onyń ókiline beredi. 32. Shaǵyn kólemdi kemelerdi basqarý quqyǵyna kýálikter keme kitabynda memlekettik tirkelýge jatatyn, qozǵaltqysh qýaty segiz kılovattan asatyn ózdiginen júretin shaǵyn kólemdi kemelerdiń keme júrgizýshilerine beriledi. 33. Júzýge ruqsat etilgen aýdan týraly mynadaı belgiler: 1) «TJ» – eger keme júrgizýshi 1972 jylǵy Teńizde kemelerdiń soqtyǵysýynan saqtandyrýdyń halyqaralyq qaǵı­da­lary týraly London Konvensııasy (Qazaqstan Respýblıkasy Mınıstrler Kabınetiniń 1994 jylǵy 4 naýryz­da­ǵy № 244 qaýlysy) qabyldaǵan Teńizde kemelerdiń soqtyǵysýynan saqtandyrýdyń halyqaralyq qaǵıdalary qoldanylatyn Qazaqstan Respýblıkasynyń teńiz jaǵalaýyndaǵy sýlarda kemeni basqarý quqyǵyna emtıhandy tapsyrsa; 2) «ISJ» – eger keme júrgizýshi Ishki sý joldary boıynsha júzý qaǵıdasy qoldanylatyn ishki sý joldarynda kemeni basqarý quqyǵyna emtıhan tapsyrsa; 3) «TJ» jáne «ISJ» – eger keme júrgizýshi Qazaqstan Respýblıkasynyń teńiz jaǵalaýyndaǵy sýlarda jáne ishki sý joldarynda keme basqarý quqyǵyna emtıhan tapsyrsa; 4) «ISJО́» (ózen ýchaskeleri úshin) jáne «ISJK» (kól ýchaskeleri úshin) – eger keme júrgizýshi keme qatynasy úshin ashyq ishki sý joldarynyń tizbesine engizilmegen ishki sý qoımalarynda ǵana shaǵyn kólemdi kemelerdi basqarý quqyǵyna emtıhandar tapsyrsa, qoıylady. 34. Eger keme júrgizýshi teńizde júzý maqsatynda paıdalanylatyn syıymdylyǵy on eki adamnan aspaıtyn jolaýshy tasıtyn serýendik kemeni basqarý quqyǵyna emtıhandy tapsyrsa, ruqsat etetin belgiler «TJ» jolyna jáne «Mehanıkalyq qondyrǵysy bar shaǵyn kólemdi keme» jolyna qoıylady. Bul rette shaǵyn kólemdi kemelerdi basqarý quqyǵyna kýáliktiń osy betiniń tómengi jaǵyna «Erekshe belgiler» bólimine osy Qaǵıdalarǵa 5-qosymshaǵa sáıkes nysan boıynsha «Teńizde serýendeý kemesi» degen mórtaban qoıylady. 35. Shaǵyn kólemdi kemelerdi basqarý quqyǵyna kýálikke engizilgen júzý aýdanyn jáne (nemese) keme tıpin ózgertý tıisti júzý aýdanyna jáne shaǵyn kólemdi keme tıpine arnalǵan emtıhannan ótkennen keıin shaǵyn kólemdi kemelerdi basqarý quqyǵyna kýáliktiń túpnusqasyn qosa bere otyryp, keme júrgizýshisiniń jazbasha aryzyn HQO-ǵa berý arqyly júrgiziledi. Portal arqyly júgingen kezde shaǵyn kólemdi keme júrgizýshi ótinishte shaǵyn kólemdi kemeniń tıisti júzý aýdanyna jáne tıpine emtıhannan ótkennen keıin shaǵyn kólemdi kemelerdi basqarý quqyǵyna kýáliktiń serııasy men nómirin kórsetedi jáne HQO-ǵa shaǵyn kólemdi kemelerdi basqarý quqyǵyna jańa kýálikti alǵan kezde burynǵy kýáliktiń telnusqasyn usynady. Bul jaǵdaıda shaǵyn kólemdi kemelerdi basqarý quqyǵyna jańa kýálik beriledi, al burynǵy shaǵyn kólemdi kemelerdi basqarý quqyǵyna kýálik keme júrgizýshisinen qaıtarylyp alynady, jergilikti atqarýshy organ onyń ótelýi týraly belgini qoıady jáne bir jyldan keıin joıady. 36. Shaǵyn kólemdi kemelerdi basqarý quqyǵyna kýáliktiń qoldanylý merzimi ótýinen keıin shaǵyn kólemdi keme júrgizýshisi jańa kýálikti alý úshin HQO-ǵa nemese portalǵa osy Qaǵıdalardyń 7-tarmaǵynyń 1), 3), 4) jáne 5) tarmaqshalarynda kózdelgen qujattardy, sondaı-aq shaǵyn kólemdi kemelerdi basqarý quqyǵyna budan buryn berilgen kýálikti usynady. Qujattardy portal arqyly bergen jaǵdaıda, 2,5h3,5 santımetr mólsherindegi eki fotosýret HQO-ǵa usynylady. Bul rette shaǵyn kólemdi kemeni basqarý quqyǵyna jańa kýálikti berý qujattar berilgen sátten bastap úsh jumys kúni ishinde keme júrgizýshisiniń emtıhan tapsyrýynsyz júrgiziledi. Shaǵyn kólemdi kemelerdi basqarý quqyǵyna buryn berilgen kýálik keme júrgizýshisinen qaıtaryp alynady jáne bir jyldan keıin ony jergilikti atqarýshy organ joıady. 37. Shaǵyn kólemdi kemelerdi basqarý quqyǵyna kýálikti joǵaltqan jaǵdaıda, keme júrgizýshi osy Qaǵıdalarǵa 6-qosymshaǵa sáıkes nysan boıynsha HQO-ǵa nemese portalǵa ótinish beredi. Shaǵyn kólemdi kemelerdi basqarý quqyǵyna kýáliktiń telnusqasyn berý qujattar berilgen sátten bastap on jumys kúni ishinde keme júrgizýshisiniń emtıhan tapsyrýynsyz, jergilikti atqarýshy organ shaǵyn kólemdi kemelerdi basqarý quqyǵyna kýálikterdi berýdi esepke alý jýrnalynda teksergennen keıin HQO-da júrgiziledi. О́tinishke 2,5h3,5 santımetr mólsherindegi bir fotosýret, sondaı-aq ótinish berýshini sáıkestendirý úshin jeke basty kýálandyratyn qujat qosa beriledi. Shaǵyn kólemdi kemelerdi basqarý quqyǵyna kýáliktiń telnusqasyn berý keme júrgizýshisin sot sheshimi negizinde shaǵyn kólemdi kemelerdi basqarý quqyǵynan aıyrý mánine teksergennen keıin júrgiziledi. Joǵalǵan kýáliktiń ornyna berilgen shaǵyn kólemdi kemelerdi basqarý quqyǵyna kýálikke «Telnusqa» degen belgi qoıylady, al shaǵyn kólemdi kemelerdi basqarý quqyǵyna kýálikter berýdi tirkeý jýrnalyna kýálik telnusqasynyń berilgeni týraly jazba jazylyp, onyń serııasy men nómiri kórsetiledi. 5. Shaǵyn kólemdi kemelerdiń keme júrgizýshilerin daıarlaý baǵdarlamasyn kelisý jáne keme júrgizýshilerin daıarlaý jónindegi kýrstardy esepke alý tártibi 38. Jergilikti atqarýshy organdar keme júrgizýshilerin daıarlaý baǵdarlamasyn kelisýdi jáne shaǵyn kólemdi kemelerdiń keme júrgizýshilerin daıarlaý jónindegi kýrstardy esepke alýdy júzege asyrady. 39. Uıymdar shaǵyn kólemdi kemelerdiń keme júrgizýshilerin daıarlaý jónindegi kýrstardy ashqan kezde jergilikti atqarýshy organdarǵa: 1) oqytýshylar quramynyń sý kóligi mamandyǵy boıynsha joǵary nemese orta tehnıkalyq bilimi týraly dıplomdarynyń kóshirmelerin; 2) osy Qaǵıdalarǵa 7-qosymshaǵa sáıkes shaǵyn kólemdi kemelerdiń keme júrgizýshilerin daıarlaýdyń úlgilik baǵdarlamasy negizinde ázirlengen shaǵyn kólemdi kemelerdiń keme júrgizýshilerin daıarlaý jónindegi oqý baǵdarlamasyn; 3) oqý prosesin uıymdastyrý úshin menshik quqyǵyndaǵy nemese jalǵa alynǵan úı-jaıdyń bolýyn rastaıtyn qujattyń kóshirmelerin qosa berip, shaǵyn kólemdi kemelerdiń keme júrgizýshilerin daıarlaý jónindegi qyzmettiń bastalýy týraly habarlamany jiberedi. Shaǵyn kólemdi kemelerdiń keme júrgizýshilerin daıarlaý jónindegi kýrstar qyzmetin júzege asyrýdyń bastalýy nemese aıaqtalýy týraly habarlama «Ruqsattar jáne habarlamalar týraly» 2014 jylǵy 16 mamyrdaǵy Qazaqstan Respýblıkasynyń Zańynda belgilengen tártippen beriledi. 40. Keme júrgizýshilerin daıarlaý baǵdarlamasyn shaǵyn kólemdi kemelerdiń keme júrgizýshilerin daıarlaý jónindegi oqý uıymy shaǵyn kólemdi kemelerdiń keme júrgizýshilerin daıarlaýdyń úlgilik baǵdarlamasy negizinde ázirleıdi jáne oqý uıymy basshysynyń ótinishi negizinde kýrstyń ashylýy bastalǵanǵa deıin úsh jumys kúni ishinde jergilikti atqarýshy organnyń ýákiletti laýazymdy tulǵasymen kelisiledi. 41. Baǵdarlamalardy, taqyryptyq jáne jumys josparlaryn jasaý kezinde ázirleýshiler top daıyndalatyn kemelerdiń tıpine qaraıdy. 42. Shaǵyn kólemdi kemeni basqarýdyń praktıkalyq daǵdysyn pysyqtaýǵa bólinetin saǵat sanyn oqý uıymy oqýshynyń shaǵyn kólemdi kemelerdi basqarýǵa jeke daıyndyǵyna baılanysty belgileıdi. Oqý nátıjesinde adam mynadaı pánder boıynsha bilim alady: 1) shaǵyn kólemdi kemelerdiń jiktelýi jáne keme teorııasynyń negizderi; 2) kemeniń qurylysy; 3) shaǵyn kólemdi kemelerdi paıdalaný, olardyń teńizde júzý qabileti jáne manevrlik qasıetteri; 4) kemedegi qurylǵylar, júıeler jáne jabdyqtar (qutqarý, dabyl berý jáne órtke qarsy quraldar); 5) kemelerge qyzmet kórsetý men olardy jóndeý (takelajdyq jáne syrlaý jumystary); 6) ishten janatyn qozǵaltqyshtardyń jiktelýi (qysqasha tehnıkalyq sıpattamasy, shaǵyn kólemdi kemelerde qoldanylýy); 7) shaǵyn kólemdi kemelerdiń qozǵaltqyshtary, tıptelýi men qaǵıdattyq qurylysy; 8) shaǵyn kólemdi kemelerdiń qozǵaltqyshtaryna qyzmet kórsetý kezindegi qaýipsizdik sharalary; 9) shaǵyn kólemdi kemelerdiń tıptelýi, qurylysy jáne jelkendi jabdyqtary; 10) jelkendi kemeni basqarý tehnıkasynyń negizi, oǵan qyzmet kórsetý jáne júzýdiń kaýipsizdigin qamtamasyz etý; 11) shaǵyn kólemdi kemelerdiń elektr jabdyqtary; 12) sý joldarynyń jalpy sıpattamasy men oǵan qysqasha sholý; 13) gıdrometeorologııa negizderi, ishki keme júzý joldarynyń losııalary; 14) ishki sý joldary boıynsha júzý qaǵıdalary; 15) teńiz navıgasııasynyń negizderi men teńizderdiń losııasy, teńizderdiń navıgasııalyq jabdyqtarynyń quraldary; 16) kemelerdiń teńizde soqtyǵysýynan saqtandyrýdyń halyqaralyq qaǵıdalary; 17) shaǵyn kólemdi kemelerdi ártúrli jaǵdaılarda júrgizýdiń ádisteri men kúrdeli gıdrometeorologııalyq jaǵdaılarda júzý kezinde basqarý erekshelikteri; 18) alǵashqy medısınalyq járdem kórsetýdiń negizderi. 43. Shaǵyn kólemdi kemelerdiń keme júrgizýshilerin daıarlaý jónindegi úlgilik baǵdarlamada shaǵyn kólemdi kemelerdiń júzý aýdandary boıynsha oqý saǵattary kórsetiledi. 44. Shaǵyn kólemdi kemelerdiń keme júrgizýshilerin daıarlaý jónindegi kýrstardy ashqan uıymdar ýákiletti organnyń aýmaqtyq bólimshelerine oqytý aıaqtalyp, shaǵyn kólemdi kemelerdiń keme júrgizýshilerin daıarlaý jónindegi kýrstardy bitirgeni týraly kýálikti (anyqtamany) bergennen keıin on jumys kúninen keshiktirmeı shaǵyn kólemdi kemelerdiń keme júrgizýshilerin daıarlaý baǵdarlamasy boıynsha oqýdan tabysty ótken adamdardyń tizimin jiberedi. Shaǵyn kólemdi kemelerdiń keme júrgizýshilerin daıarlaý baǵdarlamasy boıynsha oqýdan tabysty ótken adamdardyń tiziminde kýáliktiń (anyqtamanyń) nómeri, tegi, aty, ákesiniń aty, jeke basty kýálandyratyn qujattyń derekteri kórsetiledi. 45. Shaǵyn kólemdi kemelerdiń keme júrgizýshilerin daıarlaý jónindegi kýrstardyń qyzmet etýi týraly aqparat bir jyl ishinde berilmegen jaǵdaıda, bul kýrstar esepten shyǵarylady. 46. Shaǵyn kólemdi kemelerdiń keme júrgizýshilerin daıarlaý jónindegi kýrstar jergilikti atqarýshy organda esepten shyǵarylǵannan keıin kýrstardy bitirgeni týraly kýálikter (anyqtamalar) kýrstardy esepten shyǵarý kezeńinen bastap jaramsyz dep esepteledi. Keme júrgizýshilerin shaǵyn kólemdi kemeni basqarý quqyǵyna attestattaý qaǵıdalaryna 1-qosymsha Nysan Fotosýretke arnalǵan oryn Jergilikti atqarýshy organnyń basshysyna __________________________________ (T.A.Á.) __________________________________ __________________________________ (T.A.Á., týǵan kúni, JSN) Shaǵyn kólemdi kemelerdi basqarý quqyǵyna kýálikti berýge arnalǵan ótinish Maǵan_______________________________________________________________________________aýdanynda (júzý aýdanyn (aýdandaryn): TJ, ISJ, ISJО́ jáne ISJK, TJ jáne ISJ kórsetý kerek) _______________________________________________________________________________________________ (shaǵyn kólemdi kemeniń úlgisin kórsetý kerek: gıdrosıkl, jelkendi qaıyq, mehanıkalyq qondyrǵysy bar shaǵyn kólemdi keme) basqarý quqyǵyna kýálik berýdi suraımyn. Mynadaı qujattardy usynamyn: 1.____________________________________ 2.____________________________________ 3.____________________________________ 4. ... Mekenjaıy, baılanys telefondary (faks) ________________________________________________________ _____________________________________________________________________________________________ Aqparattyq júıelerdegi zańmen qorǵalatyn qupııany quraıtyn málimetterdi paıdalanýǵa kelisim beremin. 20 ____ j. «___» ___________ _____________________________ (ótinish berýshiniń jeke qoly) Emtıhandar nátıjeleri Pánderdiń jáne júzý aýdandarynyń ataýy Bilimdi baǵalaý (synaqtan ótti, synaqtan ótken joq) Emtıhan qabyldaý kúni Eskertpe 1 2 3 4 TJ – teńizderdiń aýmaqtyq jáne ishki sýlary ISJ – keme júretin ishki sý joldary ISJО́ jáne ISJK – Qazaqstan Respýblıkasynyń keme qatynasy úshin ashylǵan ishki sý joldarynyń tizbesine engizilmegen ishki sý aıdyndary TJ jáne ISJ – teńizderdiń aýmaqtyq ishki sýlary jáne keme júretin ishki sý joldary ____________________________________________________________________ (keme júrgizýshiniń tegi, aty, ákesiniń aty, týǵan kúni) Basqarý quqyǵyna emtıhan nátıjesi (synaqtan ótti / synaqtan ótken joq) ________________________________ ______________________________________________________________________________________________ (keme-(ler) sanaty (úlgisi)) Júzý aýdanynda (aýdandarynda)_______________________________ 20__j. «__» _____________ M.O. Keme júrgizýshilerin shaǵyn kólemdi kemeni basqarý quqyǵyna attestattaý qaǵıdalaryna 2-qosymsha Nysan Svıdetelstvo ob okonchanıı kýrsov po podgotovke sýdovodıteleı malomernyh sýdov Shaǵyn kólemdi kemelerdiń keme júrgizýshilerin daıarlaý jónindegi kýrstardy bitirgeni týraly kýálik (aldyńǵy beti / lısevaıa storona) (artqy beti / obratnaıa storona) Fotosýretke arnalǵan oryn/ Mesto dlıa fotografıı (oqytý uıymynyń ataýy) Kýálik Serııasy № 0000000 _______________________________ (tegi, aty, ákesiniń aty,) (naımenovanıe ýchebnoı organızasıı) Svıdetelstvo Serııa № 0000000 Vydano ___________________________ (famılııa, ımıa, otchestvo) v tom, chto on(a) obýchalsıa(obýchalas) ____ j. «___» _________________ ____ j. «___» _________________ aralyǵynda ___________________ ______________________________ baǵdarlamasy boıynsha oqyǵany jáne bitirý emtıhandarynda ______ j. «__» ______________ № _____________ hattamaǵa sáıkes ________________________________ baǵasyn («qanaǵattanarlyq», «jaqsy», «óte jaqsy») alǵany jóninde berildi. Emtıhan komıssııasynyń tóraǵasy: _____________________________________ (T.A.Á., qoly) Oqytý uıymynyń basshysy: _____________________________________ (T.A.Á., qoly) M.O. s «__» _______________ ____ g. po «__» ______________ ____ g po Programme ____________________ ________________________________ ı na vypýsknyh ekzamenah soglasno protokolý № ___________________ ot «___» _____________ ____ g. polýchıl osenký ___________________________ («ýdovletvorıtelno», «horosho», «otlıchno») Predsedatel ekzamenasıonnoı komıssıı: ______________________________________ (F.I.O., podpıs) Rýkovodıtel ýchebnoı organızasıı ______________________________________ (F.I.O., podpıs) M.P. Keme júrgizýshilerin shaǵyn kólemdi kemeni basqarý quqyǵyna attestattaý qaǵıdalaryna 3-qosymsha Nysan Shaǵyn kólemdi kemelerdi basqarý quqyǵyna kýálik Ýdostoverenıe na pravo ýpravlenııa malomernym sýdnom (aldyńǵy beti / lısevaıa storona) (artqy beti / obratnaıa storona) QAZAQSTAN RESPÝBLIKASY RESPÝBLIKA KAZAHSTAN Shaǵyn kólemdi kemelerdi basqarý quqyǵyna kýálik Ýdostoverenıe na pravo ýpravlenııa malomernym sýdnom Fotosýretke Arnalǵan oryn/ Mesto dlıa fotografıı Tegi/ Famılııa______________________ ty / Imıa_________________________ Ákesiniń aty / Otchestvo______________ Týǵan jyly, aı-kúni/Data rojdenııa ______________ oblysy (qalasy) boıynsha jergilikti atqarýshy organ berdi/Vydano mestnym ıspolnıtelnym organom po ___________ oblastı (gorodý) (ýákiletti laýazymdy adamnyń qoly / ýpolnomochennogo podpıs doljnostnogo lısa) 20__j./g. «___» __________ (aıy/mesıas) M.O. M.P. № serııa QAZAQSTAN KAZAHSTAN Basqarýǵa ruqsat berilgen keme-(ler) sanaty (úlgisi)/ Kategorııa (tıp) sýdna-(ov), kotorymı razresheno ýpravlıat Ruqsat beretin belgiler/ Razreshaıýshıe otmetkı gıdrosıkl/ gıdrosıkl jelkendi keme/ parýsnoe sýdno mehanıkalyq qondyrǵymen shaǵyn kólemdi keme/ malomernoe sýdno s mehanıcheskoı ýstanovkoı Júzý úshin ruqsat etilgen aýdan/ Razreshennyı dlıa plavanııa raıon TJ/MP ISJ/VVP ISJО́/VVPR jáne/ ı ISJK/VVPO TJ/MP jáne/ ı ISJ/VVP Berilgen kúni/Data vydachı Qoldanylý merzimi/Srok deıstvı Aıryqsha belgiler/ Osobye otmetkı № serııa Keme júrgizýshilerin shaǵyn kólemdi kemeni basqarý quqyǵyna attestattaý qaǵıdalaryna 4-qosymsha Nysan Shaǵyn kólemdi kemelerdi basqarý quqyǵyna kýálikter berýdi esepke alý jýrnalynyń nysany № Qujattyń serııasy jáne nómiri Tegi aty ákesiniń aty Týylǵan kúni Úı meken­jaıy Hattama Berildi Berilgen kúni Eskertpe № Kúni Júz aýdany Keme úlgisi 1 2 3 Keme júrgizýshilerin shaǵyn kólemdi kemeni basqarý quqyǵyna attestattaý qaǵıdalaryna 5-qosymsha Nysan «Teńizde serýendeý kemesi» mórtańbasy Teńizde serýendeý kemesi Mórtaban uzyndyǵy - 17 mm. Mórtaban eni - 7 mm. Keme júrgizýshilerin shaǵyn kólemdi kemeni basqarý quqyǵyna attestattaý qaǵıdalaryna 6-qosymsha Nysan Jergilikti atqarýshy organnyń basshysyna __________________________________ (T.A.Á.) __________________________________ (T.A.Á. týǵan kúni, úıiniń mekenjaıy, baılanys telefony, JSN) Shaǵyn kólemdi kemeni basqarý quqyǵyna kýáliktiń telnusqasyn berýge arnalǵan ótinish Shaǵyn kólemdi kemeni basqarý quqyǵyna kýáliktiń telnusqasyn berýdi suraımyn. 20__jylǵy «__» ________ shaǵyn kólemdi kemeni basqarý quqyǵyna kýálik mynadaı jaǵdaılarda joǵalǵan: ______________________________________________________________________________________________ ______________________________________________________________________________________________ ______________________________________________________________________________________________ Mynadaı qujattardy usynamyn: 1.____________________________; 2.____________________________. 3. ... Aqparattyq júıelerdegi zańmen qorǵalatyn qupııany quraıtyn málimetterdi paıdalanýǵa kelisim beremin. 20 ____ jylǵy «___» ___________ _________________________ (ótinish berýshiniń jeke qoly) Keme júrgizýshilerin shaǵyn kólemdi kemeni basqarý quqyǵyna attestattaý qaǵıdalaryna 7-qosymsha Shaǵyn kólemdi kemelerdi júrgizýshilerdi daıarlaý jónindegi úlgilik baǵdarlama № Bólimder men taqyryptardyń ataýy Júzý aýdandaryna arnalǵan oqý saǵattarynyń sany TJ KSISJ ISJО́, ISJK TJ, KSISJ 1 2 3 4 5 6 1. Kemeler teorııasynyń negizderi jáne shaǵyn kólemdi kemeniń qurylysy 1 Shaǵyn kólemdi kemelerdi jikteý jáne keme teorııasynyń negizderi. Kemelerdiń qurylysy. Korpýs 4 4 4 4 2 Shaǵyn kólemdi kemelerdi paıdalaný, olardyń teńizde júrý jáne manevrlik qasıetteri 10 8 4 10 3 Keme qurylǵylary, júıeler men jabdyqtaý. Qutqarý, dabyl berý jáne órtke qarsy quraldar 6 4 4 6 4 Kemelerge qyzmet kórsetý jáne olardy jóndeý. Takelaj jáne boıaý jumystary 4 2 2 4 2. Keme qozǵaltqyshtary men qozǵaýshylary, olardy paıdalaný. Shaǵyn kólemdi kemelerdiń elektr jabdyqtary 5 Shaǵyn kólemdi kemelerde qoldanylatyn ishten janatyn qozǵaltqyshtardyń úlgileri 4 2 2 4 6 Shaǵyn kólemdi kemelerdiń qozǵaýshylary, jiktelýi men qaǵıdattyq qurylysy 4 2 2 4 7 Shaǵyn kólemdi kemelerdiń qozǵaltqyshtary men qozǵaýshy­lary­na tehnıkalyq qyzmet kórsetý. Qaýipsizdik sharalary 4 2 2 4 8 Jelkendi shaǵyn kólemdi kemelerdiń jiktelýi, qurylysy jáne jelkenmen jabdyqtalýy 4 4 2 4 9 Jelkendi kemeni basqarý tehnıkasynyń negizderi, oǵan qyzmet kórsetý jáne júzý qaýipsizdigin qamtamasyz etý 6 6 4 6 10 Shaǵyn kólemdi kemelerdiń elektr jabdyqtary 6 6 4 6 3. Keme júrgizý 11 Sý joldarynyń jalpy sıpattamasy jáne olarǵa qysqasha sholý 6 6 4 6 12 Gıdrometeorologııa negizderi. Ishki keme júretin joldardyń losııasy 4 4 4 4 13 Ishki sý joldary boıynsha júzý qaǵıdalary 6 12 4 12 14 Teńiz navıgasııasynyń negizderi jáne teńizder losııasy 14 1 1 14 15 Teńizderdiń navıgasııalyq jabdyq quraldary (NJQ) 6 1 1 6 16 Kemelerdiń teńizde soqtyǵysýyn boldyrmaýdyń halyqaralyq qaǵıdasy 8 1 1 8 17 Shaǵyn kólemdi kemelerdi ártúrli jaǵdaılarda júrgizý ádisteri. Kúrdeli gıdrometeorologııalyq jaǵdaılarda basqarý erekshelikteri 4 4 4 4 4. Sý qoımalarynda júzý qaýipsizdigin,quqyq qorǵaýdy jáne qorshaǵan ortany qorǵaýdy qamtamasyz etý 18 Sýǵa batqan adamǵa alǵashqy medısınalyq kómek kórsetý qaǵıdalary men ádisteri 4 4 4 4 19 Shaǵyn kólemdi kemelerdi jáne olardyń turýyna arnalǵan bazalardy (qurylystardy) paıdalaný qaǵıdasy. Keme júrgizýshiniń ákimshilik jaýapkershiligi 4 4 4 4 Barlyǵy 108 77 57 114 Buıryq Qazaqstan Respýblıkasynyń Ádilet mınıstrliginde 2015 jylǵy 1 shildedegi Normatıvtik quqyqtyq kesimderdi memlekettik tirkeýdiń tizilimine №11528 bolyp engizildi.