Zańdy tájirıbe pysyqtaıdy

Jaqynda Parlament Májilisi Áleýmettik-mádenı damý jónindegi komıte­t tóraıymy Gúlnar Yqsanova bastaǵan depýtattar toby Qostanaı oblysyna keldi. Aıta ketelik, bul toptyń arasynda Densaýlyq saqtaý jáne áleýmettik damý mınıstrliginiń de ókilderi boldy. Onda depýtattar Sokolov-Sarybaı ken óndirý birlestiginde bolyp, jumysshylar ókilderimen kezdesti. – Qazaqstan Respýblıkasy Eńbek kodeksiniń qoldanyla bastaǵanyna bir jylǵa jaqyn ýaqyt boldy. Zań teorııa júzinde jasalǵanymen, ony shynaıy ómirdegi tájirıbe pysyqtaıdy. Bizdiń kelý sebebimiz de osy. Jumysshy, jumys berýshi, kásipodaq – úsh tuǵyr arasyndaǵy qatynas qalaı qalyptasyp otyr? Eńbek kodeksi jumys berýshi men jumysshy arasyndaǵy kelisimshartqa basymdyq beredi. Ujymdyq kelisimshart jumysshynyń, sonymen qatar jumys berýshiniń de múddesin tolyqqandy qorǵaı alyp otyr ma? О́ıtkeni, eńbek qatynastary jumysshy men jumys berý­shiniń quqyn ǵana qorǵap qoımaıdy, ol eko­nomıkanyń damýyna da yqpal etedi. Mysaly, bizdiń elimizde ár jumysshy jylyna 14 myń dollardyń ónimin óndiredi, al damyǵan elderde bul kórsetkish 90 myń dollardy quraıdy. Sondyqtan, naryqqa, ýaqyt ózgeristerine qaraı eńbek qatynastarynyń da adamdar ıgiligine, memleket múddesine saı durys qalyptasýyn qadaǵalaýymyz kerek, – dedi Parlament Májilisi Áleýmettik-mádenı damý jónindegi komıtetiniń tóraıymy Gúlnar Yqsanova. «Sokolov-Sarybaı ken óndirý birles­tigi» aksıonerlik qoǵamy – elimiz­degi eń iri eńbek ujymynyń biri. Onda búginde 20 myńnan astam adam eńbek etedi. Jumysshylarǵa barlyq áleýmettik jaǵdaı jasalǵan. Kásiporyndaǵy emdeý-saýyqtyrý kesheninde jylyna bes myńǵa jaqyn adam densaýlyǵyn túzeıdi. Ár jumysshyǵa ol 25 myń teńgege ǵana túsedi. Qalǵanyn óz mindetine alǵan kásiporyn jylyna 120 mıllıon teńge bóledi. Sportty damytý úshin de osynsha qarjy jumsalady. Al kásiporyndaǵy ár jumysshy úshin túski tamaq tıyn-tebenge ǵana túsedi dese bolady. Sokolov-Sarybaı ken óndirý birlestigi bul úshin jylyna 1 mıllıard teńge jumsaıdy. Alyp óndiristegi kásipodaq uıymynyń tóraıymy Tatıana Sher­stobıtova Eńbek kodeksiniń jańa nusqasy ja­salǵan kezde jumys tobynyń quramyna endi. Kez­desýde Tatıana Sherstobıtova úlken eńbek ujy­myn­daǵy kásipodaq uıymy tarapynan zańnyń jasalýyna qatysqanyn maqtanyshpen aıtty. – Men jumys tobynda bolǵan kezimde ujymdyq kelisimshart týraly óte qyzý pikir-talastar boldy. Biz kásipodaqtar tarapynan 170 usynys engizdik. Onyń barlyǵy da óte mańyzdy edi. Olar eskerilip, zań qabyldandy. Búgingi mindet – osy zańdy árbir eńbek adamy bilýi tıis. Osyǵan oraı biz jergilikti ákimdikpen birigip, zańdy túsindirý maqsatynda túrli semınarlar ótkizemiz, – dedi Tatıana Nıkolaevna. Eńbek kodeksiniń jasalýyna qatysqan Májilis depýtaty Irına Aronova da eńbek adamdarynyń bas­ty qujatynyń jasalýy kezindegi pikirtalasqa taqyryp bolǵan eńbekaqy tóleý normalary jóninde aıtyp ótti. Májilis depýtattary men mınıstrlik mamandary Sokolov-Sarybaı ken óndirý birlestigindegi jumysshy ujymdarynan kelgen ókilderdi tyńdady, olardyń suraqtaryna jaý­ap berdi. Eńbek ujym­darynyń ókilderi aıaǵy aýyr áıelderge beriletin demalys pen ótemaqy, kún­diz-túni úzilissiz jumys isteı­tin kásip­oryndardaǵy jumysshylarǵa jáne mereke, demalys kúnderi jumys istegen adamdarǵa tólenetin eńbekaqy máse­lelerin qozǵady. – Zań qabyldandy, biraq bul eńbek qatynastarynda eshqandaı túıtkilsiz másele joq degen sóz emes. Zań tiri jan sekildi bizben qatar ómir súredi. Eńbek kodeksinde búgingi qozǵalǵan máselelerdiń barlyǵy da aıtylǵan. Eger kásiporynnyń, ıaǵnı jumys berýshiniń ár jumysshy úshin ekonomıkalyq-áleýmettik áleýeti artsa, oǵan ujymdyq kelisimshart arqyly qol jetkizýi kerek. Úsh jaqty kelisim arqyly jumysshyǵa kásip­orynnyń barlyq jaǵdaıy ashyq, móldir bolýy tıis. Zań boıyn­sha, kásipodaq jáne jumysshy ókilderiniń kelisiminsiz jumys berýshi jumys baǵdarlamasyn jasaı almaıdy. Osyny ár jumysshy túsinse lázim, – dedi Gúlnar Yqsanova. Májilis depýtattarymen kezdesýdegi áńgimeden belgili bolǵandaı, eńbek ujym­daryndaǵy máseleler jalpy sıpatqa ıe bolǵanda zańǵa kez kelgen ýaqytta ózgerister men tolyqtyrýlar engizýge bolady. Al adamdarǵa áriptestik qatynasty úırenýdi ýaqyt talap etip otyr. Ádette, jumysqa kirgen adam jumys berýshiniń sharttaryna kónedi, al kelgen maman da oǵan óz shartyn qoıýy tıis. Árıne, bul jumys berýshige táýeldilik barda ońaı emes, naryqtyń tosyn jaǵdaılary da jetkilikti. Osylardyń barlyǵynda jumysshyny, eńbek ujymyn kásipodaq qorǵaıdy. Jańa zańda kásipodaq áleýeti jańǵyrtyldy. Májilis depýtattarynyń jumysshylarmen kezdesýinde kásipodaq uıymdarynyń jandaný kerektigi, belsendiligi týraly aıtyldy. Názıra JÁRIMBETOVA «Egemen Qazaqstan» Qostanaı oblysy, Rýdnyı qalasy