Jastarǵa jol ashyq

«Jumyspen qamtýdyń jol kartasy-2020» baǵdarlamasy boıynsha basym baǵyttardyń biri – «Jastar tájirıbesi». Memlekettiń jan-jaqty qoldaý kórsetýiniń arqasynda bul baǵyt búginde elimizdiń barlyq óńirlerinde oıdaǵydaı júzege asyrylyp, aýyz toltyryp aıtarlyqtaı nátıje berip otyr. Bul baǵdarlamanyń negiz­gi maqsaty – joǵary oqý oryn­da­rynyń, kolledjder men lıseılerdiń túlekterine memleket tarapynan qosymsha qoldaý kórsetý. Qazir jumys berý­shilerdiń kóbi tájirıbesi joq jas mamandardy jumys­qa alýǵa qulyqsyz ekeni jasy­ryn emes. Bastap jumys iste­mese, ol tájirıbe qaıdan ke­ledi? Sondyqtan, bul jerde memlekettiń aralasyp, jas ma­man­­­nyń taýyn shaqpaı, jumys tabýyna, tájirıbe jınaýyna septesýi asa qajet. Jumys berý­shi de jas mamandar arasynan óz kóńilinen shyǵatyn, senim arta alatyn, jigerli mamandy tańdap ala alatyndaı bolýy kerek. – Baǵdarlama sharty bo­ıynsha, jas maman menshik tú­ri­ne qaramastan, kez kelgen uıymda tájirıbeden óte alady. Memleket oǵan aı saıyn 34 686 teńge kóleminde jalaqy tólep otyrady. Al jumys berýshi onyń jumys retin, mindetter kólemin belgilep, memleket bólgen eńbekaqynyń ústinen qosymsha aqy tóleýine bolady. Osylaısha, alty aı boıy tájirıbeden ótedi de, sodan keıin jumys berýshi qalasa, jas maman kelisse, ol turaqty jumysqa qabyldanýy múmkin, – deıdi Qaraǵandy qalasynyń ákimdigine qarasty Halyqty jumyspen qamtý ortalyǵy­nyń dırektory Nurlan Baıanov. Jastardyń tájirıbeden ótýi memlekettik bıýdjettiń jumyspen qamtý baǵdarlamasyn júzege asyrýǵa arnaǵan qaraja­ty esebinen júzege asyrylady. Tájirıbeden ótkizýge kelisken kásiporyn, kelisimshart talaby bo­ıynsha, jas mamanǵa jetekshi taǵaıyndaýǵa, ony tehnıkalyq qaýipsizdik jónindegi nusqaý­lyqpen tanystyrýǵa, kerek bolǵan jaǵdaıda arnaıy kıim-keshekpen, qural-saımandarmen qamtamasyz etýge mindetti. Al tájirıbeden ótý merzimi aıaq­tal­ǵannan keıin jas maman­­ǵa minezdeme beriledi. Qalaı bolǵanda da, jastar tájirıbesiniń merzimi alty aıdan aspaýy tıis. Osy ýaqyt ishin­de jas maman ózi oqyǵan mamandyqtyń praktıkalyq qyrlaryn tanyp, bilim-biligin meılinshe arttyryp, ózin-ózi kórsetip, aldaǵy ýaqytta jumys berýshiniń talabynan shyǵa alatyndaı, senimin oıata alatyndaı dárejege qol jetkizýi kerek. Talpynǵan, erteńgi kúnin oılaǵan jastar bul maqsattyń údesinen shyǵýy tıis. Bul baǵdarlama jastardyń óz áleýetin baǵamdap, keleshek­ke qadam jasaýyna, óz múm­kin­dikteri men bilim-biligin tanytýyna tamasha múmkindik berip otyr. Bıyl Qaraǵandyda «Jastar tájirıbesi» baǵdarlamasyna oqý oryndarynyń 322 túlegi qa­tys­ty. Solardyń jar­­­ty- sy tájirıbeden ótý merzimi aıaqtalǵannan keıin turaqty jumysqa qabyldandy. Solar­dyń biri – balqashtyq Qaı­sar Qarabalın. Ol jastar táji­rı­besinen oıdaǵydaı ótip, kásip­oryn basshylarynyń senimin aqtady. 2010 jyly Balqash gýmanı­tarlyq-tehnıkalyq kolledjin tehnık-mehanık ma­­mandyǵy boıynsha támamdap, odan keıin 2014 jyly Qaraǵandy memlekettik tehnıkalyq ýnı­versıtetiniń mashına jasaý fakýltetin bitirgen Qaısar jyldan artyq ýaqyt boıy mamandyǵy boıynsha turaqty jumys tappaı júrip qalǵan edi. Sóıtip júrgende «Jumyspen qamtýdyń jol kartasy-2020» memlekettik baǵdarlamasynyń aıa­syn­daǵy «Jastar tájirıbesi» týraly estip, birden Qaraǵandy qalasy ákimdiginiń Halyqty jumyspen qamtý ortalyǵyna barǵan. Mundaǵy mamandar usynǵan birneshe kásiporyndaǵy bos jumys oryndarynan ol «Eksperımenttik zaýyt №1» ja­ýap­kershiligi shekteýli serik­testigin tańdap alady. О́zine júktelgen min­det­ter­di tyń­ǵy­lyqty, úlken jaýap­kershilikpen atqara bilgen jas maman tájirıbeden ótý merzimi aıaqtalar-aıaqtalmastan, óndiris ornynyń metall buıymdar ýchaskesine sheber retinde ju­mys­qa qabyldandy. Ol-ol ma, arada jarty jyldaı ǵana ótkende, Qaısar osy ýchaske­niń basshysy bolyp taǵaıyndaldy. – Men aldymen jas ma­man­­dardyń, oqý oryndary túlekteriniń jumyspen qam­tylýyna erekshe kóńil bólip otyrǵan tıimdi memlekettik baǵdarlama úshin Úkimetimizge alǵys aıtamyn, – deıdi Qaısar Qarabalın. Jumyspen qamtý ortalyǵy jastarǵa ǵana emes, adal eńbek­pen tabys tapqysy keletin kim-kimge de jumys qa­ras­ty­rýǵa árdaıym daıyn. Qazir ortalyqtyń málimetter bazasynda eki myńdaı bos jumys orny bar. Onyń ishinde san túrli mamandyqtar bar, kelip tanysqysy keletinder úshin esik ashyq. Turaqty jumys tapqysy kelgen janǵa jalǵyz memleket kómegi azdyq etedi. Eń aldymen adamnyń eńbek etýge qulshynysy, maqsatyna jetpeı tynbaıtyn tabandylyǵy bolýy shart. Qaırat ÁBILDINOV, «Egemen Qazaqstan» QARAǴANDY