Adam qalaı juldyzǵa aınaldy?

О́zin aspandaǵy juldyzǵa teńep, qarapaıym qaımana halyqty murnyn shúıirip mensinbeıtin astamshylyq ánshilerdiń arasynda ǵana kezdesip qoımaıdy, keýdesine nan pisip, azyn-aýlaq tabysqa marqaıýdan adamı qasıetteri azaıǵan jandar, kózdi shel basý derti, ókinishke qaraı, kınodan da, teatrdan da, jýrnalıstıkadan da... qysqasy, barlyq saladan tabylady. «Juldyz aýrýyna» shaldyǵýdyń zardaby týraly qansha ashynyp jazǵanymyzben, túbirimen julynbaǵan aramshóp sııaqty, birde annan, birde munnan tóbesi qyltıyp, shań berip qala beretini taǵy jaman. Keshe ǵana qulyndaı quldyrańdaǵan, elikteı elpeńdegen jannyń ónerine, eńbegine qoldaý bildirilip, qurmettelip, teleekrannan, gazet-jýrnaldardan kórinińkirep, ánderi  sál maqtalyp, toılarda shyrqala bastasa... qoshemetke masattanǵan paqyryńyz neshe túrli óreskel qylyqtarǵa boı aldyryp, ónerin rııasyz súıgen júrekterdi ile-shala tez sýytyp úlgerip jatatyn jaǵdaılar da joq emes. Tórt-bes adam qoltańba surap, birge sýretke túsýge ótinish bildirse, ekpinderi jer tilip, tumsyqtary kók tiregen ondaı ánshi-symaqtar qaı sharaǵa shaqyrylsa da baǵalaryn barynsha asyryp baǵýǵa tyrysatyny málim. Estradada Maıkl Djeksonyńdy kózge ilmeıtin órender, ózderin Ýıtnı Hıýstonmen teńestiretin qyzdar, Rollıng Stoýnzyńdy «jolda qaldyratyn» rok-toptar paıda boldy. «Juldyz aýrýy» estrada óneriniń damýyna aıtarlyqtaı nuqsan keltirýde.  Áý demeıtin jan joq ulan-baıtaq dalada, ánshilik ónerdiń osynshalyq keń tarap, damýy ejelden onyń mańdaıyna jazylǵan baǵy degenimizben, biraq sonyń keıingi arnasynyń qaı baǵytqa burylyp turaqtary úlken másele. Ánimiz, sánimiz artsa, qýanbaı nemiz bar. Gáp basqada. Kópshilikti aldap-sýlap, fonogrammamen án salyp, aqshalaryn adal jolmen tappaıtyn ondaılarǵa búginde eshqandaı shara qoldanylmaıdy. О́nerdi tek bıznestiń kózi retinde, tabys tabýdyń quraly dep sanaýdan án rýhy álsizdenip barady. О́zbektiń, qyrǵyzdyń ánderine suǵanaqtyq jasaýshylarǵa kórkemdik keńeste «Áı deıtin áje, qoı deıtin qoja» tabylmaǵany ma deısiz sondaıda? Osynyń dámin bir tatyp kóredi, eki kóredi, joǵarydan eshqandaı tyıym salynbaǵan soń, álgi pysyqaı úırenshikti ádetimen qymsynbaı kórshilerdiń baqshasyna emin-erkin kúmp berip ketetin kánigi uryǵa, ári qaraı munysy qalypty kásipke aınalýy múmkin. Jastardyń shyǵarmashylyǵyna baqylaý, qadaǵalaýdyń jetkiliksizdiginen áldebir  áýenderdi shetten urlap-jymqyrý áreketteri, ıaǵnı plagıattyq beleń alyp ketpeýge tıis. Azǵantaı tabysqa bola aspandap, adam tanymaı qalatyn jat qasıetterdi osyndaı keleńsiz kerenaýlyq týǵyzýda... Qashanda jarqyrap kórinýge umtylý jastyqqa tán qasıet desek, biraq betperde kııý, qandaı jolmen bolsyn oılaǵan maqsatqa jetýge tyrysýshylyq túbi adamdy jaqsylyqqa aparyp soqtyrmasy anyq. Mundaıda Abaıdyń: «Arsyz bolmaı ataq joq, Aldamshy bolmaı baq qaıda?!.» degenin moıyndamasqa áddiń qalmaıdy-aq... Keıde bireýlerdi alaqandaryna salyp, tym álpeshteý, qoldan «juldyz» jasaý, gúlge teńeý, talantqa balaý syndy teris jaıttarǵa kýá bolyp jatatynymyz ras. Jas tolqynǵa aǵa býyn tarapynan jasalatyn qamqorlyqtyń jaıy óz aldyna bólek másele. Al bul jerdegi áńgime qoldan qýyrshaq jasaý, tamyry bekimegen solqyldaq shybyq sanany elirtip, esirtý jaıynda bolyp otyr. О́neri jylannyń kózindeı bolmashy ǵana sál jylt etse, japyrylyp jalp etip qulaý kóńilge qandaı qonymsyz edi. Biraq, taıazdyqtyń aqyry áıteýir bir taqyrǵa otyrǵyzbaı tynbaıtyny aıdan anyq. «Juldyz» degen teńeýdi anaǵan da bir, mynaǵan da bir teńeı berý shekten shyqty. Ony aıtasyz, jer aspanǵa aınalyp, juldyz-symaqtardan aıaq alyp júre almaıtyn halge tústik. Án mátinderine deıin: «Aspanǵa qaraımyn, Juldyzdy sanaımyn. Sol juldyzdyń ishinde, Sen joqsyń, araılym...» deı me-aý. Mundaıda ónerdiń alyp báıterekteri sanalatyn Nurǵısa Tilendıev, Shámshi Qaldaıaqov, Ermek Serkebaev, Roza Baǵlanova, Bıbigúl Tólegenova, t.b. kóptegen naǵyz týma talant ıeleri juldyz atanbaı-aq, án kógin aıshýaq nurǵa bólemep pe edi?! О́zin ózgelerden erekshe tutý, zor sanaý dertine ushyraǵan jandarǵa ortaq belgiler –  ómir baqı solaı shalqyp-tasyp ómir súre beremiz dep oılaıdy, adamdardy sortqa bóledi. Bári mıdaı aralasyp ketken. Ánshilerdiń shyǵarmashylyǵyna berilip jatqan mýzyka mamandarynyń syny joqtyń qasy, sondyqtan synshy-mamandardyń ózin keleshekte kásibı biliktilikke daıarlaý qajettigi seziledi. О́ıtkeni, án ajary alabajaq kúıge enbeýi tıis. Estradalyq, dástúrli, jyrshy-termeshilik, klassıkalyq án óneriniń arajigin ajyratyp, árqaısysyn óz mártebesimen ulyqtaý mańyzdy sanalsa kerek. Qazirshe bul másele óz deńgeıinde júzege asyrylyp otyr deı almaısyz. Bári jappaı ánshige aınalyp ketti. Juldyz bolýǵa asyqqan albyrt sezim kóktegi bulttardyń ar jaǵynan únsiz júz jasyrady. Kásibı ánshi kim, áýesqoıy qaısy, sapyrylysqan sahna sandyǵy beıne bir jyltyraq mataǵa aýzy-murny tolyp, beti jabylmaı qalǵan halde. Buryn teledıdardan beınesi jylt etken jan ózin «juldyz» sezinse, al endi búginde oǵan áleýmettik jeli qosyldy. Mundaǵy shoý-bıznes ókilderiniń otbasy, oshaq qasyndaǵy jeńil-jelpi, jelbýaz áńgimeleri ázirge ásershil álemge ámirin júrgizip tur... Qarashash TOQSANBAI, «Egemen Qazaqstan»