Brest bekinisiniń belgisiz betteri

A.Pýshkın atyndaǵy Shyǵys Qazaqstan oblystyq kitaphanasynda Láıla Ahmetovanyń «1941. Brest bekinisi. Qazaqstan» atty kitabynyń tusaýkeseri ótti. Atalǵan sharaǵa óńir zııalylary, qalamgerler men jýrnalıster jáne jastar qatysty. Sondaı-aq, kitaptyń tusaý­ke­serin Shemonaıha, Besqaraǵaı, Abaı, Jarma, Aıagóz jáne Glýbokoe aýdandyq kitaphanalary men Úrjar, Maqanshy aýdandaryndaǵy aýyldyq kitaphanalar, Kúrshim aýdanynyń Terekti aýyldyq kitap­ha­nasy onlaın júıesi arqyly kó­rýge múmkindik aldy. Avtormen kezdesýge atalǵan kitapqa esim­deri engen qaharman jaýyngerler­diń týǵan-týystary da keldi. Láıla Ahmetova bul kitabynda aty ańyzǵa aınalǵan Brest bekini­sin­­de soǵys aldyndaǵy kezeń men 1941 jyldyń maýsym aıynda bol­ǵan oqıǵalardy baıandaıdy. Zert­­­teý eńbegi 1941 jyly fa­shı­s­t­er­diń alǵashqy soqqysyn qar­­sy alǵan qamalda qyzmet et­ken­­derdiń tizimi jarııalanýymen já­ne ári qaraıǵy taǵdyrlary tar­­­q­atylýymen qundy. Olardyń ara­synda shyǵysqazaqstandyqtar da bar. – Qyrqynshy jyldyń aqpan aıynda Semeıden ásker qataryna attanǵandar eshelonmen Brest-Lıtovskige baǵyt alyp, olardyń bir bóligi Brest qamalyna bólindi. Bıyl 1 mamyrda men Brest be­ki­nis­in qorǵaýǵa qatysqan 556 qazaqstandyqtyń esimin taptym. Olardyń ishinde 88 semeılik jáne 10 shyǵysqazaqstandyq jaýynger bar. Árıne, izdeý jumystary áli jalǵasady. О́ıtkeni, qamaldy qor­ǵaýǵa qatysqandar munymen shek­telmeıdi. Sol sebepti bul bi­rin­shi kitap retinde jaryqqa shyq­ty. Máselen, Jarma aýdany­nyń Bala­jal kentiniń ózinen 30 adam Brest qamalyn qorǵaýǵa qa­tys­­qan. Men arhıv qujattarynan tek ekeýin ǵana taptym, – deıdi ál-Farabı atyndaǵy Qazaq ulttyq ýnı­­ver­sıtetiniń professory Láıla Seı­s­enbekqyzy. Kitap avtorynyń aı­tý­ynsha, 44-atqyshtar polki boı­ynsha tabylǵan kóptegen qujat­tarǵa sáıkes, polktiń basym bóligi Shyǵys Qazaqstan obly­synan jasaqtalǵan. Alaıda, urys­qa qatysýshylardyń kópshiligi tut­qyn­ǵa túskendikten, kóp jyldar boıy olardy Uly Otan soǵysynyń qa­ty­sýshylary sanatyna qospaǵan. Láıla Seısenbekqyzy oqý­shy­lar ata-babalarynyń soǵysta ja­saǵan erlikterinen habardar bo­lýy úshin atalǵan kitaptyń óńir mektepterinde kómekshi qu­ral retinde paıdalanylýyn jáne Pýshkın men Abaı atyndaǵy oblys­tyq kitaphanalarda esimderi ja­zy­lǵan shyǵysqazaqstandyq jaýyn­gerlerdiń tizimine tý­ǵan-týystarynyń ún qatyp, eńbek­tiń odan ári tolyǵa túsýi úshin qol­da bar derekterimen bólisýin sura­dy. Kezdesýge kelgen maı­dan­ger­lerdiń urpaqtary men aǵaı­yn­dary kitaptan Balǵybaev, Dmıtrıenko, Popov jáne basqa da jaýyngerlerdiń esimin taýyp, qýa­nysyp qaldy. Bul rette kitap av­tory Uly Otan soǵysynyń qahar­mandaryn birigip izdeýge ba­ǵyt­talǵan top quryp, birge jumys isteý­ge, osylaısha izdeýsiz ketken jerlesterdiń erlikke toly ómi­rin pash etýge shaqyrdy. Aıta ke­telik, Uly Otan soǵysy jyldaryn­da Shyǵys óńiriniń ózinen 109 Keńes Odaǵynyń Batyry shyqqan bolatyn.   О́SKEMEN