Bıyl rekordtyq kólemde astyq jınaldy

Bıyl egemendik tarıhynda taǵy bir rekordtyq deńgeıde astyq jınaldy. Onyń jalpy kólemi 24 mıllıon tonnaǵa jýyq. Taratyp aıtsaq, 17,9 mln tonna bıdaı, 3,3 mln tonna arpa qambaǵa quıyldy. Al kúrishtiń ár gektarynan 53,6 sentnerden ónim alynyp, rekord jańartyldy. Sondaı-aq, aýyl­sharýa­shylyq daqyldarynyń egis kólemi ulǵaıyp, mal sany artty. Otandyq ónimderdi eksporttaý 3 ese ósip, onyń jańa júıesi qa­­lyp­tasty. Agroónerkásiptik ke­shen ınfra­qury­ly­my buryn­ǵy­ǵa qaraǵanda jetile tústi. Áleý­­mettik-ekonomıkalyq damý kór­­set­kishteri boıynsha 9 aıda aýyl sharýa­shy­lyǵy salasy óndi­ristik salalar arasynan sýy­rylyp aldyńǵy qatarǵa shyq­ty. Bıylǵy jyl mal sharýa­shy­ly­ǵyna da óte qolaıly boldy. Sta­tıstıkalyq málimet boıynsha, jylqy sany 2,2 mıl­lıonǵa, iri qara 6,7 mln, qoı-eshki 20,8 mln basqa jetti. Osy maldardan alyn­ǵan ónim ishki naryqty tolyq qamta­masyz etip, óndirilgen sıyr men jylqy etiniń jalpy kólemi 1 mln tonnany qurady. Syrtqy saýdada da sony je­tis­tikter barshylyq. Qazaqstan astyq pen un eksporttaýdan álem kóshin bastaýshy elder qatarynda keledi. Jyl basynan beri 7,2 mln tonna astyq eksporttaldy. Basty tutynýshylarymyz Reseı, Tá­jikstan, О́zbekstan, Iran, Qy­taı, Túrkııa jáne Italııa mem­le­ketteri boldy. Osy baǵyttaǵy júıeli ju­mys­tar odan ári jalǵasýy tıis. Sebebi, Memleket basshysy sa­laǵa serpin berer­likteı úlken qoldaý kórsetip otyr. Elbasynyń «Aýyl sharýashylyǵy óner­kásibi ulttyq ekonomıkany damy­týdyń negizgi kúshine aınaldy», dep aıtýy sonyń taǵy bir dáleli. Eske sala ketsek, Memleket bas­shysy ústimiz­degi jyl­dyń 9 qyr­kúıeginde ótken Úki­met­tiń keńeıtilgen otyrysynda agro­óner­­kásiptik keshendi damytýdyń jańa baǵ­dar­lamasyn jasaý týraly tapsyrma bergen bolatyn. Osy tapsyrma aıasyn­da jasalatyn baǵdarlamaǵa enetin usy­nys­tar men ony júzege asyrýdyń tıim­di tetikteri Premer-Mınıstrdiń orynbasary – Aýyl sharýashylyǵy mınıstri Asqar Myrzahmetov tóraǵalyq etken alqa májilisinde qaral­dy. Elbasynyń mınıstrlikke júktep otyr­ǵan basty mindetteri – aýyl tur­ǵyn­darynyń tabysyn kóbeıtý, ishki naryqty tolyq otandyq ónimmen qamtamasyz etý, osy baǵyttaǵy sýbsıdııalaý, nesıe­leý tetikterin jetildirý jáne dál ba­ǵyt­talǵan eksporttyq saıasat júrgizý máseleleri jan-jaqty pysyqtaldy. Elbasy óz tapsyrmalarynda keshendi ártaraptandyrýǵa batyl bet burý qajettigin atap kórsetken bolatyn. Osy tapsyrmaǵa sáıkes keler jyldan bastap bıdaı egetin egistikter kólemi 2,3 mln gektarǵa kezeń-kezeńimen qysqartylyp, ornyna maıly daqyldar egiletin bolady. Atap aıtsaq, suranysy joǵary raps, soıa, saflor syndy maıly daqyldar men arpa, júgeri, qant qyzylshasy sııaqty daqyldarǵa qoldaý kórsetiledi. Sonyń nátıjesinde qant ımportyn 97 paıyzdan, 65 paıyzǵa ósimdik maıy ımportyn 38 paıyzdan 16 paıyzǵa deıin tómendetý kózdelip otyr. Osy ósimdikterdiń ónim­diligin arttyrý úshin sapaly tuqym jáne tyńaıtqyshtar alýǵa memleketten sýbsıdııa­lar bólinedi. Keler jyldan bastap gektarlyq sýbsıdııa toqtatylyp, ornyna alynǵan ónim kólemine beriletin kómek qarjy qoldanysqa enedi. Al mal sharýashylyǵy salasynda jemshóp daıarlaý birinshi kezekke shyǵady. Kóp jyldyq shóp daıarlaý, quramajem shy­ǵarý, jaıylymdardyń jaǵ­daıyn jaqsartý máseleleri jańa baǵdarlamada jan-jaqty qam­tylyp, mem­lekettik qoldaýǵa tolyq ıe bolyp otyr. Osy shara­lardyń negizinde sıyr jáne qoı etiniń eksportyn 120 myń tonnaǵa jetkizý, qus etiniń ımportyn 51 paıyzdan 33 paıyzǵa, balyq ımportyn 67 paıyzdan 46 paıyzǵa jáne sút ónimderiniń ımportyn 40 paıyzdan 20 paıyzǵa tómendetý josparlanǵan. Sonymen qatar, agro­óner­kásip­tik keshendegi mem­lekettik retteý tetik­terin jetildirý ar­qyly ǵylym men óndiristiń baılanysyn arttyrýdyń ártúrli sharalary qarastyrylyp, júzege asyrylmaq. Suńǵat ÁLIPBAI, «Egemen Qazaqstan»