Qaıratker, ǵalym Zardyhan Qınaıatuly dúnıeden ótti

Belgili ǵalym, tarıhshy, saıasatker, qoǵam qaıratkeri, tarıh ǵylymdarynyń doktory, professor Zardyhan Qınaıatuly dúnıeden ozdy. Bul týraly Shoqan Ýálıhanov atyndaǵy Tarıh jáne etnologııa ınstıtýty baspasózi habarlady. Zardyhan Qınaıauly 1940 jyly Mońǵolııanyń Qobda aımaǵy Qobda sumynynda ómirge kelgen. Mońǵolııa memlekettik ýnıversıteti men Máskeý qoǵamdyq ǵylymdar akademııasyn bitirgen Zardyhan Qınaıatuly óziniń sanaly ǵumyryn basshylyq qyzmetterge, ǵylymǵa arnaıdy. 1975-1987 jyldary aralyǵynda Mońǵolııa Kásipodaǵy Ortalyq komıtetiniń hatshysy qyzmetin atqarady. 1990-1992 jyldary Mońǵolııa Úkimetiniń Vıse-Premeri orynbasary jáne Mońǵolııa Parlamenti Tóraǵasynyń orynbasary qyzmetterin atqarǵan. Kommýnıstik júıeden keıingi Mońǵolııanyń jańa Konstıtýsııasyn jáne sol elde júrgizilgen saıası-ekonomıkalyq reformalardyń quqyqtyq negizin jasaýshylardyń biri. Tashkentte Monǵolııanyń atynan konsýl qyzmetin abyroımen atqarǵan Zardyhan Qınaıatuly 1994 jyly Qazaqstanǵa qonys aýdarǵannan ómiriniń sońyna deıingi ǵumyryn Shoqan Ýálıhanov atyndaǵy Tarıh jáne etnologııa ınstıtýtynda ǵylymı qyzmetke arnaıdy. Zardyhan Qınaıatuly osy jyldar ishinde «Jylaǵan jyldar shejiresi», «Mońǵol ústirtin meken etken sońǵy túrik taıpalary», «Kóshpendilik ǵumyr», «Shyńǵys han jáne qazaq memleketi» jáne t.b kóptegen tarıhı kitaptar jazyp, ult rýhanııatyna ólsheýsiz úles qosty. Atalǵan eńbekterden ǵalymnyń tereń bilimi, bıik óresi, temirqazyqtaı nyq prınsıpi aıqyn ańǵarylyp turady. Sonymen qatar Qazaqstan tarıhynyń orta ǵasyrlyq dáýiri, ásirese Qazaq memlekettiligi tarıhyn zertteýde eleýli eńbek etti. Qazaq memlekettiligi tarıhy, qazaq tarıhynyń mońǵol bıligi dáýiri tarıhyn zertteýshi, jetekshi mamandardyń biri boldy. Qazaqstannyń 5 tomdyq tarıhynyń 4-tomynyń avtorlarynyń biri. «Mádenı mura» baǵdarlamasyna belsene qatysyp «Qazaqstan tarıhyna qatysty Mońǵol derekteriniń» III tomy jáne «Ortaǵasyrlyq tarıhı oı: Tarıh adamzat aqyl oıynyń qazynasy» atty kólemdi eńbekti daıyndaýshylardyń biri jáne arnaýly redaktory. «Qytaı jylnamalaryndaǵy qazaq tarıhyna qatysty derekter» atty eki tomdyqtyń keńesshisi. Onyń jetekshiliginde «Qazaq memlekettiligi tarıhy» atty kólemdi monografııa jaryq kórdi. Dúnıe júzi qazaqtary qaýymdastyǵynyń tapsyrysy boıynsha «Sheteldegi qazaqtar» serııasymen «Mońǵolııadaǵy qazaqtar» I-II kitabyn shyǵardy.  «Qazaq memleketi jáne Joshy han» atty eńbegi tarıhshy, oqýshy qaýymnyń nazaryn aýdarǵan aýqymdy eńbek bolyp tabylady. «Qazaqtar men Mońǵoldar tarıh toǵysynda» atty eki tomdyq ǵylymı eńbek jazdy. Sońǵy jyldary Qazaqstannyń ǵylymı jáne kópshilik baspasózde kóptegen maqalalary jaryq kórdi. 2016 jylǵy 23 qarasha kúni dúnıeden ótti. Janaza namazy 24 qarashada Almatyda oqylyp, qoshtasý rásimi ótedi.