Nege «jaýyrdy jaba toqyp» júrmiz?

Úıden shyqqanymda kún arqan boıy kóterilip qalǵan eken. Úıdiń janyndaǵy kartop egetin sharbaqtyń qasynda inim Nurbol qaıyńnyń dińinen kesilgen jańǵyryqqa salyp toqymnyń shoqtyqty jabatyn jerin ótkir bákimen dóńgeletip oıyp jatyr eken. – Ne istep jatyrsyń, – dep suradym. – О́tkende qoıdyń kezeginde balalar kók atty tań asyrmaı, ertoqymyn ys­tyq­taı alǵan eken. Shoqtyǵy kúldirep qaldy. Jaryqtyq jylqynyń terisi ógiz terisi talystan synyqsúıem juqa bolmasa da sýytpaı alsa jaýyr bolyp qalady. Al dóńgelete kesip jatqany, toqymnyń ala­qandaı tesigi jaýyrdy qajamaýyna jaq­sy. Tek tósaıylyn qattyraq tartsa bolǵany. – Az kúnge bosatyp jibermeısiń be? Qoń jınasyn, jaýyry jazylsyn,–deımin men. – Joǵa, tórt-bes úı betine qarap otyrǵan jalǵyz atty dál qazir qaıtip bosatarsyń. Jaýyryn jaba toqymdap, qar túskenshe júre turamyz, – dedi inim. Dál osy arada «jaýyrdy jaba to­qymdap» degen sóz sanama saq ete tústi. Biz ǵoı, qalam ustaǵandar, qanshama jyldan beri «jaýyrdy jaba toqyp» dep jazyp kelemiz. Anyǵynda onyń durysy jaýyrdy jaba toqymdap eken ǵoı. Qalaı bilmegenbiz. Inimdiki óte qısyndy, reti de solaı bir aýyz sózin jadyma toqyp aldym. Biraq, ózine tis jaryp aıtqanym joq. Bilmestigimizdi bilse, qareketimizden túńiler dep qym­synǵanym ǵoı. Inim áńgimeni ári qaraı qaýzady. – Bizdiń aýyldyń balalary shetinen ańshy. Iri fırmalar egin egýdi qoıǵan soń anaý Jalǵyztaýdan beri qaraıǵy, Qaraǵashtyń baýyryndaǵy qalyń aǵashtyń etegi, Jarqyn kóliniń oń qa­baǵy men sol qabaǵy týsyrap bos jatyr. Qazir sol jerlerdi alabota, aram­shóp basyp ketti. Quddy kıiz dersiń. Arasynda túlki, qoıan tárizdi usaq ań, elik jyrtylyp aıyrylady. Basqa isteıtin ermegi bolmaǵan soń aýyldyń jigitteri júırik ıt ustap, ań aýlaýǵa kóshken. Buryn ilýde bir kezdesetin túlki degenińiz qoıdaı órip júr. Qyz-kelinshektiń kóńili qundyzǵa aýyp ketken soń, túlki terisi qadirsiz bolyp qaldy ǵoı. Júni jetilip, túbittengen alǵashqy qansonar­da da eshkim ­aýlaı bermeıdi. Ilep, tymaq tigetin de ismer joq. Tek qyzyq úshin ıtterge aldyryp, áıt­pese atyp ketemiz. О́tkende túlkiniń bir apanyn qazyp edik, úsh taýyq, eki jabaıy úırek shyqty. Kúshikterine ákelip tastaǵan jemi bolý kerek. Bir ǵana túlkiniń kesirin kórdińiz be? – dedi inim, – qazir bizdiń aýyldyń ba­­la­­lary ań degende isher asyn jerge qoıady. Ań týraly ańyratyp aıtqan áńgime­niń arasynan súzip alǵanym, «Isher asyn jerge qoıady» degen sóz. Al bizdiń jýrnalıster «Ishken asyn jerge qoıady» dep jazady. О́zińiz oılap qarańyzshy, ish­ken asyńyzdy qansha tyryssańyz da jer­ge qoıa almas edińiz. Iship qoıdyńyz ǵoı. Aýyldan oljaly oraldym. Ras, baıaǵydaı qorjynyńnyń eki basyn toltyryp jiberetin qomaqty syıy joq. Esesine úsh sózdi túzetip, anyǵyn ala qaıttym. Qalam ustaǵan adamǵa az olja emes qoı. Baıqal BAIÁDILOV, jýrnalıst KО́KShETAÝ