Zań • 31 Naýryz, 2011

Qazaqstan Respýblıkasynyń Zańy

450 ret

kórsetildi

35 mın

oqý úshin

Egemen Qazaqstan

Qazaqstan Respýblıkasynyń keıbir zańnamalyq aktilerine sharýa nemese fermer qojalyqtarynyń qyzmeti máseleleri boıynsha ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly 1-bap. Qazaqstan Respýblıkasynyń myna zańnamalyq aktilerine ózgerister men tolyqtyrýlar engizilsin: 1. 2003 jylǵy 20 maýsymdaǵy Qazaqstan Respýblıkasynyń Jer kodeksine (Qazaqstan Respýblıkasy Parlamentiniń Jarshysy, 2003 j., № 13, 99-qujat; 2005 j., № 9, 26-qujat; 2006 j., № 1, 5-qujat; № 3, 22-qujat; № 11, 55-qujat; № 12, 79, 83-qujattar; № 16, 97-qujat; 2007 j., № 1, 4-qujat; № 2, 18-qujat; № 14, 105-qujat; № 15, 106, 109-qujattar; № 16, 129-qujat; № 17, 139-qujat; № 18, 143-qujat; № 20, 152-qujat; № 24, 180- qujat; 2008 j., № 6-7, 27-qujat; № 15-16, 64-qujat; № 21, 95-qujat; № 23, 114-qujat; 2009 j., № 2-3, 18-qujat; № 13-14, 62-qujat; № 15-16, 76-qujat; № 17, 79-qujat; № 18, 84, 86-qujattar; 2010 j., № 5, 23-qujat; № 24, 146-qujat; 2011 j., № 1, 2-qujat): 1) 9-baptyń 3-tarmaǵynyń ekinshi bóligi «jer paıdalaný» degen sózderden keıin «(jaldaý)» degen sózben tolyqtyrylsyn; 2) 10-bapta: 4-tarmaq «jer ýchaskeleri boıynsha,» degen sózderden keıin «osy baptyń 4-1- tarmaǵynda kórsetilgen jerlerdi qospaǵanda,» degen sózdermen tolyqtyrylsyn; mynadaı mazmundaǵy 4-1-tarmaqpen tolyqtyrylsyn: «4-1. Eldi mekenderdiń sheginen tys ornalasqan, osy Kodekstiń 97-babyna sáıkes aýyl sharýashylyǵynyń jumys isteýi úshin qajetti úıler (qurylystar, ǵımarattar) salynǵan, sharýa nemese fermer qojalyǵyn jáne aýyl sharýashylyǵy óndirisin júrgizý úshin berilgen (beriletin) jer ýchaskeleri boıynsha, olarǵa qyzmet kórsetýge arnalǵan jerlerdi qosa alǵanda, kadastrlyq (baǵalaý) quny jer ýchaskelerin aýyl sharýashylyǵy maqsaty úshin jeke menshikke bergen kezde olarǵa tólemaqynyń bazalyq stavkalarynyń mólsherine negizdele otyryp aıqyndalady.»; 3) 12-baptyń 22), 24) jáne 40) tarmaqshalary «jer paıdalaný» degen sózderden keıin «(jaldaý)» degen sózben tolyqtyrylsyn; 4) 19-1-bap «jer paıdalaný» degen sózderden keıin «(jaldaý)» degen sózben tolyqtyrylsyn; 5) 33-baptyń 1-tarmaǵynyń besinshi bóligi, altynshy bóliginiń birinshi abzasy jáne 2-tarmaǵynyń 6) tarmaqshasy «Jer paıdalaný», «jer paıdalaný» degen sózderden keıin «(jaldaý)» degen sózben tolyqtyrylsyn; 6) 35-baptyń 2-tarmaǵy mynadaı redaksııada jazylsyn: «2. Eger osy Kodekste jáne Qazaqstan Respýblıkasynyń zańnamalyq aktilerinde ózgeshe belgilenbese, ýaqytsha óteýsiz jer paıdalaný quqyǵy 5 jylǵa deıingi merzimge beriledi. Osy Kodekste kózdelgen sharýa nemese fermer qojalyǵyn júrgizý úshin ýaqytsha óteýli jer paıdalaný (jaldaý) quqyǵyn berý jaǵdaılaryn qospaǵanda, ýaqytsha óteýli jer paıdalaný (jaldaý) quqyǵy qysqa merzimdi (5 jylǵa deıin) jáne uzaq merzimdi (5 jyldan 49 jylǵa deıin) bolýy múmkin.»; 7) 37-bapta: 3-tarmaqtyń birinshi bóligi «uzaq merzimdi jer paıdalaný» degen sózderden keıin «(jaldaý)» degen sózben tolyqtyrylsyn; 5-tarmaq mynadaı redaksııada jazylsyn: «5. Ýaqytsha óteýli jer paıdalaný (jaldaý) quqyǵy: 1) sharýa nemese fermer qojalyǵyn júrgizý úshin: Qazaqstan Respýblıkasynyń azamattaryna – 10 jyldan 49 jylǵa deıingi merzimge; oralmandarǵa – 10 jylǵa deıingi merzimge; 2) taýarly aýyl sharýashylyǵy óndirisi úshin: Qazaqstan Respýblıkasynyń memlekettik emes zańdy tulǵalaryna – 49 jylǵa deıingi merzimge; sheteldikter men azamattyǵy joq adamdarǵa 10 jylǵa deıingi merzimge beriledi.»; 8) 43-baptyń 1-tarmaǵynyń 6-1) tarmaqshasy jáne 9-tarmaǵy birinshi bóliginiń tórtinshi abzasy «jer paıdalaný» degen sózderden keıin «(jaldaý)» degen sózben tolyqtyrylsyn; 9) 46-baptyń 2-tarmaǵy «Oralmandarǵa» degen sózden keıin «sharýa nemese fermer qojalyǵyn jáne» degen sózdermen tolyqtyrylsyn; 10) 97-baptyń 6-tarmaǵy mynadaı redaksııada jazylsyn: «6. Aýyl sharýashylyǵy maqsatyndaǵy jer: 1) Qazaqstan Respýblıkasynyń azamattaryna ózindik qosalqy sharýashylyqty, baǵbandyqty jáne saıajaı qurylysyn damytý úshin jeke menshikke; 2) Qazaqstan Respýblıkasynyń jeke jáne zańdy tulǵalaryna sharýa nemese fermer qojalyǵyn, taýarly aýyl sharýashylyǵy óndirisin júrgizý, orman ósirý úshin, ǵylymı-zertteý, tájirıbe júrgizý jáne oqytý maqsatynda, qosalqy aýyl sharýashylyǵyn, baqsha jáne mal sharýashylyǵyn júrgizý úshin jeke menshikke nemese jer paıdalanýǵa beriledi. Paıdalanýǵa berý merzimi keminde on jyldy quraıtyn sharýa nemese fermer qojalyǵyn júrgizý úshin jer ýchaskesin berý jaǵdaılaryn qospaǵanda, jer ýchaskesin kórsetilgen maqsattar úshin jer paıdalaný quqyǵymen berý merzimi keminde bes jyldy quraıdy. Jer ýchaskesin osy tarmaqshada kórsetilgen merzimderden az merzimge berýge ony alýǵa múddeli ótinish berýshiniń kelisimimen ǵana jol beriledi; 3) sheteldikter men azamattyǵy joq adamdarǵa 10 jylǵa deıingi merzimge jaldaý sharttarymen ýaqytsha jer paıdalanýǵa beriledi.»; 11) 101-bapta: 1-tarmaqta: birinshi bóliktegi «óteýli ýaqytsha jer paıdalaný quqyǵymen» degen sózder «ýaqytsha óteýli jer paıdalaný (jaldaý) quqyǵymen 10 jyldan» degen sózdermen aýystyrylsyn; mynadaı mazmundaǵy úshinshi bólikpen tolyqtyrylsyn: «Qyzmetin keminde bes jyl júzege asyratyn jáne óz qyzmetin toqtatatyn sharýa nemese fermer qojalyǵynyń jer ýchaskesin satyp alýǵa basym quqyq osy sharýa nemese fermer qojalyǵynyń múlkin satyp alǵan jáne arnaıy aýyl sharýashylyǵy bilimi men biliktiligi bar Qazaqstan Respýblıkasynyń azamattaryna beriledi.»; mynadaı mazmundaǵy 3-1-tarmaqpen tolyqtyrylsyn: «3-1. Osy Kodekstiń 10-babynyń 4-1-tarmaǵyna sáıkes, sharýa nemese fermer qojalyǵy ózine ýaqytsha óteýli jer paıdalaný (jaldaý) quqyǵymen tıesili, úıler (qurylystar, ǵımarattar) ornalasqan jer ýchaskelerin, olardy paıdalaný jáne olarǵa qyzmet kórsetý úshin qajetti jerimen qosa satyp alýǵa quqyly. Úıler (qurylystar, ǵımarattar) ornalasqan jer ýchaskelerin, olardy paıdalaný jáne olarǵa qyzmet kórsetý úshin qajetti jerimen qosa satqan nemese syıǵa tartqan kezde satýshynyń búkil jer ýchaskesine tıisti quqyǵyn alýǵa satyp alýshynyń basym quqyǵy bolady.»; 5-tarmaq mynadaı redaksııada jazylsyn: «5. Azamattyń ótinishi jáne osy ótinishke qosa berilgen, bólip shyǵarylatyn jer ýchaskesiniń ornalasqan jeri týraly kelisilgen materıaldar oǵan jer ýchaskesine quqyqty resimdeý úshin jergilikti atqarýshy organǵa jiberiledi.». 2. «Qazaqstan Respýblıkasynda zeınetaqymen qamsyzdandyrý týraly» 1997 jylǵy 20 maýsymdaǵy Qazaqstan Respýblıkasynyń Zańyna (Qazaqstan Respýblıkasy Parlamentiniń Jarshysy, 1997 j., № 12, 186-qujat; 1998 j., № 24, 437-qujat; 1999 j., № 8, 237-qujat; № 23, 925-qujat; 2001 j., № 17-18, 245-qujat; № 20, 257-qujat; 2002 j., № 1, 1-qujat; № 23-24, 198-qujat; 2003 j., № 1-2, 9-qujat; № 11, 56-qujat; № 15, 139-qujat; № 21-22, 160-qujat; 2004 j., № 11-12, 66-qujat; № 23, 140, 142-qujattar; 2005 j., № 7-8, 19-qujat; № 11, 39-qujat; № 14, 55, 58-qujattar; № 23, 104-qujat; 2006 j., № 3, 22-qujat; № 8, 45-qujat; № 12, 69-qujat; № 23, 141-qujat; 2007 j., № 2, 18-qujat; № 3, 20-qujat; № 4, 28, 30-qujattar; № 9, 67-qujat; № 10, 69-qujat; № 24, 178-qujat; 2008 j., № 17-18, 72-qujat; № 20, 88-qujat; № 23, 114, 123-qujattar; 2009 j., № 17, 81-qujat; № 19, 88-qujat; № 23, 111-qujat; 2010 j., № 5, 23-qujat; № 7, 28-qujat; № 15, 71-qujat; № 24, 140-qujat; 2011 j., № 1, 3-qujat): 22-1-baptyń 2-tarmaǵynyń ekinshi bóligindegi «(fermer)» degen sózder «nemese fermer» degen sózdermen aýystyrylsyn. 3. «Sharýa (fermer) qojalyǵy týraly» 1998 jylǵy 31 naýryzdaǵy Qazaqstan Respýblıkasynyń Zańyna (Qazaqstan Respýblıkasy Parlamentiniń Jarshysy, 1998 j., № 2-3, 26-qujat, 2001 j., № 24, 338-qujat; 2003 j., № 1-2, 6-qujat; № 4, 26-qujat; № 24, 178-qujat; 2006 j., № 1, 5-qujat; № 15, 95-qujat; 2007 j., № 9, 67-qujat; № 15, 106-qujat; № 18, 143-qujat; 2008 j., № 24, 129-qujat; 2009 j., № 15-16, 76-qujat; 2010 j., № 5, 23-qujat): 1) taqyryptaǵy jáne búkil mátin boıynsha «(fermer)» degen sózder «nemese fermer» degen sózdermen aýystyrylsyn; 2) búkil mátin boıynsha «qoldanylyp júrgen zańdarǵa», «qoldanylyp júrgen zańdarda» degen sózder tıisinshe «Qazaqstan Respýblıkasynyń zańnamasyna», «Qazaqstan Respýblıkasynyń zańnamasynda» degen sózdermen aýystyrylsyn; 3) 1-bapta: 1-tarmaqta: birinshi bóliktegi «otbasylyq-eńbek» degen sózder «eńbek» degen sózben aýystyrylsyn; ekinshi bólikte: «jáne zańdy tulǵa belgileri bolmaǵan jaǵdaıda» degen sózder alyp tastalsyn; «jeke tulǵalar» degen sózder «Qazaqstan Respýblıkasynyń azamattary jáne (nemese) oralmandar» degen sózdermen aýystyrylsyn; mynadaı mazmundaǵy úshinshi bólikpen tolyqtyrylsyn: «Eger Qazaqstan Respýblıkasynyń zańdarynda ózgeshe belgilenbese, Qazaqstan Respýblıkasynyń azamattary týraly osy Zańnyń erejeleri oralmandarǵa qoldanylady.»; 2-tarmaq mynadaı redaksııada jazylsyn: «2. Sharýa nemese fermer qojalyǵynyń músheleri ortaq sharýashylyqty birlesip júrgizetin jubaılary, jaqyn týystary (ata-analary, balalary, bala asyrap alýshylar, asyrap alynǵan balalar, ata-anasy bir jáne ata-anasy bólek aǵa-inileri men apa-sińlileri (aǵa-qaryndastary), atalary, ájeleri, nemereleri) jáne basqa da adamdar bolyp tabylady.»; 3-tarmaqtyń tórtinshi abzasyndaǵy «sharýashylyq qyzmeti» degen sózder «qyzmet» degen sózben aýystyrylsyn; 4-tarmaq mynadaı redaksııada jazylsyn: «4. 18 jasqa tolǵan, Qazaqstan Respýblıkasynyń is-áreketke qabiletti azamaty sharýa nemese fermer qojalyǵynyń basshysy bola alady.»; 5-tarmaq alyp tastalsyn; 4) mynadaı mazmundaǵy 1-1-bappen tolyqtyrylsyn: «1-1-bap. Sharýa nemese fermer qojalyǵynyń basshysy men músheleriniń quqyqtary jáne mindetteri 1. Sharýa nemese fermer qojalyǵynyń basshysy: 1) jeke jáne zańdy tulǵalarmen qatynastarda sharýa nemese fermer qojalyǵynyń múddelerin bildirýge; 2) Qazaqstan Respýblıkasynyń zańdarynda tyıym salynbaǵan azamattyq-quqyqtyq mámilelerdi júzege asyrýǵa; 3) uzaq ýaqyt bolmaǵan jaǵdaıda qojalyq músheleriniń bireýine óziniń fýnksııalaryn oryndaýǵa ýákilettik berýge; 4) sharýa nemese fermer qojalyǵy qyzmetiniń negizgi baǵyttaryn aıqyndaýǵa; 5) ishki qaǵıdalardy, olardy qabyldaý rásimderin jáne sharýa nemese fermer qojalyǵynyń ishki qyzmetin retteıtin basqa da qujattardy bekitýge; 6) sharýa nemese fermer qojalyǵynyń zańdy tulǵalardy qurýǵa jáne olardyń qyzmetine qatysýy týraly máseleni sharýa nemese fermer qojalyǵy músheleri jalpy jınalysynyń qaraýyna shyǵarýǵa; 7) osy Zańda jáne Qazaqstan Respýblıkasynyń ózge de zańdarynda kózdelgen ózge de quqyqtardy júzege asyrýǵa quqyly. 2. Sharýa nemese fermer qojalyǵynyń basshysy: 1) sharýa nemese fermer qojalyǵynyń esebi men eseptiligin júrgizýdi uıymdastyrýǵa; 2) sharýa nemese fermer qojalyǵynyń músheleri jalpy jınalysynyń Qazaqstan Respýblıkasynyń zańnamasyna qaıshy kelmeıtin sheshimderin óz quzyreti sheginde oryndaýǵa; 3) sharýa nemese fermer qojalyǵynyń músheleri úshin eńbek jaǵdaıyn jasaýǵa; 4) jaldamaly qyzmetkerlerdi jumysqa qabyldaǵan kezde Qazaqstan Respýblıkasynyń eńbek zańnamasyna sáıkes eńbek sharttaryn jasasýǵa, jumys berýshiniń aktilerin shyǵarýǵa; 5) osy Zańda jáne Qazaqstan Respýblıkasynyń ózge de zańdarynda kózdelgen ózge de mindetterdi júzege asyrýǵa mindetti. 3. Sharýa nemese fermer qojalyǵynyń músheleri: 1) sharýa nemese fermer qojalyǵy músheleriniń jalpy jınalysynda belgilengen tártippen sharýa nemese fermer qojalyǵynan óz erkimen shyǵýǵa; 2) sharýa nemese fermer qojalyǵynyń qyzmeti týraly aqparat alýǵa, onyń ishinde sharýa nemese fermer qojalyǵynyń býhgalterlik esebiniń, eseptiliginiń derekterimen jáne basqa da qujattamasymen tanysýǵa; 3) sharýa nemese fermer qojalyǵy músheleriniń jalpy jınalysyna jáne (nemese) memlekettik organdarǵa basshynyń jáne basqa múshelerdiń zańsyz is-áreketterine shaǵym jasap júginýge; 4) ózderiniń quqyqtary men zańdy múddeleri buzylǵan jaǵdaıda sharýa nemese fermer qojalyǵy basshysynyń jáne músheleriniń jalpy jınalysynyń sheshimderine sot tártibimen shaǵymdanýǵa; 5) osy Zańda jáne Qazaqstan Respýblıkasynyń ózge de zańdarynda kózdelgen ózge de quqyqtardy júzege asyrýǵa quqyly. 4. Sharýa nemese fermer qojalyǵynyń músheleri: 1) sharýa nemese fermer qojalyǵy músheleriniń jalpy jınalysynyń sheshimderin oryndaýǵa; 2) sharýa nemese fermer qojalyǵynyń ishki qujattarynyń talaptaryn saqtaýǵa; 3) sharýa nemese fermer qojalyǵynyń basshysy aýysqan jaǵdaıda, bul týraly qojalyqty tirkegen organǵa ortaq ótinish berip habarlaýǵa; 4) osy Zańda jáne Qazaqstan Respýblıkasynyń ózge de zańdarynda kózdelgen ózge de mindetterdi júzege asyrýǵa mindetti.»; 5) 2-bap mynadaı redaksııada jazylsyn: «2-bap. Sharýa nemese fermer qojalyǵyn qurý 1. Sharýa nemese fermer qojalyǵy erikti negizde qurylady jáne jer ýchaskesine quqyq memlekettik tirkelgen kezden bastap, al Qazaqstan Respýblıkasynyń zańdarymen belgilengen jaǵdaılarda, dara kásipker retinde tirkelgennen keıin quryldy dep esepteledi. 2. Birlesken kásipkerlikke negizdelgen sharýa nemese fermer qojalyǵyn tirkegen kezde memlekettik tirkeý týraly kýálik sharýa nemese fermer qojalyǵynyń basshysyna beriledi. Kýálikke salyq organynyń tıisti aýmaqtyq bólimshesiniń basshysy kýálandyrǵan sharýa nemese fermer qojalyǵy músheleriniń tizimi qosa beriledi.»; 6) 4-bap mynadaı redaksııada jazylsyn: «4-bap. Sharýa nemese fermer qojalyǵynyń menshigi 1. Sharýa qojalyǵynyń múlki, eger onyń músheleriniń arasyndaǵy shartpen ózgeshe belgilenbese, olarǵa birlesken menshik quqyǵymen tıesili bolady. Birlesken qyzmet týraly shart negizinde jaı seriktestik nysanynda uıymdastyrylǵan fermer qojalyǵynyń múlki onyń múshelerine ortaq úlestik menshik quqyǵymen tıesili bolady. Jeke kásipkerlikke negizdelgen fermer qojalyǵynyń múlki oǵan jeke menshik quqyǵymen tıesili bolady. 2. Sharýa nemese fermer qojalyǵy músheleriniń menshiginde jer ýchaskeleri, jer ýchaskesindegi ekpeler, onyń ishinde jeke orman qorynyń ekpeleri, eriksiz jáne (nemese) jartylaı erikti jaǵdaılarda ósirilgen jáne ustalatyn jabaıy janýarlar, sharýashylyqqa arnalǵan jáne ózge de qora-qopsylar, melıorasııalyq jáne basqa da qurylystar, ónim beretin jáne jumysqa jegiletin mal, qus, aýyl sharýashylyǵyna arnalǵan jáne ózge de tehnıka men jabdyqtar, kólik quraldary, kerek-jaraqtar jáne sharýa nemese fermer qojalyǵynyń músheleri bergen jáne (nemese) qojalyq úshin onyń músheleriniń ortaq qarajatyna satyp alynǵan basqa da múlik bolýy múmkin. 3. Sharýa nemese fermer qojalyǵy qyzmetiniń nátıjesinde alynǵan jemister, ónimder jáne tabystar sharýa nemese fermer qojalyǵy músheleriniń ortaq birlesken nemese ortaq úlestik múlki bolyp tabylady jáne olardyń arasyndaǵy kelisim boıynsha paıdalanylady. 4. Sharýa nemese fermer qojalyǵy músheleriniń múliktik qatynastary Qazaqstan Respýblıkasynyń azamattyq jáne jer zańnamasynyń tıisti normalarymen retteledi.»; 7) 6-bapta: 1-tarmaqta: birinshi bóliktegi «49 jylǵa deıingi» degen sózder «10 jyldan 49 jylǵa deıingi» degen sózdermen aýystyrylyp, «jer paıdalaný» degen sózderden keıin «(jaldaý)» degen sózben tolyqtyrylsyn; úshinshi bólik «somasyn tóleý» degen sózderden keıin «Qazaqstan Respýblıkasynyń zańnamasyna sáıkes» degen sózdermen tolyqtyrylsyn; 2-tarmaq mynadaı mazmundaǵy ekinshi bólikpen tolyqtyrylsyn: «Qyzmetin keminde bes jyl júzege asyratyn jáne óz qyzmetin toqtatatyn sharýa nemese fermer qojalyǵynyń jer ýchaskesin satyp alýǵa basym quqyq osy sharýa nemese fermer qojalyǵynyń múlkin satyp alǵan jáne arnaıy aýyl sharýashylyǵy bilimi men biliktiligi bar Qazaqstan Respýblıkasynyń azamattaryna beriledi.»; 4-tarmaqta: ekinshi bóliktegi «jáne sharýashylyq seriktestiktiń nemese óndiristik kooperatıvtiń kelisimimen» degen sózder alyp tastalsyn; úshinshi bólik «jer ýchaskesi» degen sózderden keıin «, Qazaqstan Respýblıkasynyń zańdarynda nemese taraptardyń kelisiminde kózdelgen jaǵdaılardy qospaǵanda,» degen sózdermen tolyqtyrylsyn; 6-tarmaq mynadaı redaksııada jazylsyn: «6. Azamattyń ótinishi jáne osy ótinishke qosa berilgen, bólip shyǵarylatyn jer ýchaskesiniń ornalasqan jeri týraly kelisilgen materıaldar oǵan jer ýchaskesine quqyqty resimdeý úshin jergilikti atqarýshy organǵa jiberiledi.»; 8) 8-bap mynadaı redaksııada jazylsyn: «8-bap. Sharýa nemese fermer qojalyǵyn júrgizý úshin jer ýchaskesin berý tártibi 1. Sharýa nemese fermer qojalyǵyn júrgizý úshin ózderine arnaıy jer qorynyń jeri men bosalqy jer quramynan jer ýchaskelerine menshik jáne (nemese) jer paıdalaný quqyǵy berilýine múddeli azamattar jer ýchaskesiniń ornalasqan jeri boıynsha tıisti ákimshilik-aýmaqtyq bólinistiń halyqqa qyzmet kórsetý ortalyqtaryna, olar bolmaǵan jaǵdaıda, aýdannyń, oblystyq mańyzy bar qalanyń jergilikti atqarýshy organyna ótinish beredi. 2. О́tinishte: 1) jer ýchaskesin paıdalaný maqsaty; 2) onyń boljamdy kólemi; 3) ornalasqan jeri; 4) suralyp otyrǵan paıdalaný quqyǵy; 5) basqa jer ýchaskesiniń bolýy (bolmaýy); 6) sharýa nemese fermer qojalyǵynyń quramy kórsetilýge tıis. Jer ýchaskesine quqyq berý týraly ótinishke sharýa nemese fermer qojalyǵynyń basshysy men músheleri qol qoıady. О́tinishke: 1) aýyl sharýashylyǵy óndirisin júrgizýdiń qysqasha baǵdarlamasy; 2) ótinish berýshi azamattyń jeke basyn kýálandyratyn qujattardyń kóshirmeleri; 3) tıisti bilimi nemese arnaıy daıyndyqtan ótkeni týraly qujattar (olar bolǵan kezde); 4) eńbek qyzmetin rastaıtyn qujattar (olar bolǵan kezde) qosa beriledi. Qosymsha qujattardy talap etýge jol berilmeıdi. 3. Aýyl sharýashylyǵy uıymdary jeriniń jáne ortaq menshiktegi nemese ortaq jer paıdalanýdaǵy jerdiń quramynan sharýa nemese fermer qojalyǵyn júrgizý úshin jer ýchaskesin alatyn azamattar (osy Zańnyń 6-babynyń 3, 4 jáne 5-tarmaqtary) ótinishke osy baptyń 2-tarmaǵynda kórsetilgenderden basqa, bólip shyǵarylatyn jer ýchaskesiniń ornalasqan jeri týraly kelisilgen materıaldardy qosa beredi. Azamattardyń aýyl sharýashylyǵy uıymyna nemese ortaq menshikke (ortaq jer paıdalanýǵa) qatysýshylarǵa beretin, sharýa nemese fermer qojalyǵyn júrgizý úshin jer ýchaskesin bólip shyǵarý týraly ótinishterin olar bir aıdyń ishinde qaraýǵa tıis. Bul rette jer ýchaskesin naqtyly bólip shyǵarý aýyl sharýashylyǵy egis jumystary bastalǵanǵa deıin ne aıaqtalǵannan keıin júrgiziledi. Basqa jaǵdaılarda jer ýchaskesin naqtyly bólip shyǵarý aýyl sharýashylyǵy uıymynyń nemese ortaq menshikke (ortaq jep paıdalanýǵa) qatysýshylardyń kelisimimen júrgiziledi. 4. Jer ýchaskesine quqyq belgileıtin qujat onda Qazaqstan Respýblıkasynyń jer zańnamasyna sáıkes barlyq menshik ıeleri (jer paıdalanýshylar) kórsetile otyryp, sharýa nemese fermer qojalyǵynyń múshelerine resimdeledi. 5. Sharýa nemese fermer qojalyǵynyń jer ýchaskesine quqyǵy jyljymaıtyn múlikke quqyqtardy memlekettik tirkegen kezden bastap týyndaıdy.»; 9) 9-baptyń 3-tarmaǵynda: úshinshi bóliktegi «memlekettik tirkeýden ótken kúnnen bastap on jyldan keıin» degen sózder «jer ýchaskesiniń kadastrlyq (baǵalaý) qunynyń tómendegen árbir on paıyzy úshin eki jyldy quraıtyn, jer ýchaskesimen mámile jasasýǵa shek qoıý merzimi ótken soń» degen sózdermen aýystyrylsyn; tórtinshi bólik mynadaı redaksııada jazylsyn: «Sharýa nemese fermer qojalyǵyn júrgizý úshin jer ýchaskesine ýaqytsha óteýli jer paıdalaný (jaldaý) quqyǵy osyndaı quqyqty satyp almastan, kepilge, sharýashylyq seriktestiginiń jarǵylyq kapıtalyna salym retinde, aksıonerlik qoǵamnyń aksııalaryn tóleýge nemese óndiristik kooperatıvke jarna retinde berilýi múmkin.»; 10) 10-baptyń 1-tarmaǵynyń 4) tarmaqshasynda: «memlekettik qajettikter» degen sózder «memleket muqtajy» degen sózdermen aýystyrylsyn; «alyp qoıylǵan (satyp alynǵan)» degen sózder «májbúrlep ıelikten shyǵarylǵan» degen sózdermen aýystyrylsyn; 11) 11-bapta: 5) tarmaqshadaǵy «qoldanylyp júrgen» degen sózder alyp tastalsyn; 7) tarmaqshadaǵy «jer týraly zańdarda» degen sózder «Qazaqstan Respýblıkasynyń jer zańnamasynda» degen sózdermen aýystyrylsyn; 12) 12-bapta: 1-tarmaqta: besinshi abzasta: orys tilindegi mátinine túzetý engizildi, qazaq tilindegi mátini ózgermeıdi; «alynǵanda (satyp alynǵanda)» degen sózder «májbúrlep ıelikten shyǵarylǵanda» degen sózdermen aýystyrylsyn; jetinshi abzastaǵy «zańdardy» degen sóz «Qazaqstan Respýblıkasynyń zańnamasyn» degen sózdermen aýystyrylsyn; 2-tarmaq mynadaı redaksııada jazylsyn: «2. Sharýa nemese fermer qojalyǵyn júrgizý úshin berilgen jáne maqsatyna saı paıdalanylmaǵan jer ýchaskesi Qazaqstan Respýblıkasynyń Jer kodeksine sáıkes alyp qoıylýy múmkin.»; 13) 18-baptyń 1-tarmaǵynyń 2) tarmaqshasyndaǵy «zańdarda» degen sóz «Qazaqstan Respýblıkasynyń zańnamasynda» degen sózdermen aýystyrylsyn; 14) 20-baptyń 4-tarmaǵyndaǵy «azamattyq zańdarmen» degen sózder «Qazaqstan Respýblıkasynyń azamattyq zańnamasymen» degen sózdermen aýystyrylsyn; 15) 21-bap mynadaı redaksııada jazylsyn: «21-bap. Qazaqstan Respýblıkasynyń sharýa nemese fermer qojalyǵy týraly zańnamasyn buzǵany úshin jaýaptylyq Qazaqstan Respýblıkasynyń sharýa nemese fermer qojalyǵy týraly zańnamasyn buzý Qazaqstan Respýblıkasynyń zańdarynda belgilengen jaýaptylyqqa ákep soǵady.». 4. «Neke jáne otbasy týraly» 1998 jylǵy 17 jeltoqsandaǵy Qazaqstan Respýblıkasynyń Zańyna (Qazaqstan Respýblıkasy Parlamentiniń Jarshysy, 1998 j., № 23, 430-qujat; 2001 j., № 24, 338-qujat; 2004 j., № 23, 142-qujat; 2006 j., № 1, 5-qujat; 2007 j., № 3, 20-qujat; № 9, 67-qujat; № 20, 152-qujat): 31-baptyń 2-tarmaǵyndaǵy «(fermerlik)» degen sóz «nemese fermer» degen sózdermen aýystyrylsyn. 5. «О́simdikter karantıni týraly» 1999 jylǵy 11 aqpandaǵy Qazaqstan Respýblıkasynyń Zańyna (Qazaqstan Respýblıkasy Parlamentiniń Jarshysy, 1999 j., № 2-3, 34-qujat; № 23, 931-qujat; 2002 j., № 4, 30-qujat; 2003 j., № 15, 121-qujat; 2004 j., № 23, 142-qujat; 2006 j., № 1, 5-qujat; № 3, 22-qujat; 2009 j., № 18, 84, 85-qujattar; 2010 j., № 1-2, 1-qujat; № 5, 23-qujat; № 15, 71-qujat; 2011j., № 1, 2, 3-qujattar): 7-baptyń 1-tarmaǵynyń 21) tarmaqshasyndaǵy jáne 12-baptyń 5) tarmaqshasyndaǵy «(fermer)» degen sóz «nemese fermer» degen sózdermen aýystyrylsyn. 6. «Qazaqstan Respýblıkasyndaǵy baǵalaý qyzmeti týraly» 2000 jylǵy 30 qarashadaǵy Qazaqstan Respýblıkasynyń Zańyna (Qazaqstan Respýblıkasy Parlamentiniń Jarshysy, 2000 j., № 20, 381-qujat; 2001 j., № 24, 338-qujat; 2003 j., № 3, 19-qujat; № 10, 54-qujat; 2004 j., № 23, 142-qujat; 2007 j., № 2, 18-qujat; 2009 j., № 23, 97-qujat; 2010 j., № 5, 23-qujat): 6-baptyń 2-tarmaǵynyń 1) tarmaqshasyndaǵy «(fermer)» degen sóz «nemese fermer» degen sózdermen aýystyrylsyn. 7. «Aýyl sharýashylyq seriktestikteri jáne olardyń qaýymdastyqtary (odaqtary) týraly» 2000 jylǵy 25 jeltoqsandaǵy Qazaqstan Respýblıkasynyń Zańyna (Qazaqstan Respýblıkasy Parlamentiniń Jarshysy, 2000 j., № 23, 413-qujat; 2006 j., № 8, 45-qujat; 2007 j., № 9, 67-qujat): 20-baptyń 1-tarmaǵynyń 2) tarmaqshasyndaǵy «(fermer)» degen sóz «nemese fermer» degen sózdermen aýystyrylsyn. 8. «Qazaqstan Respýblıkasyndaǵy jergilikti memlekttik basqarý jáne ózin-ózi basqarý týraly» 2001 jylǵy 23 qańtardaǵy Qazaqstan Respýblıkasynyń Zańyna (Qazaqstan Respýblıkasy Parlamentiniń Jarshysy, 2001 j., № 3, 17-qujat; № 9, 86-qujat; № 24, 338-qujat; 2002 j., № 10, 103-qujat; 2004 j., № 10, 56-qujat; № 17, 97-qujat; № 23, 142-qujat; № 24, 144-qujat; 2005 j., № 7-8, 23-qujat; 2006 j., № 1, 5-qujat; № 13, 86, 87-qujattar; № 15, 92, 95-qujattar; № 16, 99-qujat; № 18, 113-qujat; № 23, 141-qujat; 2007 j., № 1, 4-qujat; № 2, 14-qujat; № 10, 69-qujat; № 12, 88-qujat; № 17, 139-qujat; № 20, 152-qujat; 2008 j., № 21, 97-qujat; № 23, 114, 124-qujattar; 2009 j., № 2-3, 9-qujat; № 24, 133-qujat; 2010 j., № 1-2, 2-qujat; № 5, 23-qujat; № 7, 29, 32-qujattar; № 24, 146-qujat; 2011 j., № 1, 3, 7-qujattar; 2011 jylǵy 8 aqpanda «Egemen Qazaqstan» jáne 2011 jylǵy 5 aqpanda «Kazahstanskaıa pravda» gazetterinde jarııalanǵan «Qazaqstan Respýblıkasynyń keıbir zańnamalyq aktilerine medıasııa máseleleri boıynsha ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly» 2011 jylǵy 28 qańtardaǵy Qazaqstan Respýblıkasynyń Zańy): 35-baptyń 1-tarmaǵynyń 8) tarmaqshasyndaǵy «(fermer)» degen sóz «nemese fermer» degen sózdermen aýystyrylsyn. 9. «Veterınarııa týraly» 2002 jylǵy 10 shildedegi Qazaqstan Respýblıkasynyń Zańyna (Qazaqstan Respýblıkasy Parlamentiniń Jarshysy, 2002 j., №15, 148-qujat; 2004 j., № 23, 142-qujat; 2005 j., № 7-8, 23-qujat; 2006 j., № 1, 5-qujat; № 3, 22-qujat; № 24, 148-qujat; 2007 j., № 2, 18-qujat; № 20, 152-qujat; 2008 j., № 24, 129-qujat; 2009 j., № 18, 84, 86-qujattar; 2010 j., № 1-2, 1-qujat; № 15, 71-qujat; 2011 j., № 1, 2, 3, 7-qujattar): 1) 10-baptyń 1-tarmaǵynyń 10) tarmaqshasy «aýyl sharýashylyǵy» degen sózderdiń aldynan «Qazaqstan Respýblıkasynyń zańnamalyq aktilerinde kózdelgen jaǵdaılardy qospaǵanda,» degen sózdermen tolyqtyrylsyn; 2) 16-baptyń 3-tarmaǵynyń 1) tarmaqshasy «respýblıkalyq» degen sózdiń aldynan «veterınarııalyq baqylaý beketterin qosa alǵanda,» degen sózdermen tolyqtyrylsyn. 10. «Sý paıdalanýshylardyń selolyq tutyný kooperatıvi týraly» 2003 jylǵy 8 sáýirdegi Qazaqstan Respýblıkasynyń Zańyna (Qazaqstan Respýblıkasy Parlamentiniń Jarshysy, 2003 j., № 6, 35-qujat; 2006 j., № 1, 5-qujat; 2010 j., № 5, 23-qujat): 12-baptyń 3-tarmaǵyndaǵy «(fermer)» degen sózder «nemese fermer» degen sózdermen aýystyrylsyn. 11. «Mindetti áleýmettik saqtandyrý týraly» 2003 jylǵy 25 sáýirdegi Qazaqstan Respýblıkasynyń Zańyna (Qazaqstan Respýblıkasy Parlamentiniń Jarshysy, 2003 j., № 9, 41-qujat; 2004 j., № 23, 140, 142-qujattar; 2006 j., № 23, 141-qujat; 2007 j., № 3, 20-qujat; № 20, 152-qujat; № 24, 178-qujat; 2008 j., № 23, 114-qujat; 2009 j., № 9-10, 50-qujat; 2010 j., № 5, 23-qujat; № 7, 28-qujat): 1-baptyń 12) tarmaqshasynyń ekinshi abzasyndaǵy «(fermer)» degen sózder «nemese fermer» degen sózdermen aýystyrylsyn. 12. «Qazaqstan Respýblıkasyndaǵy memlekettik jastar saıasaty týraly» 2004 jylǵy 7 shildedegi Qazaqstan Respýblıkasynyń Zańyna (Qazaqstan Respýblıkasy Parlamentiniń Jarshysy, 2004 j., № 16, 95-qujat; 2007 j., № 10, 69-qujat; № 20, 152-qujat; 2010 j., № 22, 130-qujat): 9-baptyń 3-tarmaǵynyń 2) tarmaqshasyndaǵy «(fermer)» degen sóz «nemese fermer» degen sózdermen aýystyrylsyn. 13. «Jeke kásipkerlik týraly» 2006 jylǵy 31 qańtardaǵy Qazaqstan Respýblıkasynyń Zańyna (Qazaqstan Respýblıkasy Parlamentiniń Jarshysy, 2006 j., № 3, 21-qujat; № 16, 99-qujat; № 23, 141-qujat; 2007 j., № 2, 18-qujat; № 3, 20-qujat; № 17, 136-qujat; 2008 j., № 13-14, 57, 58-qujattar; № 15-16, 60-qujat; № 23, 114-qujat; № 24, 128, 129-qujattar; 2009 j., № 2-3, 18, 21-qujattar; № 9-10, 47, 48-qujattar; № 11-12, 54-qujat; № 15-16, 74, 77-qujattar; № 17, 82-qujat; № 18, 84, 86-qujattar; № 19, 88-qujat; № 23, 97-qujat; № 24, 125, 134-qujattar; 2010 j., № 5, 23-qujat; №7, 29- qujat; № 15, 71-qujat; № 22, 128-qujat; № 24, 149-qujat; 2011 j., № 1, 2-qujat; 2011 jylǵy 3 aqpanda «Egemen Qazaqstan» jáne 2011 jylǵy 1 aqpanda «Kazahstanskaıa pravda» gazetterinde jarııalanǵan «Qazaqstan Respýblıkasynyń keıbir zańnamalyq aktilerine saýda qyzmetin retteý máseleleri boıynsha ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly» 2011 jylǵy 26 qańtardaǵy Qazaqstan Respýblıkasynyń Zańy): 7-baptyń 4-tarmaǵynyń 2) tarmaqshasyndaǵy «(fermer)» degen sóz «nemese fermer» degen sózdermen aýystyrylsyn. 14. «Memlekettik satyp alý týraly» 2007 jylǵy 21 shildedegi Qazaqstan Respýblıkasynyń Zańyna (Qazaqstan Respýblıkasy Parlamentiniń Jarshysy, 2007 j., № 17, 135-qujat; 2008 j., № 13-14, 58-qujat; № 20, 87-qujat; № 21, 97-qujat; № 24, 128-qujat; 2009 j., № 2-3, 21-qujat; № 9-10, 47, 49-qujattar; № 15-16, 74-qujat; № 17, 78, 82-qujattar; № 24, 129, 133-qujattar; 2010 j., № 5, 23-qujat; № 7, 28, 29-qujattar; № 15, 71-qujat; № 17-18, 108-qujat; № 24, 146-qujat; 2011 jylǵy 3 aqpanda «Egemen Qazaqstan» jáne 2011 jylǵy 1 aqpanda «Kazahstanskaıa pravda» gazetterinde jarııalanǵan «Qazaqstan Respýblıkasynyń keıbir zańnamalyq aktilerine saýda qyzmetin retteý máseleleri boıynsha ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly» 2011 jylǵy 26 qańtardaǵy Qazaqstan Respýblıkasynyń Zańy): 4-baptyń 1-tarmaǵynyń 28) tarmaqshasy «joıý úshin,» degen sózderden keıin «janýarlar men qustardyń asa qaýipti aýrýlaryn joıý jáne olardyń taralýynyń aldyn alý maqsatynda epızootııa oshaǵynda jáne qolaısyz pýnktte júrgiziletin is-sharalar úshin,» degen sózdermen tolyqtyrylsyn. 2-bap. Osy Zań alǵashqy resmı jarııalanǵanynan keıin kúntizbelik on kún ótken soń qoldanysqa engiziledi. Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti N.NAZARBAEV. Astana, Aqorda, 2011 jylǵy naýryzdyń 24-i. №420-IV QRZ