Ulttyq bank ókilderi jalǵan kýpıýrany qalaı anyqtaýǵa bolatynyn aıtyp berdi, - dep habarlaıdy QR Ulttyq bankiniń baspasóz qyzmeti.
Ulttyq Banktiń Qolma-qol aqshamen jumys júrgizý basqarmasynyń bastyǵy Toǵjan Ábishevanyń aıtýynsha, barlyq qoldan jasalǵan úlgiler túrli-tústi prınterlerde jáne kádimgi ofsettik qaǵazda jasalady jáne olardy arnaıy kassa tehnıkasy arqyly op-ońaı anyqtaýǵa bolady. Bank termınaly mundaı banknotty qabyldamaıdy, sebebi tehnıka arqyly tanýǵa bolatyn arnaıy belgiler boıynsha tanyp biledi.
Baspasóz qyzmetiniń málimetinshe, 2016 jyly Ulttyq Bankke 10 744 680 teńge somaǵa 3 469 kúmándi aqsha belgisi saraptamaǵa kelip tústi, olardyń ishinde 2 067 070 teńge somaǵa 928 aqsha belgisi qoldan jasaý belgileri bar dep tanyldy. Al 2015 jylmen salystyrǵanda jalǵan aqsha belgileriniń sany 145 danaǵa azaıdy.
"Negizinen orta nomınaldaǵy banknottardy qoldan jasaıdy, sebebi olar aınalysta keńinen taralǵan jáne olarǵa basa nazar aýdarmaıdy. 2016 jyly Ulttyq Banktiń sarapshylary 2012 jylǵy úlgidegi nomınaly 2000 teńgelik 261 banknotty (anyqtalǵan qoldan jasalǵan banknottardyń jalpy sanynan 28 paıyzy), 2014 jylǵy úlgidegi nomınaly 1000 teńgelik 155 banknotty (anyqtalǵan qoldan jasalǵan banknottardyń jalpy sanynan 16 paıyzy) anyqtady", – dep naqtylady Toǵjan Ábisheva.
Onyń aıtýynsha, teńgeni kóbinese lazerlik prınterdi qoldana otyryp qoldan jasaıdy. Sondaı-aq, ol bir bóligi túpnusqa, al ekinshisi aǵyndy prınterde basyp shyǵarylǵan eki jelimdelgen bólikten turatyn qoldan jasalǵan banknottardyń sırek kezdesetinin aıtty.
"Bul rette aǵyndy prınterdiń kómegimen basyp shyǵarylǵan banknottyń bóliginde ýltrakúlgin qorǵanysh bolmaıdy, al jaryqqa tosyp qaraǵan kezde eki betin jelimdegennen aıqyn iz kórinip turady, - dep atap ótti. - Sonymen qatar 2016 jyly 2014 jylǵy úlgidegi nomınaly 1000 teńgelik banknottardy qoldan jasaýdyń jańa túrleri paıda boldy. Bul banknottar aǵyndy prınterde basyp shyǵaryldy. Qorǵanysh jibi jáne "Spark" elementi jyltyraǵy bar tyrnaqqa arnalǵan lakpen salynǵan", - dedi ol.
Basqarma basshysynyń aıtýynsha, Ulttyq Bankte jalǵan teńgeni anyqtaý úshin
"Sezin-qara-aýdaryp kór" ádisi qoldanylady. "Aldymen banknotty seziný qajet. Banknot qaǵazy erekshe shytyrlaıdy. Bul banknotty shyǵarýǵa jasalǵan arnaıy qaǵaz. Barlyq banknotqa banknottyń ózine beder beretin arnaıy mór qoıylǵan. Bul - saýsaqtyń ushymen jaqsy ajyratýǵa bolatyn shyǵyńqy joǵary bederli elementter", dedi T.Ábisheva.
Sodan soń, onyń aıtýynsha, banknotqa muqııat qaraý qajet. Aldymen qaraǵan kezdegi jalpy áser qalyptastyrylady: aqsha belgisi taza, aıqyn, qarama-qarsy nemese las emes pe, daqtary nemese aqqan boıaýlary bar ma, joq pa", - dedi Toǵjan Ábisheva.
Onyń aıtýynsha, banknotty jaryqqa tosyp qaraǵan kezde kóp aqparat alýǵa bolady, bul sýtamǵy belgilerge qatysty – aǵymdaǵy serııada bul mıftik tanymdaǵy "Samuryq" qusy, nomınaldyń sıfrlyq beınelenýi. Demek, ol jalǵan aqsha belgilerinde bolatyn aıǵyzdalǵan sýret emes, naqty bir sýret, - dep jalǵastyrdy ol - sol sııaqty qaǵazdyń betinde jaryqqa tosyp qaraǵan kezde jazýy bar tutas jip retinde kórinetin, jazýy bar pýnktırler - tutas magnıtti jáne úzik-úzik (metall) jipti kórý qajet.
Sońǵy ádis -
"Aýdaryp kór". Banknottarda túsi ózgeretin arnaıy boıaýmen salynǵan beıneler bolady, banknottardy aýdarǵan nemese kólbeý buryshyn ózgertken kezde olardyń túsi jasyl tústen altyndatylǵan túske deıin ózgeredi. Áńgime SPARK elementi jaıynda bolyp otyr", - dedi bank ókili.
T.Ábishevanyń aıtýynsha, "Sezin-qara-aýdaryp kór" ádisi qarapaıym adamnyń banknottyń túpnusqalyǵyn arnaıy jabdyqsyz anyqtaýy úshin jetkilikti. "Árıne, banknottarda qorǵaǵysh elementter kóp. Biraq "kózben kórip" saraptamadan ótkizý úshin joǵaryda atalǵan elementterge kóńil aýdarýdyń ózi jetkilikti", dedi ol.
Sondaı-aq, Ábisheva Qazaqstan Respýblıkasy Qylmystyq kodeksiniń "Jalǵan aqsha nemese baǵaly qaǵazdar jasaý, saqtaý, alyp ótý nemese ótkizý" 231-babyna sáıkes, aqsha qarajatyn qoldan jasaýmen baılanysty qylmysty jasaǵany úshin múlki tárkilenip, on eki jylǵa deıingi merzimge bas bostandyǵynan aıyrý kózdelgenin eske saldy.
