Tehnıkalyq retteý týraly ne bilemiz?

Tehnıkalyq retteý qyzmeti – kóp eńbekti talap etetin jáne óte mańyzdy jumystardyń jıyntyǵy. Taýarlardy óndirý men kórsetiletin qyzmetter prosesindegi biryńǵaı talaptar jáne erejeler kásipkerlerge de, sondaı-aq tutynýshylarǵa da túsinikti bolýy tıis. Al tehnıkalyq retteý solardyń saqtalýyn baqylaýdyń naqty júıesi.

Smart City standarttary

Jyldam túrde qalalaný búgingi kóliktik, apattyq-qutqarý, kommýnaldyq sııaqty qyzmetterge júkteme ákeledi, son­daı-aq, tutynylatyn resýrstar kólemin arttyrady. Álemde «Aqyldy qala – Smart City» tujyrymdamasy keńinen taralýda. Bul – aqparattyq-tehnologııalyq kom­mý­nıkasııalardy qoldanyp, qala tir­shiliginiń ekologııalyq turaqtylyǵy men qaýipsizdigin qamtamasyz etýdiń  ınnovasııalyq júıesi, sondaı-aq, qara­jattardy tıimdi shyǵyndaý. Bizdiń elimiz­de «Smart City»-diń jekelegen elementteri Astana, Almaty, Shymkent qalalarynda iske asyrylýda. Halyqaralyq tájirıbe negizinde Qazaqstan bıyl joǵarydaǵy jobany iske asyrýǵa kómektesý, «Aqyldy qala» ınfraqurylymyn josparlaý jáne júzege asyrý, sondaı-aq qalanyń turaqty damý menedjmenti júıesine talaptar jasaý maqsatynda negiz qalaýshy 9 ulttyq standartty ázirlep, bekitti.  

«Indýstrııa 4.0» – el ıgiligi

Alǵashqy ónerkásiptik revolıýsııa bý men sýdyń energııasyn, al ekinshisi elektr energııasyn paıdalanýmen baılanysty bolǵany málim. Úshinshi revolıýsııa sheńberinde sandyq tehnologııalardy paıdalaný esebinen jekelegen óndiristik prosester avtomattandyrylǵan bolatyn. Endi tórtinshi ónerkásiptik revolıýsııa adamzattyń jańa tehnologııalyq serpilisine aınalýda. Daıyn ónim shy­ǵarý men ony ótkizý ortasyna ornalas­tyrý adamnyń eń az qatysýymen jú­zege asyrylýǵa baǵyttalǵan. Bul kı­ber­fızıkalyq júıeler negizinde bar­lyq óndiristik prosesterdi avto­mat­tan­dy­rýǵa múmkindik beredi, ónimdilikti jáne azamattardyń eńbek tólemderin art­tyrady. Osy baǵytty iske asyrýdyń ma­ńyzdy quraly – standarttaý. О́ıtkeni, standarttar zııatkerlik óndiris jasaý­dy múmkin qylmaıdy, tıimdi jáne pármendi qylady. Búginde standarttaý jónindegi halyqaralyq uıymdar arasynda «Indýstrııa 4.0»-ge aýysýdy taldaý jáne yntalandyrý boıynsha qajetti standarttardy ázirleý jumystary júrgizilýde. Sonymen qatar, Tehnıkalyq retteý jáne metrologııa, federaldy fı­zı­ka-hımııalyq ınstıtýty men Nemis ón­di­ristik prosesterdi avtomattandyrý ıns­tıtýty «Ortalyq Azııa elderinde sapa ınfraqurylymyn damytýdy qoldaý» ónerkásiptik metrologııany damytýǵa baǵyttalǵan birlesken jobany jáne «Indýstrııa 4.0» salasynda tájirıbe almasýdy iske asyrýda.  

Qurylys salasynda qaıshylyqtar bar

Qurylys salasynda qoldanystaǵy kóp deńgeıli normatıvtik baza mindetti qujattardyń kóp túrliligimen aıryq­shal­anady. Bir ǵımarat salý úshin ártúrli dárejedegi, deńgeıdegi jáne mazmundaǵy ondaǵan mindetti qujattardy taldaý men qoldaný qajet, keıbiri bir-birin qaı­talaıdy jáne qarama-qaıshy keledi. Kóp­tegen qujattar keńestik normalaý ınstıtýttarynyń murasy ispettes. Bul jaǵdaı halyqtyń tıisti qaýipsizdigin qamtamasyz etip qoımaı, kásipkerlik qyzmet úshin de kedergi keltiredi. Osyny sheshý úshin Investısııalar jáne damý, Ulttyq ekonomıka mınıstrlikteri qaıtalaýshy jáne qaıshy keletin talaptardy alyp tastaý, qujattar sanattaryn qysqartý úshin qurylys salasynda tehnıkalyq retteý júıesin reformalaý, qoldanystaǵy normatıvtik bazany qurylymdaý boıynsha birlesken jospar qabyldady.  

Kórsetiletin qyzmetter kóńilden shyǵa ma?

Kórsetiletin qyzmetterdi biz kúnine bir­neshe ret paıdalanamyz – dúkenderde, bazarlarda, qoǵamdyq kólikterde... Al bizdi kórsetiletin qyzmettiń sapasy qanaǵattandyra ma? Adamdar ser­vısk­e sha­ǵymdanǵanda kóbine naqty ne una­ma­ǵanyn túsindire almaı dal bolady. Son­­dyqtan, qyzmetter salasynda jumys isteıtinderge tutynýshyǵa ne qajet eke­nin túsiný qıynǵa soǵady. Qazaqstanda kórsetiletin qyzmetterdi da­mytýda sapa ınfraqurylymy bar. Biraq kórsetiletin qyzmetter sáı­kes­ti­ginen mindetti rastaýdy alyp tas­ta­ǵan­nan keıin, ol tolyq kólemde paıdala­nylmaıdy. Múmkin, kásipkerlerde de, tutynýshylarda da eriktiliktiń durys uǵymy bolǵandyqtan da shyǵar. Kórsetiletin qyzmetterdi sertıfıkattaý – eń aldymen, kórsetiletin qyzmetter jabdyqtaýshylaryna paıdalanýshynyń senimin rastaý. Birjan QANEShEV, Tehnıkalyq retteý jáne  metrologııa komıtetiniń tóraǵasy