Soltústikte sakýra gúldep tur

Petropavl botanıkalyq baǵynda tropıkalyq, sýbtropıkalyq ósimdikter men jemis aǵashtarynyń 400-ge jýyq túri jersin­dirilgen. Olardyń arasynda palma, paporotnık, kıparıs, magnolııa, lavr, bansaı, týıa, agava, ıýkkı syndy aǵashtar kezdesedi. Al sakýranyń munda or­ny­ǵýynyń ózindiń tarıhy bar. Oranjereıanyń negizin qalaý­shylardyń biri, Qazaq­stannyń eńbek sińirgen agronomy Ravıl Rıazapov 1965 jyly tyń jáne tyńaıǵan jerlerdi ıgerýdiń on jyldyǵyna oraı delega­sııanyń quramynda Máskeýge barady. Búkilodaqtyq halyq sharýa­shylyǵy kórmesinde dekoratıvti aǵashtar semınary uıymdastyrylyp, Japo­nııa elshisiniń áıeli oǵan delega­sııanyń eń jas múshesi retinde sakýra aǵashyn syılaıdy. – Japondar órik, shıe, alqory sekildi jemis aǵashtaryn sakýraǵa jatqyzady. Mundaı ergejeıli aǵashtar jıyntyǵyn bansaı dep te ataıdy. Shyǵys kúntizbesi boıynsha 13-14 aqpan kúnderi japondar jańa jyldy toılaıdy. Jaratqannyń qudirettiligin kórmeımisiń, osy kezderi teris­keıdiń qatal klımatynda ósip turǵan sakýra da gúl jarady. Osy­dan birneshe jyl buryn qatty daýyldyń saldarynan ǵıma­rattyń shatyry julynyp, sakýranyń úsikke shalynǵany bar. Biraq, jas butalaryn saqtap qaldyq, – deıdi baǵbanshy. Sakýranyń gúldeý aralyǵyn japondar «hanamı», ıaǵnı «gúlge qaraý» dep ataıdy. Sondyqtan, jan-jaqty daıyndyq sharalary jasaldy. Qazir qyzyqtaýshylar qatary qalyń. Jasyl ósimdikterdiń adam senbes tylsym syrlary tolyp jatyr-aý! Máselen, agava gúl­dese, ómiri uzaqqa barmaıtyn qasıeti bar eken. Al magnolııanyń gúldeýi óte sırek. Búr jarsa, hosh ıisi tanaý qytyq­taıdy. Qurma aǵashynyń «kóńil kúıi» kelisse, bir-eki aıda óskin paıda bolatyn kórinedi. Áıtpese, jyldap «ún-túnsiz» jatyp alýy yqtımal. Osydan eki jyl buryn Arabııadan ákelingen qurmanyń dánderi egilip, búginde alyp daraqqa aınalǵan palma birde aıaqasty «tirilip», jyldam óse bastap, tipti jylyjaıdyń áınektelgen tóbesin tesip shy­ǵypty. Sodan úsh metrge deıin qysqartýǵa týra kelgen. О́mir ESQALI, «Egemen Qazaqstan» Soltústik Qazaqstan oblysy