Shortan men shabaq

Aıyrtaý aýdanyndaǵy Shal­qar kóliniń shyńyltyr muz qat­­qan aıdyny qys boıy bir bosamaı­dy. Búgin de solaı. Kún sál aıaz, onyń ústine óńmenińnen óte­tin sýyq jel batystan bir tyn­baı soǵyp tur. Áıtse de, balyqshylardyń qarasy az emes, tipti anaý kól ortasyndaǵy sho­ǵyr ádettegiden moldaý tárizdi me qalaı. Kól jıegin jıekteı tas­padaı tartylǵan tas jolmen júı­tkitip kele jatyp, elden kelgen Esenbaı suraǵan: – Osylar neǵyp otyrady? – Ne qylýshy edi táıiri, balyq aýlaıdy. – Qoıshy ári. Myna sýyqta qara sýǵa telmirip. Sere shyqqan tý bıeniń qazy-qartasy bolmasa, basqa taǵamdy adal as dep eseptemeıtin eldegi Esenbaıdyń balyq týraly túsinigi birtúrli. Shamasy balyǵy taıdaı týlaǵan kólsiz óńir­de óskendikten shyǵar. Álde enjarlyq. Qamysaqtynyń Qaraǵashqa qulaıtyn tusyn ke­shegi Keńes dáýirinde toǵan ǵyp býyp tastaǵan. Álgi aýmaǵy at shap­tyrym qara sýda kádimgideı bal­yq óristeıdi. Jeńdi bilekteı bolmasa da, jiptikteı shabaq, qyr arqasy qara jońdanǵan qońdy tuqy, aıdyn kóldiń betindegi tolqynnan shashyraǵan kúmis monshaq sý tamshysyn qýalap oınaıtyn maıshabaq. Elden kelgen Esenbaı ekeý­i­­miz shyńyltyr muz qaptap, kó­besi qalyńdaǵan Shalqar kól­diń ústindegi balyqshylarǵa jó­nel­dik. Sýyq jelden sál de bolsa qor­ǵan, ókpek jeldentasa, shamaly yǵy bar juqa kúrkeshelerdi yq­taǵan balyqshylar qansha de­genmen, yzǵarly muz ústinde otyr emes pe. Sýyq sýǵa rabaısyz isingen saýsaqtaryn ebedeısiz qı­myldatyp, kúrkesheniń úlken kúrekteı ǵana esigin eppen ashady. – Sekseninshi jyldary osy Shalqarda shortan degenińiz jyr­tylyp aıyrylatyn. Anaý jıektegi qalyń qamystyń ishin­de tań aldynda kózderi tanadaı jarqyrap, shoqpar bastary er­bıip, uıysyp júrer edi, – deıdi Saýmalkól selosynyń baıyr­ǵy tur­ǵyny Alekseı Metrıakov, – keıin Shalqardan baq qaıtty. Taza sýda ǵana tirshilik etetin balyq tuqymy qyrylyp qaldy. Qazir balyqshy degen az. Esesine, brakoner kóp. Jazdy kúni brakonerler eni úsh, uzyndyǵy jeti shaqyrymǵa jýyq osy kól­ge aý tastaıdy. Aý bolǵanda da pát­shaǵardyń uzyndyǵy bir sha­qy­rym. – Bir shaqyrym aý bola ma?–dep tańyrqadyq biz. – Bolǵanda qandaı,– dedi Alekseı Stepanovıch, – on qu­la­­shtyq aýdyń birnesheýin bir-birine jalǵaıdy da motorly qaıyqtarmen tostaǵandaı kóldi súzip shyǵady. Sodan soń kól tabanynda balyq túgili baqa da qalmaıdy. Keıbireýler balyq aýlaýdy ánsheıin ermek deıdi. Al men úshin jasyrary joq, kádimgi kúnkóris. Qarmaǵyma birdeńe ilinse, sony qyldaı qylyp eki qyzyma, inimniń otbasyna bó­lip beremin. Ári demalys, ári talǵajaý degen osy bolady, shy­raǵym. Esińde me, sekseninshi jyl­dardyń basynda demalysqa shyqqan mektep oqýshylary, qalanyń jastary qys boıy kóldiń betinde júretin. Sýyq soryp, shyńdalatyn. Balyq aýlap, boı jazatyn. Densaýlyqqa óte paıdaly. Qazir adal balyq­shy­lardyń sapynda kári-qurtań ǵana qaldy. Jastar aýlasa, jańaǵydaı zańdy buzyp, qulash-qulash aýmen aýlaıdy. Onyń qaı jeri demalys?! Jetpiske jeteqabyl Alek­seı Stepanovıchtiń aıtýyna qaraǵanda, Shalqardyń joǵyn joqtap, tıisti oryndarǵa talaı barǵan. Áıtse de, odan shyqqan qorytyndy joq. Aý azaıar emes, qaıta kún ótken saıyn balyq ataý­lyny qynadaı qyryp, qulashyn jaıyp keledi. Jarty qulashqa jýyq si­res­­ken kók muzdy Alekseı Stepanovıch qol burǵymen bur­ǵy­lapty. Kól betindegi bar ba­lyq­shynyń tirligi sol. Bajaılap qa­raǵanda kól úshin ol da paıdaly eken. Siresken muzdyń astyndaǵy tirshilikke aýa qajet. Sol aýa osy balyqshylardyń bu­r­ǵymen tesken oıyǵynan ótip tur. Bıe saýym ýaqyttan keıin oıyqtaǵy qarmaq dir ete tústi. Qapty dep kúbirledi Alekseı Stepanovıch. Qarmaq jipke shy­na­shaqtaı shabaq ilese shyqty. Jyp-jyltyr muzdy názik quı­ryq­tarymen sabalap, jantalasyp jatyr. Jan bermek ońaı ma... Baıqal BAIÁDILOV Aqmola oblysy