«Án-aǵa»

Sońǵy jyldary «Habar» agenttiginiń uıytqy bolýymen uly tulǵalardyń ómirin sýretteıtin teleserıaldar kórermenge jol tartty. Baýyrjan Momyshulynan bastaý alǵan hıkaıalar qatarynda Kúlásh Baıseıtova, Nurǵısa Tilendıev syndy birtýar óner ıeleri jóninde fılmder bar. Bul joly agenttik «Qazaq valsiniń koroli» Shámshi Qaldaıaqovtyń obrazyn ashýdy maqsat etipti. Mine, birazdan beri teleekranda «Án-aǵa» dep atalatyn telehıkaıasy kórsetilýde. Hıkaıany kórgender Shám­shiniń tek kompozıtorlyq qyryn ǵana emes, sondaı-aq júreginiń keńdigi men meıirimdiligin, qıyn kezde joldas bola biletin, adal­dyǵyna kýá bolady. Son­daı-aq, halyq jaýynyń qyzymen dos bolyp, Jazýshylar oda­ǵynan qýylǵan aqynnyń óle­ńin ánine paıdalanýy, onyń erjú­rektigin, adamgershiligin de aıtyp turǵandaı. Munyń bári jas urpaqqa oń áser etip, izgi qasıetterdi boıyna sińirýge septigin tıgizetini anyq. Telehıkaıany kóre otyryp, jańa derekterge qanyǵamyz. Máselen, oqıǵa Sháýildirde (qa­zirgi Otyrar aýdany) aýylynda Shámshi Qaldaıaqovtyń dúnıege kelýinen bastalady. Ata-anasy onyń atyn Jámshıd dep parsy eliniń padıshahynyń qurmetine qoıǵan. Sirá, Qaldaıaq (ákesi) ulynyń bir eldi basqaratyn basshy bolmasa da, dara tulǵa bolaryn yrymdasa kerek. Aǵylshynnyń óner qaırat­keri Robert Faıler: «Men qazaq­tyń uly kompozıtorymen tanysqanyma qýanyshtymyn. 300-ge jýyq án shyǵarý degen – uly erlik! Sizge eskertkish ornatý kerek», dep Shámshiniń ónerine tań qalǵan eken. Shámshi ánderiniń shyǵý tarıhy tym-tym tereńde, muny jurtshylyq hıkaıa barysynda bilip otyrady. Tuńǵysh týyndylarynyń biri «Qaıyqta» ánin sazger bala kúngi ǵashyǵy Názıpaǵa arnaǵan. Názıpamen mektepte birge oqyp, ekeýi únemi qaıyqta serýendep júredi. Shámshi atamyz eseıgen soń veterınarlyq oqýǵa túsip, ári qaraı áskerge ketedi. Aýylǵa oralǵanda Názıpanyń aýyryp, qaıtys bolǵanyn estıdi. Bala mahabbatynyń kóz jumǵanyn bilgende ol qaıǵyryp, qyzǵa bergen ýádede turý maqsatynda Tashkenttegi mýzykalyq ýchılıshege túsedi. Kompozıtordyń óner joly osylaı bastalady. Hıkaıada tarıhı shyndyq pen dramatýrgııa ádemi úılesimin taýyp, rejısser Jasulan Poshanov akterlerdiń sezimin, ishki jan-dúnıesin tamasha etip kórsete bilgen. Qalyń oqyrman Jasulan Poshanovty «Habar» arnasynda kórsetilgen «Kúlásh» serıaly arqyly tanıdy. Demek, rejısser úshin tarıhı tulǵa týraly fılm túsirý tańsyq emes. Al Nurbol Meırambaev, Dáýren Serǵazın, Meıirbek Qaýymbaev, Gúlnar Baıbosynova, Daır Aqıpbaev, Ǵazıza-Tańsholpan Tileýbaı, Dıana Holloveı syndy akterler fılmniń ajaryn asha túskendeı. Bala Shámshiniń beınesindegi Nurbol Meırambaevtyń eńbegi erekshe. Kásibı bilimi joq, on úsh jasar bala óz mindetin joǵary deńgeıde alyp shyǵypty. Bul jóninde «Án-aǵa» hıkaıasynyń keńesshisi, shámshitanýshy Qal­dybek Qurmanáli: «Shámshiniń obra­zy óte jaqsy ashylǵan. Shám­shini oınaǵan kishkentaı baladan bas­tap, Dáýren Serǵazınnyń oıyny, aldaǵy ýaqytta kóretin Shámshiniń egde shaqtaǵy beı­nesin somdaıtyn adam, bar­lyǵy da jaqsy tańdalǵan. Kompo­zıtor­dyń 40 jastan keıingi shaǵyn beıneleıtin Meıirbek Qaýym­baev Shámshige óte uqsaıdy. Ony sol Otyrardyń ózinen taýyp al­dyq», deıdi. Ssenarıı avtorlary Jaıyq Syzdyqov pen Muhamed Ma­myr­bekovtiń eńbegi de baǵa­laýǵa turarlyq. Qysqasy, «Án-aǵa» týyndysy úlken men kishini, jas pen kárini bir arnaǵa toǵystyryp, taǵylymy mol tárbıe beredi. Eldi, Otandy súıýge tárbıeleıdi, adaldyq pen izgilikke úndeıdi. Gúlnur О́TJANQYZY