Táýelsizdik tizgini qolymyzǵa tıip, egemen el bolǵan alǵashqy kúnderden bastap-aq elimizde til saıasaty Memleket basshysy N.Nazarbaevtyń tikeleı basshylyǵymen salıqaly da syndarly túrde júzege asyrylýda.
Elbasy jyl saıynǵy Qazaqstan halqyna arnaıtyn dástúrli Joldaýlarynda da til saıasatyna, onyń ishinde qoǵamdaǵy memlekettik tildiń mártebesin kóterý máselesine kóńil bólip otyrady.
Bilim men ǵylym, ekonomıka, bıznes, jalpy, básekelestik qaryshtap damyp otyrǵan búgingideı jahandaný kezeńinde Elbasy kóregendik tanytyp, aldymyzǵa úsh tildi bilý qajettigin qoıyp otyr. Ásirese, óskeleń urpaq pen jastar aldynda birneshe til bilý mindeti tur. Memleket basshysynyń 2007 jylǵy «Jańa álemdegi Jańa Qazaqstan» atty Qazaqstan halqyna arnaǵan Joldaýynda «Úshtuǵyrly til» mádenı jobasyn usynǵan bolatyn. Elbasy óziniń osy Joldaýynda «Qazaqstan búkil álemde halqy úsh tildi paıdalanatyn joǵary bilimdi el retinde tanylýǵa tıis. Bular: qazaq tili – memlekettik til, orys tili – ultaralyq qatynas tili jáne aǵylshyn tili – jahandyq ekonomıkaǵa oıdaǵydaı kirý tili», dep atap kórsetti.
Bul degenimiz, oqý oryndary aldyna jańa mindetter, jańa talap, jańa maqsattar qoıylyp otyr degen sóz. Negizgi maqsat – ómirden óz ornyn tańdaı alatyn, ózara qarym-qatynasta ózin erkin ustap, kez kelgen ortaǵa tez beıimdeletin, belgili bir ǵylym salasynda bilimi men biligin kórsete alatyn, kóp tildi jáne kóp mádenıetti quzyrettilikti ıgergen polımádenıetti jeke tulǵa qalyptastyrý. Sondyqtan úsh tildi meńgerý zaman talaby dep oılaımyn.
О́tken tarıhymyzǵa úńilsek, uly ǵulama oıshyl Ábý Nasyr ál-Farabı ómirinde 76 ulttyń tilin bilse, Uly Abaı orys, qazaq tilderimen qatar parsy, arab tilderin meńgergen. О́r rýhty daýylpaz aqyn Mahambet pen qazaqtyń birtýar uly Shoqan da birneshe til bilse kerek. Qazaq tiliniń esh ýaqytta ózimen kórshiles halyqtar tilderinen kenje qalyp, qatardan qalyp ómir súrmegendigi, óz úlesin eshkimge bermegendigi myńdaǵan jyl tarıhynan málim. Olaı bolsa, nege bizdiń urpaǵymyz baıandy bolashaq úshin ózge tildi jetik meńgermeske?!
Kóp tuǵyrly bilim berý salasy qazirgi tańda AQSh, Reseı, Úndistan, Nıgerııa sııaqty júzdegen ult pen ulys mekendeıtin memleketterde keńinen qanat jaıǵan. Osyndaı álemge áıgili, damyǵan memlekettermen básekege qabiletti bolý úshin tildi bilý, qazaq tilin álemge áıgili etý basty maqsat bolýy kerek.
HHI ǵasyr – jańa tehnologııalar men ǵylymnyń damyǵan zamany. Tipti olarsyz ómirdi kózge elestete de almaımyz. Al bilim berý salasynda ǵylym men bilimniń birge júretini belgili. Olaı bolsa, ǵylymnyń damýyndaǵy basty qaǵıda – tildi bilý.
Úsh tuǵyrly tildi meńgerý qaltaly azamattardyń ǵana emes, qarapaıym aýyldaǵy aǵaıyndardyń da balalarynyń sondaı mártebege qol jetkizýine sebepshi bolmaq.
«Úsh tildi bilim berý – bolashaqqa bastar jol» demekshi, úsh tuǵyrly bilim berýdiń mańyzy men alǵa qoıǵan maqsattary da orasan zor. Álemde damyǵan 30 eldiń qataryna kirý maqsatynda ǵylym, bilim, tilimizdi damytyp, jańa zaman talabyna saı, básekelestikke qabiletti el bolýymyzǵa aparatyn birden-bir jol da osy.
Lázzat DOSTILEÝOVA,
Opornyı orta mektebiniń jaratylystaný pánderi birlestiginiń jetekshisi
Mańǵystaý oblysy,
Beıneý aýdany
