«Dala áýeni» janyńdy terbeıdi

Zańǵar jazýshy Muhtar Áýezovten qalǵan «Shaıanǵa barsań – ánshimin deme, Sozaqqa barsań – kúıshimin deme»... degen ǵıbratty sóz búginde halyq máteline aınalǵany belgili. Eger sol kezde uly jazýshynyń joly Tóle bı aýdanyna túsip, Dıhankóldiń sary qymyzyn iship, Qasqasýdyń jasyl jaılaýynda Aqqum aýyly sheberleriniń qolynan shyqqan tekemeti men tórt qabatty quraq kórpelerdiń ústinde oıýlanǵan qus jastyqtardy jastanyp jatyp, tabıǵatyna tamsanyp, bir sáttik demalys buıyrǵanda... joǵaryda aıtylǵan eki sóılemniń mindetti túrde jalǵasy bolar edi dep oılaımyn. Jaryqtyq, «Tóle bıge barsań... sýretshimin deme!» dep taıǵa tańba basqandaı etip aıtyp keter me edi, kim bilsin?! О́tken ǵasyrdyń ózinde Tóle bı aýdanynan otyzǵa jýyq elge tanymal sýretshi shyqty. Olar qazaq ónerin álemge pash etti. Taýly ólkeden shyqqan tanymal sýretshi Toqbolat Toǵysbaev osy eldiń týmasy. Áýesqoı sýretshi, týyndylary Londonnyń tórine shyqqan Moldaǵalı Qaldybaev ta osy aýdannyń perzenti. «Uly kóshimen» tarıhta qalǵan Bekseıit Túlkıev te sýretshiler mekeniniń uly. Álem moıyndaǵan talantty sýretshi Erbolat Tólepbaı da Tóle bıdiń urpaǵy. Bir otbasynan shyqqan aǵaıyndy sýretshiler Murat pen Qanat Qalbaevtar da osy kıeli ólkede týyp-ósken. Bir maqalada, qudaı-aý, bárin tú­gel­dep shyǵý, áste múmkin emes... Sýretshiler mekeninde ja­ryq juldyzdaı jarqyrap shyqqan taǵy bir týma talant Qurasbek Tynybekov edi. Qysqa ǵana ǵumyrynda gobelen óneriniń negizin qalap, sýret ónerinde jańalyq ashyp, óshpes mura qaldyrdy halqyna. Qurasbek Tynybekulynyń ómiri shyǵarmashylyǵynyń naǵyz tolysqan kezinde, 33 jasynda kúrt úzildi. Sýretshiniń qoltańbasy qalǵan qulpyrǵan boıaýdyń ózi áli de tolyq zert­telmegen bir álem dersiz. Qurasbek alýan túrli boıaý­lardy «sóıletý» arqyly Uly Dalanyń jylnamasyn máńgilikke jazyp ketkendeı. Á degende «Dala áýenine»(1970) eltitip, odan týǵan jerdiń «As­pany»(1973) beınelengen tekemetterge kóz tastaı otyryp, sheksiz keńistikke boılaısyz da, toǵyzynshy terrıtorııanyń ulylyǵyna taǵy bir tánti bolasyz. Endi bir kezde gobelen óneriniń qudiretine qulaı berilgenińiz sonshalyqty, «Taý men dala ańyzy» (1975) rýhyńdy asqaq­tatyp, bir sát «Baıqońyr yr­ǵaqtarynda»(1977) ter­be­lip, «Teńiz sımfonııa­sy»(1979) janyńdy kere­metteı baýrap alady. Osy­nyń barlyǵy jınaqtala kelip, talantty sýretshi Uly Dala týraly asqaq oıyn gobelen óneri arqyly órnek­tegenin kórsetedi. Al 1981 jyly Sh.Ýálı­hanov atyndaǵy Memlekettik syılyq berilgen «Qazaqstan shuǵylasy» at­ty toptyq moný­mental­dy gobe­leni qyl­qalam shebe­riniń týǵan jerge degen tolǵanysynan týǵan shedevr dúnıesine aınaldy. Orta buzar jastan asqanda qaıtpas saparǵa attanǵanymen, Qu­rasbek Ty­ny­bekulynyń ónerdi baǵa­laı biletin halqy bar da, óziniń «Máńgilik»(1975) týyndysyndaı elimen birge jasaı beretini anyq. Kúlııa AIDARBEKOVA, «Otyrar» ǵylymı-ámbebap kitaphanasynyń dırektory Ońtústik Qazaqstan oblysy