Mańǵystaý óńirinde túıe sharýashylyǵynyń bolashaǵy jarqyn.
Ol úshin birlesken kásiporyndar quryp, jergilikti kásipkerlerdiń bilimderin jetildirý, sút jáne et ónimderine suranysty arttyrýǵa jumystanady. Sondaı-aq, túıe sútiniń eksportqa shyǵatyn kúni alys emes. Bul týraly «Mańǵystaý ındýstrıaldyq palatasy» zańdy tulǵalar birlestigi tóraǵasynyń keńesshisi Nurbol Oqýov málimdedi.
QR Ulttyq ekonomıka mınıstrligi Statıstıka komıtetiniń resmı saıtynda jarııalanǵan aqparatqa kóz júgirtsek, elimiz boıynsha túıe basynyń 30%-y Mańǵystaýda shoǵyrlanǵan, ıaǵnı 179.800 túıeniń búginde 48.700 Mańǵystaý óńirinde ósiriledi eken.
Bul resmı derek, al resmı emes derekke sensek, respýblıkadaǵy túıe sanynyń 50 paıyzdan astamyn osy Mańǵystaýdan tabýǵa bolady. Onyń ústine túıeniń erekshe qasıeti – shól jáne shóleıt jerlerdiń qatań jaǵdaılaryna tózimdiligi. Al Mańǵystaý – shóldi aımaq, jergilikti sharýa qojalyqtary da kóbine túıe ósirýmen aınalysqandy jón sanaıdy.
Aıta ketý kerek, Mańǵystaý óńirinde aýyl sharýashylyǵynyń aqsap turǵan tustary joq emes. Jergilikti kásipkerler, ásirese shalǵaıda mal sharýashylyǵymen aınalysatyndar et nemese sút ónimderin sata almaı álek.
Maldyń júnin tapsyrýdyń ózi kóp jaǵdaıda qıynǵa soǵady. Túıe sútine sýbsıdııa qarastyrylmaǵan. Osy máselelerdiń sheshý joldaryn Mańǵystaý ındýstrıaldyq palatasy tapqandaı. Jergilikti túıe sútiniń eksporttalatyn kúni alys emes. Iаǵnı, palatanyń mamandary Mańǵystaýdaǵy aýyl sharýashylyǵynyń damý dınamıkasy jańa deńgeıge shyǵaýrǵa atsalyspaq.
Jańa jyl qarsańynda «KAZNEX INVEST» eksport jáne ınvestısııalar ulttyq agenttiginiń uıymdastyrýymen Dýbaıda otandyq taýar óndirýshileriniń forýmy ótken bolatyn. Oǵan Mańǵystaý ındýstrıaldyq palatasy janynan qurylǵan «Bolashaq» aýylsharýashylyǵy óndiristik kooperatıviniń qyzmetkerleri de qatysty. Atalmysh kooperatıv «MańǵystaýAgroServıs» kásipornynan lızıngke sút ónimderin óńdeıtin qural jabdyq alyp, iske qosyp, taza túıe sútiniń alǵashqy partııasyn shyǵardy jáne Dýbaıda ótken forýmda degýstasııa jasaldy. Arab eliniń jergilikti halyqy Mańǵystaýdan aparǵan túıe sútiniń dámin tatyp, úlken qyzyǵýshylyq tanytqan. Sebebi Mańǵystaýdaǵy túıe sútiniń maılylyǵy 6,7% bolsa, arab elinde ósiriletin túıe sútiniń maılylyǵy 3,4 % aspaıdy. Sondyqtan da, jergilikti sútti arab ámirgiligiń kásipkerleri satyp alýǵa daıyn jáne eksporttalǵanyn qalaıdy.
"Arab kásipkerleri Mań,ystaý shubatyna qyzyǵýshylyq tanytyp otyr. Bizden shıkizat satyp alyp, ózderinde balmuzdaq pen kámpıt sekildi túrli ónim daıyndaýda. Alǵashqy ónimderin bizdiń kásipkerler palatasyna ákelip kórsetti. Eger áriptestik myqtap ornap jatsa, aldaǵy ýaqytta mundaı ónimder Qazaqstanda da shyǵarylyp qalar", - deıdi Nurbol Oqýov.
Aıta ketý kerek, Dýbaıda túıe fermalary men sút óńdeıtin zaýyttar kóp. Túıe sútinen ıogýrt, balmuzdaq, kámpıt, irimshik, maı jáne t.b. sút ónimder shyǵarylyp, Eýropa elderi men Reseıge eksporttalady.
Sonymen qatar, aldyn-ala aýyzsha kelisim boıynsha tórt túlikti uryqtandyrý (seleksııa) usynysy da sóz boldy jáne bul bastama tájirıbe (eksperıment) retinde qolǵa alynýy múmkin.
Qazirgi ýaqytta «Mańǵystaý ındýstrıaldyq palatasy» ZTB janynan qurylǵan «Bolashaq» aýylsharýashylyǵy óndiristik kooperatıvi Mańǵystaý oblysyndaǵy bes aýdanda (Túpqaraǵan, Qaraqııa, Munaıly, Mańǵystaý, Beıneý) jáne Aqtaý, Jańaózen qalalarynda túıe sútin qabyldaıtyn oryndar (pýnkty) ashý boıynsha jumystanyp jatyr.
Sondaı-aq, tájirıbe almasý úshin oqytý semınarlaryn da ótkizý qajettigi týyndap otyr. Bul másele de Mańǵystaý ındýstrıaldyq palatasynyń basty nazarynda. Aldaǵy ýaqytta, aýyl kásipkerlerin bıznes taqyryptaryna oqytý kýrstaryn ótkizý qolǵa alynyp, Almaty men Astana qalalarynan tájirıbeli oqytýshylar (bıznes-trenerler) tartylatyn bolady.
