Marhabat Baıǵut. Qosh bol, kitap...

Assalaýmaǵaleıkúm, altynnan ardaqty, kúmisten salmaqty naǵashy kóke! Meniń kitap kemirgish ákem, sizdiń hat jazǵysh jezdeńiz osylaı bastaýshy edi ǵoı. Shama­men. Jezdeńiz myna jaman jıe­nińizdi naǵashysyna tartady, jazýshy bolady deýshi edi. Ki­taptaryńyzdy aýyldyń ár úıine taratyp beretin. Ápkeńiz baspa betine shyqqan sýretterińizdi aıalaı sıpap otyratyn. Júz jıyrma tórt úıli Úı­gentas aýyly aýdan boıyn­sha, al aýdanymyz ýálaıat kóle­min­d­e kórkem ádebıetti eń kóp oqı­tyn eldi mekender edi ǵoı. Baıta­ǵyńyz búkil Sy-Sy-Syrda bi­rin­shi oryn alatyn. Kitap oqýdan. Kóke, jıenińiz tartpady. Sizge. Keshe keshirilmes qylmys jasadym. Men. Búgin qolyma qa­lam aldym. Aldyma aq qaǵaz jaı­dym. Eń alǵashqy jáne eń sońǵy shyǵarmam osy shyǵar, naǵashy. Basynan bastaıynshy. Bárin. Jezdeńiz kitap kemirip, klýb meńgerýshisi bolyp ótti. О́mir­den. Sharýaǵa qyry bolmaı, qyryp alýǵa qyrym et baıla­maı, qý dúnıe shirkindi túk te oılamaı, jelgektenip júre beretinin jaqsy biletinsiz. Mandolın tartyp, Shámshiniń ánderin shyrqaıtyn. Áıteýir tik jaǵasynyń syrty kestelengen aq jeıdesin kir shaldyrmaıtyn. Ápkeńizdiń arqasynda, árıne. Ekeýi qatty ǵashyq bolǵanyn da bilesiz. Bir-birine. Ákemiz Teris ózeni, ápkeńiz Arys ózeni bastalar tustarda týyp-ósken dá-á. Arys pen Teris arasynda mahab­bat hattary ersili-qarsyly ushqan da-a. Qalyqtap. Qanat qaǵyp. Qos ǵashyqtyń qalaı qosyl­ǵanyn qaljyńdap kóp aıtatynsyz. Ápkeńizdiń ornyna qyz bolyp hat órnektegenińizdi de jasyrmaıtynsyz. О́zińiz. Ákem men sheshem qanshama qıyndyqtardy qalqoz halqymen birge bastarynan keshti. Jeti qyz ben eki uldy jetildirý jeńil emes-ti. Klýb meńgerýshisi kitap oqyp jatsa, kelinshegi ketpen shapsa, turmys qalaı ońalsyn?! Sonda-daǵy qabaqtaryn shytpaıtyn. Jezdeńiz ben ápkeńiz. Kitap oqýdyń qyzyǵymen bárin umytatynbyz. Biz. Barsha­­myz. Ol jyldary siz jıi­rek keletinsiz. Júz jıyr­ma tórt úıli Úıgentastyń kúlli jurty qaıran qala qarap qala­tyn. Tiri jazýshyny kórip. Jıi-jıi suraıtyn. Sizdi. Kitap­tary­ńyz­dy. О́tpeli deıtuǵyn ózgesheleý kezeń jetti. Jeti qyzdyń jan-jaqqa uzatylyp úlgergenin qara­sańyzshy. Eldiń bári erekshe teń dep esepteler eski zamanda. Qalqoz taramaı turǵanda. Úlken jıenińiz Tarazda turaq­taǵan. Qorjyn tam, birer iri qara men otyz shaqty qoı jáne solar qystaıtyn qıqy-jıqy qora qara shańyraqtyń ıesi retinde maǵan buıyrǵan. Ápkeńiz álektenip, enelerinen endi bólingen qozy otaryn qabyldaǵan. Orta mektepti jańa bitirgen meni kómekshilikke alyp, azaptyń arbasyna jekken. Jekeshelendirý jappaı júrip kep-kep bergen. Ańyz aıtqysh, pikir paıym­da­ǵysh, kitap oqyǵysh úıgen­tastyqtar qalqozdy qaz-qal­pynda qaldyrý kerek desken. Kúńkildesken. Ondaı-on­daı oılar oryndalmasqa oıys­qan. Egistikter enshilengen. Shabyndyqtar shekaralanǵan. Jaıylymdar jaıbaǵystalǵan. Alaıda, taý baýraılaryndaǵy qysqy qoralardy menshikteý qıynǵa soqqan. «Jer daýynan da, jesir daýynan da qoı qoralardy bólý aýyr boldy-aý!» desken tarıhı romandardy tapjylmaı oqýǵa ádettengen áleýmetińiz. Balbulaqtyń basyndaǵy qora­ny bólmekke kámásııa kelgen. Onshaqty úmitkerdiń ara­syndaǵy aıtys-tartys alys-julysqa aınala jazdap, Úı­gentastaǵy úıaralyq ahýal keı qurlyqtardaǵy halyqaralyq jaǵdaılardan beter shıele­nisken. Kámásııa músheleri qatty sasqan. Bireýleri jalbyz julyp, ekin­shileri andyz syndyryp ıiskegen bop, janjaldyń beıbit túrde basylýyn Jaratýshy Ieden jalbaryna tileskendeı-tuǵyn. Pende shirkinderdiń áýle­ki áreketterine qınalǵan móldir bastaýlar jalt-jult jaltaq­tasady-aı. Kenet, kóke, qaıdan, qalaı taýyp ala qoıǵanyn qaıdam, sizdiń ápkeńiz qolyndaǵy on altynshy kalıbrli, eski myltyǵynan aspanǵa oq atty. Aıqaı-shý sap tyıyldy. О́mir boıy ketpen shabýmen, qal­qozdyń qoıyn baǵýmen, saqpan­shylyqpen, sońǵy jyly qozydan toqtyǵa aınalǵan qıyn otardyń beınetimen býyltyqtana shy­nyq­qan bilekterin sybanyp, qa­rýyn qaıta kóterdi. Enesinen qal­ǵan eki kúmis bilezigin kúzdiń kempirshýaǵyna jarq-jurq etkize entigip, búı dedi-aý sonda ápkeńiz: − On­ shaqty úmitkerdiń qaı­sysy qalqozǵa, qoı sharýa­shy­lyǵyna menen artyq eńbek sińirdim dese, alǵa shyqsyn! Shy­nymen sondaı adam tabylsa, tas-qora soniki. Tabylmasa, meniki! Jal­ǵandyqqa jol bergendi bir­den atyp tastaımyn! Káne, shyqsyn! Sekýndtar syrtyldady. Mı­nýttar mıtyńdady. Jal­byzdar terbeldi. Andyzdar shaı­qaldy. On mınótteı ýaqytta on ­shaqty talaskerdiń birde-bireýi tyrp etpedi. Ápkeńiz taǵy da: − Talanǵa túsip, tarajǵa ketken qalqozdy qırandyǵa aınal­dyrǵan basshylaryń tursyńdar, qosshylaryń tursyńdar. Kámá­sııa­laryń kelipti. Qyryq myń­ǵa jýyq qoıdy barterge dep... Jep... Jutyp qoıǵandar kim­der?! A-a-a-a?! Kimde-e-er?!.. Aı­tatyn adam bar ma?! – dedi. «Kimde-e-er?!.. A-a-a-a?! De-e-er?!..» degen jańǵyryq taý-tastardy, saı-salalardy aralap kete barǵan. Aqyrynda, aǵataı, Balbu­laqtyń basyndaǵy baıyrǵy qora bizge tıgen. Siz kelmeıtinge kettińiz, kóke. Nege óıttińiz? Deı almas­pyn. Jazýshylardyń jaǵdaıy nasharlaǵan. Naǵashylaryńa qıyn. Desetin. Keıbir kisiler. Bara almadyq biz-daǵy. Toı-tomalaqtarda asyǵys amandasyp, az-kem ǵana jón surasyp, asyǵys túrde qoshtasatynbyz. Úıgentas aýylynyń turǵyndary tiri jazýshynyń biri haqynda tis jarmaıtynǵa aınalǵan. Klýb meńgerýshisi kitap ke­mirýinen tanbady. Oıpańdaǵy úıimizde oı ústinde jatady. Qalqozda istep kórmegen. О́mir boıy aýyldyq keńeske qarasty klýbtyń qyzmetinde júrgen. Shyryldaýyq shegirtkeshe ánde­tip-áýendetip, ádebıet deıtuǵyn áldeneniń ónbes te óshpes áń­gimesin sherte ápendelenip, sekeń­dep júre beripti. Sizdiń jezdeńiz, bizdiń ákemiz jónindegi qoǵamdyq pikir osylaısha aýnap túsken. Osynaý sebepterden ol kisige jekeshelendirý tusyn­da túk te tımegen. О́zi de um­tyl­maǵan. Qaldaıaqovtyń qaıy­ǵynda kitap oqyp jata beretin. Kúnderdiń kúninde klýb ta jekeshelendi. Áldebireýler tıyn-sıynǵa satyp alyp, bu­zyp áketisti. Premer-mınıst-rińizdiń ońtaılandyrý saıasaty oıran saldy. Bilesiz ony. Aýyldyq kitaphana mektep kitaphanasyna qosyldy. Aýyl kitaphanasynyń múlik-múkámaly mektepke syımastan, myńdaǵan kitaptar órteldi. Boraldaı bulaqtary bas­talar tusta saz bar edi ǵoı, naǵashy. Mine, sol sazdy túbekte kitaptar úsh kún, úsh tún boıy janyp ja­typty. Eń soraqysy sol, jana bastaǵan kitaptarǵa jany ashyǵan jalǵyz adam tabylmapty. Taýdan, Balbulaqtyń basynan túndeletip jetkenimde she, kóketaı, qaraýyta qabarǵan kúltóbeni ǵana kórdim. Jezdeńiz klýb pen kitaphana kúıigin kótere almaǵan. Iship ketken. Úsh-tórt kúndeı ún-túnsiz búktetilip jatqan. Taǵy da tórt-bes kúndeı shyrt uıqysynan shoshyp oıanyp, áldenelerdi alaqtaı aıtyp júrdi. «Kitap órtengen jerden óre túregelgen birdeńeler jabyla júgirip, qýyp berdi. Zorǵa qutyldym...» deıtin. Aqyrynda aıqara ashylǵan kórkem kitapty betine basqan kúıi baqılyq boldy. Jerleýge jetip úlgerdińiz ǵoı. О́zińiz. Bir túnep, qatty qaıǵyryp, qaıtyp kettińiz. Úıgentasta kitap oqý kúrt kesilgen. Toqsan jetinshi jyl­ǵy qysta taýda da, baýda da aǵash sıregenin bilesiz. Toqsan se­gizinshi jyldyń qaqaǵan qy­synda úıgentastyqtar kitap­tarynyń jarym-jartysyn otqa tamyzyq etisken. Eki myńynshy jylyńyzdan bastap úlken-úlken shaharlaryńyzdaǵy iri-iri olıgarhtaryńyz, baı-baǵlan­da­ryńyz meıramhanalary men meımanhanalarynyń, basqa da basty-basty ǵımarattarynyń ishki ıntererlerine ózgeshe ózgerister engizdi emes pe? Qu­ry­lys materıaly retinde kitap sorlyny sorlatyp paıda­lanbaqqa kóshti ǵoı solar. Qyzyq-aı. Tutas qabyrǵalardyń tula boıyna, tutas dýaldaryna desteleı nyǵyzdap kitap qalap qoıady. Attary da, avtorlary da, bederleri men bádizderi de kórinbeıdi. Ishki jaqtarynda ishten tynady. Sondaı sán, myqty moda beleń alyp, báseke bastalǵan. Búginde múlde údep ketti ǵoı, kóke. Myńdaǵan, mıl­lıon­daǵan kitaptar qurylys materıaly bop turypty. Úıgentastyń ǵana emes, ózge aýyldar men aımaqtardyń kitap­tary temir kólikterge tıelip, Tarazǵa, taǵy da talaı-talaı qalalarǵa tartqan. Alǵashqyda azdap-azdap tartynǵandar tabyl­ǵan. Bizdiń aýylda. Tólem mólsheri eselengen soń, qatar­daǵy qarapaıymdardy bylaı qoıyp, muǵalimderge deıin kitap ataý­lydan maqurymdanǵan. Mek­tep kitaphanasy da oısyraı ortaı­ǵan. Sóıte-sóıte Úıgentastaǵy júz jıyrma tórt úıdiń túgelge jýyǵynan kórkem ádebı kitapty emge taba almastaı ahýal qalyp­tasqan. Oqyrman da qalmaǵan. Jez­deńizden keıingi úsh-tórt jylda belsendi oqyrmandardyń birinen soń biri qaıtys bolǵanyn qarasańyzshy, qaıran-aı! Aýyldastarmen aralyq al­shaqtap bara jatty. Birte-birte bul jurtyńyz kópe-kór­neý kelemejdep-keketpekke kóshken. Sizdiń jıenińizdi. Kekesin kernegen. Sanalardy. Sanasyzdardy. Oqymaqty doǵarǵandar aqymaq­tanbaqqa ketken. Shynymen-aq kórkem kitap oqý, aqyn-jazý­shylar týraly aıtý, óleń men áńgime, hıkaıattar men romandar haqynda pikirlespek ersi sanalar kezeneıli kezeń de kelip jetken. Elińizge. Onyń ishinde Úıgentasyńyzǵa. Jyldar jyljydy. Sýlar sýsydy. Kitaptan kóz jazyp qal­ǵandar topastana tústi. Jalǵyz qal­dym. Oqyrman retinde. Kóke! Kórkem dúnıelerdiń sáý­lesin seze almaıtyndardy jezdeńiz qatty músirkeýshi edi ǵoı. Músápir sanaıtyn. Endigi tobyrlar, dos-jarandaryma deıin, myna meni músápir kórip, qashqaqtaıdy. О́zińiz de ómir boıy meńzep-mánistep, meıirimdi júdetip, joǵaltyp almaýǵa úndep kelesiz ǵoı. Qorqynyshtarym men qaýipterim qalyńdap, qabyzdap bara jatty, naǵashy. Qulaqtaryma shanshý bop qadalyp, ysqyra yshqynatyn shýyl údegen. Meıirim men mahabbat, sezimtaldyq kún ótken saıyn júdep-jadap bara jat­qandaı, jezdeńizshe shoshynatyn kezderim kóbeıdi. Balbulaqtyń basynan oı­pańdaǵy Úıgentasqa tús­pesten, tuıyqtanyp júrdim. Ońa­shalyqty qalaımyn. Kitapqa qunyǵyp bas qoıamyn. Klýb meńgerýshisiniń ornyna ózimdi qoısam, júrek shirkin shanshıdy-aı. Janym janshylady-aı. Hal-kúıimdi tereńnen túısinetin qaıran sheshem, sizdiń sezgir ápkeńiz janyma jalaý bolyp jelbireıdi-aı. Kelinine, nemerelerine aqylyn aıtady. Sábı kórip, basymnan sıpaıdy. Kópten beri anashymnyń aq júzine anyqtap qaramaǵan ekem. Qasymda júrse de. Qý tirlik dep júrip. Kitap kemirip júrip. Kenet ápkeńizdiń betinde ájim shıyrlarynan saý-tamtyq qalmaǵanyn, qatty qartaıyp ketkenin kórip, selk ete tústim. Samaılarynan ýys-ýys aq shash tógilip, janarlary tumandanyp turypty. Ákeden ólideı, shesheden tirideı qanshalyqty alys­taǵanymdy ańǵardym, aǵa. Tańdanystan teńseldim, kó­ke. Alaıda, anashymnyń sonshalyqty sharshap-shaldyq­qany, meniń kózime qartaıyp kóringeni bylaıǵylarǵa túk te bilinbeıtin. «Fermer apa» dep qyzyǵatyndar kóp. Qoı qorany qarýmen qaratyp alyp, baıy­p ketti dep qyzǵanatyndar da az emes. Sizdiń ápkeńizdi Úıgen­tastaǵy qatarlastarynan áldeqaıda jas kórinedi de­setin. Kim bilsin-aı, kim bil­sin. Bálkim, basqa keıýanalar bizdiń sheshemizden de qat­ty­raq qartaıǵan shyǵar. Biz pa­qyr­laryńyz ony sezbeıtin shyǵarmyz. Kimniń qartaıyp, kimniń jasarǵanyn qaıdam, áıteýir ádebıet kitaptarynsyz qalǵan, oqýdan, oılanbaqtan aýlaqtanǵan adamdar asa qorqynyshty edi. Aıtaqqa arsyldap, aıla men alaıaqtyqqa birjolata boı aldyrǵandar, aınalaǵa ańǵaryp emes, alaryp qaraıtyn qaraýlar basymdanǵandaı. Qoı baǵyp júrip, oı baǵa bermek te birdeńege aparyp soqtyrady eken dá, kóke. Qas­qyr­lar qatty basynatyn boldy. Qoradaǵy qoıdan qala­ǵandaryn arqalap áketetinge aınaldy. Tarazdaǵy jıenińizben aqyldasyp, qorany qattyraq nyǵaıttyq. Qarańǵy túnde kire almaǵan qasqyrlar shańqaı túste tıisetin ádis tapqan. Myń shaqty mańyramany samal saýlap turatyn Búırekbetkeıge ıirip, kelinińizdiń mánerlep pisiretin mántisinen keıin kitap oqý ádetim edi, kóke. Qasqyrlar ony da kóp kórdi-aý. Joıqyn jyrtqyshtar úıleri kitapsyzdanǵan úıgen­tastyqtarmen úılesim tapty. Jaýdaı shapty. Jıenińizge. Tapa-tal túste tamaqtaǵanyn tamaq­tap, arqalaǵanyn arqalap ákete baratyn boldy. Bir joly túski tamaqtan keıin kitap qyzyǵyn qııa almaı, eki saǵattaı kidiristep, Búı­rekbetkeıge atpen shyq­tym. Toǵyz qasqyr toǵyz qoıdy tis­teleı súıregen kúıi jyq­pyl­darǵa sińip úlgerdi. Qýyp jetý de, taýyp atý da múmkin emes edi. Atyp ta kórdim-aý aqy­rynda. Taǵy birde tústenip alyp, kitap oqyǵam. Qasqyrlar qaıta-qaıta shaba bermes, neǵypty sonsha. Dep. Qyratta jýsatyp ketken qoıyma jetsem, talaıy tamaqtalyp jatyr. Bir dáý qara qoıymdy qoldan soıǵandaı etip, etin tazalap jep, terisin jaıyp, basymen birge qaldyrǵan. Qasekeńder. Kórmeseń, sen­beısiń. «Qoı­dyń basyn óziń-aq jeı ǵoı, jazýshynyń jıeni» dep, mazaq­tap ketkendeı. Shydaı almaı, ańdymaqqa bel baıladym. Myl­tyq qolda, oqshantaı belde. Túski tamaqqa barmastan, buǵyp otyrǵam. Tobylǵynyń túbinde. Toǵyzy shyqqan. Búı­rek­betkeıge qarata búlkil qaǵar qarsańda qarsy aldymda toptanǵanyn qarańyz. Júrek atqaqtap, alqymǵa tireldi. Qase­keńderde qylaýdaı qaýip joq sııaqty. «Qanshama qııanat jasadyq saǵan, adamı zat. Al endi bizdi at!» Desetindeı. Attym-aý, obaly neshik. Kózdep turyp-aq basqandaı em. Qosaýyzdyń qos shúrippesin. Bireýine de tımedi ǵoı. Tımedi. Tıgize almadym, aǵa. Toǵyz qasqyr tıtteı de aspaı-saspaı, asyqpaı-aptyqpaı, ózgeshe óner kórsetip, ıreleń soqpaqtarmen bıleı jarysyp, bıiktep bara jatty. Adamı zatpyz ǵoı biz, kóke. Túlkini qý dep oılaımyz. Sum dep aıtamyz. Jazasyzdar sizder. Sóıtip. Shyndyǵyna kelsek, túlkilerińiz qýlyq-sumdyq jóninen qasekeńderdiń qasynda jip ese almasqa ketkeli qash-sha-an... Úlken qaladaǵy úlken jıe­nińiz qyzyn uzatty ǵoı, kóke. Oıy-ba-aı, aǵa, jańa qudalarymyz Qazaqstanyńyz boıynsha qu­rylys materıal­daryn saýda­laıtyn bıznesmenderdiń bire­geı­leri bolyp shyqty. Taraz túgili, Almatydaǵy alyp «Stroı­marketterdiń» birtalaıy bizdiń qudalardiki eken dá-á-á. Quda­lyqqa barǵanda kórip, talyp túse jazdadyq. Olardy biz de shaqyrdyq. Boraldaı ba­syndaǵy kitap órtelgen sazdy túbekte kúttik. Balbulaqqa apardyq. Qysqy qoralarymyz, myń shaqty mańyramamyz, júz shaqty jylqymyz kóńilderine qondy, kóke. Ábıir boldy ǵoı. Dedi. Ápkeńiz. Qudalar ketken soń qatty jylady. Qýanyshtan, árıne. Mine, aınalaıyn aǵataıym, kópten beri kórispeı-bilispeı ketken kókeshim, uzaq-sonarǵa sozylǵan hatymdy aıaqtaýǵa taıa­dym. Jıenińiz keshirilmes qyl­mys jasady dep em ǵoı. Úshbý hatymnyń basynda. Iá-ıá, qylmyskermin men. Qudalyq­tardy ábden atqaryp bolǵan soń, ári de oılandym, beri de oılandym. Tolǵanysqa tústim, kóke. Eseptep kep-kep qarasam, bir jyldyń ishinde tup-týra elý qoıymdy qasqyrǵa jegizippin. Osy bir jylyńyzda she, elý kitap oqyppyn. Qalǵan kitaptyń ózi de sol edi. Elý ǵana. Túpkilikti sheshimge bekin­dim. Elý kitapty jańa «Djıp» kóligimniń artyna arttym. Boraldaı ózeniniń aǵysy kú­sheıe­tin, quldı-qulama tusyna jetip toqtadym. Kitaptardy aqyryndap jerge túsirdim. Kúzgi kókke jaıyp tastap, qımaǵandaı qarap biraz otyrdym. Júsipbek Aımaýytovtyń «Aqbilek» deıtuǵyn qyzǵyltym kitabynan bastadym. Aqkó­biktene sarqyraǵan sýǵa laqtyr­dym. Qosh bol, kitap... Bir batty. Bir shyqty. «Aq­bilek». Shyrkóbelek qaqty qaıran kitap. Asaý aǵys asyǵyp ala jóneldi. Aqbilek qyz syń­syǵandaı. Aıanyshty daýys estilgendeı. Bir-birlep laq­ty­ramyn. Muhtar Áýezov. «Qıly zaman». Ǵabıt Músirepov. «Etno­grafııalyq áńgime». Ábdi­jámil Nurpeıisov. «Qan men ter». Ábish Kekilbaev. «Shyńyraý». Sherhan Murtaza. «Aı men Aısha». Muhtar Maǵaýın. «Kók kepter». Saıyn Muratbekov. «Kókoraı». Dýlat Isabekov. «Tirshilik». Oralhan Bókeı. «Kerbuǵy». Tólen Ábdikuly. «Oń qol». Beksultan Nurjekeev. «Bir ókinish, bir úmit». Nesipbek Dáýtaıuly. «Aıǵyrkisi». Tur­synjan Shapaı... Nurǵalı Oraz... Bir qarasam, sizdiń de kitap­taryńyz... Kóke-e-e-e! Prozanyń sharýasy bitti. Poezııaǵa qol saldym. Qol sal­ǵanda, mol saldym. Bes-alty kitapty laqtyrǵan saıyn úzilis jasaımyn. Aıqaılap jylaımyn. О́ksımin. О́kiremin-aı. О́kinemin-aý. Báribir, alǵan betten qaıtqym joq. Qosh bol, kitap... Eń sońǵy oqyrman men edim. Dedim. Úıgentastaǵy. Búginnen bastap basqa­landym, aǵa. Bálkim, topastanǵan tobyr­dyń bir múshesimin. Múm­kin, qoǵamdastarymnyń qata­ryna qosyldym. Endi olar qash­qaq­tamas. Keketpes. Sotym – siz­siz. Kóke. Qylmys jasaǵanym ras. P.S. Baıaǵy shyǵarmalaryńyzda postskrıptýmdy jıi qoldanatynsyz. Men de sóıteıin. Elý kitapty sýǵa aǵyzyp qaıtqanymdy ápkeńiz bilip qoıdy. О́zinen-ózi kúbirledi. «Myna taýdyń arǵy betinen Arys, bergi betinen Teris bastalady ǵoı. Ekeýiniń ortasynda tiri pendelerdiń kózine kórinbeıtin úshinshi ózen bar. Desetin. Baǵzydaǵylar baıan etetin. Seniń kitaptaryń sol ózenmen aǵyp otyryp peıishke kirer... Ákeńe jeter...» Dedi ápkeńiz. Muńaıyp. Túnde tús kórdim, kóke. Meniń marqum ákem, sizdiń jezdeńiz jumaqta, hor qyzdarynyń ortasynda sýǵa aǵyp ketken kitaptardy keptir-e-ep, qurǵat-e-ep, qunyǵa oqy-y-y-yp otyr. Duǵaı da duǵaı sálemmen, qylmysker jıenińiz Qoıshyman. 2016 jylǵy qazan. Balbulaqtyń basyndaǵy qora.