Deni saý ult degenine jetedi

Memleket basshysy N.Nazarbaev Qazaqstan halqyna 2017 jylǵy 31 qańtar kúni «Qazaqstannyń Úshinshi jańǵyrýy: jahandyq básekege qabilettilik» atty Joldaýyn jarııalady. Bul Joldaý álemde bolyp jatqan ózgeristerge baılanysty eldiń jahandyq básekege qabilettiligin qamtamasyz etetin ekonomıkalyq damýdyń jáne 30 ozyq eldiń qataryna qaraı turaqty túrde ilgerileýge laıyqtalǵan strategııalyq qadamdardyń negizi. Bul Joldaýda belgilengen bes basymdyqtyń tórtinshisi – adamı kapıtal sapasyn jaq­sartý. Osy basymdyqqa sáıkes eli­mizde bilim berý júıesimen qatar densaýlyq saqtaý júıesi de ózgerýge tıis. Densaýlyq saq­taý salasyndaǵy negizgi óz­geris, bıylǵy 1 shildeden en­gizi­letin mindetti áleýmettik me­­dı­­sınalyq saqtandyrý jú­­ıe­sine baılanysty. Bul júıe­niń tıimdiligi jan-jaqty tal­­qy­­landy. Bul baǵytta Máji­lis depýtattarynyń, qoǵam­dyq uıymdar ókilderiniń qatysýy­men dóńgelek ústel de ótkizildi. Aıta ketetin jaǵdaı, kópshilik bul júıege úlken úmitpen, senim­men qaraıdy. Sebebi, me­dı­sınalyq saqtandyrý jú­ıe­si­ne qatysýshylarǵa keń aý­qym­­daǵy medısınalyq qy­zmet­­ter usynylady, halyq­tyń áleý­met­tik álsiz top­ta­ry­na mem­le­kettik qoldaý kórsetiledi. Jańa júıe, densaýlyq saq­­taý salasynda halyqqa me­­dı­­sı­nalyq kómekti uıym­­das­­tyrý­dyń deń­­geıin kóterý jó­ninde, me­dı­sı­nalyq me­ke­­m­e­lerdi basqarý jáne olardyń báse­ke­­les­­tikke daıyn­dy­ǵyn arttyrý úshin úlken talap­tar qoıa­dy. Osyǵan baı­la­nys­ty Elbasymyz Úki­­metke jáne ákim­­derge qajetti deń­­geı­de densaýlyq saq­taý sa­lasyn damytý­dy, keń aýqym­­dy aqparattyq-túsin­di­rý jumysyn júr­gizý­di tapsyrdy. Elimizdegi den­saý­­lyq saqtaý salasyn aldyńǵy qatarly el­der­diń deńgeıine kóterýge to­lyq múmkindik týyp tur, son­­dyq­tan árbir medısına qyz­­metkeri, medısınalyq meke­melerdiń basshylary bul iske úlken jaýapkershilikpen qaraýǵa tıis. Búgingi tańda den­saý­lyq saqtaý salasynda úlken jetistikter bar, ártúrli jańa medısınalyq tehnologııalar keńinen engizilip jatyr, jo­ǵa­ry deńgeıdegi medısınalyq kómekke qarapaıym halyqtyń qol­jetim­diligi art­ty. Osy baǵytta úl­ken kóńil aýda­ratyn má­sele ol medısı­na qy­zmetkerler­iniń ká­si­bı deńgeıin kóterý, ıaǵnı negi­zi bola­shaq dáriger­ler­­di daıyndaý kezi­nen bastap, ke­ıin de turaqty túr­de jalǵastyryp oty­rý. Bul jóninde ma­man­dar da­ıyn­­­­daı­tyn orta jáne joǵary oqý oryn­daryna sapaly bilim berý boıynsha kóp mindetter qoıy­lady. Jaqyn arada ótken depýtattar­dyń Joldaýdyń negizgi qaǵı­dalaryn halyqqa jetkizý maq­satyndaǵy kezdesý­lerinde osy máseleler keńinen talqylandy. Joldaýda, densaýlyq saq­taý salasynyń ózekti máse­leleri­niń biri – halyqty dári-dá­r­mekpen qamtamasyz etý­ge kóp kóńil bólingen, ıaǵnı zańnamalyq turǵydan bar­lyq dári-dármektiń baǵasyn ret­teýdi engizý qajettiligi aıtyl­d­y. Medısınalyq kómek­­tiń sapalylyǵy naý­qas­tar­dyń dári-dármekke qol­jetimdiligine baılanysty ekenine eshkim kúmán keltir­meıdi. Memlekettik bıýdjettiń esebinen naýqastar aýrýdyń 49 túri boıynsha dári-dármek­pen tegin qamtamasyz etiledi. Jalpy, naýqastardy emhanada jáne aýrýhanada tegin dári-dármekpen qamtamasyz etý úshin jyl saıyn 164,8 mlrd teńgege jýyq qarjy jumsa­lady. Halyq óz tarapynan 200,0 mlrd teńgeden astam qar­jyǵa dári-dármek satyp alady. О́kinishke qaraı, naryq talabyna sáıkes dári-dár­mekterge (negizinde syrttan ákelinetin) osy ýaqytqa deıin erkin baǵa qoıylyp kelgen, osynyń nátıjesinde ártúrli dárihanalarda satylatyn baǵa­­lardyń aıyrmasy 2-3 esege jetedi. Munyń bári ke­pil­­di tegin medısınalyq kómek shyǵynynyń artýyna, naý­qastardyń dári-dármekke degen qoljetimdiliginiń tómen­deýine yqpal etedi. Kóp jyldar boıy elimiz syrttan keletin dári-dármekterge táýeldi bolyp kel­di, sondyqtan olardyń baǵa­syn retteýge múmkindik bol­mady. Aıta ketetin jaǵdaı, dúnıe júzinde, mindetti medı­sı­nalyq saqtandyrý júıesi engizilgen elderde, saqtandyrý jos­paryna engizilgen medı­sınalyq kómek dári-dármekpen qamtamasyz etilgen kezde olar­­dyń baǵasyna memleket deńgeıinde shekteý qoıylady. Bizdiń elimizde de farma­sevtıka ónerkásibiniń damýyna jaǵdaı jasalyp, qazirgi kezde halyqaralyq talaptarǵa sáı­kes dári-dármekter shyǵ­a­ry­la bastady, syrttan ákeli­netin dári-dármekterge táýel­dili­gimiz tómendedi, ıaǵnı mem­leket tarapynan olardyń baǵasyn retteý múmkindigi týyp otyr. Bul úlken áleýmettik máse­le, mindetti medısınalyq saq­tan­dyrý júıesiniń saqtandyrý josparyna engizilgen medı­sınalyq kómek dári-dármekpen qamtamasyz etilgen kezde mem­l­ekettik bıýdjettiń, qor­dyń qarjy shyǵynynyń tómen­deýi­ne, jınalǵan qarjynyń tıim­diligin arttyrýǵa kóp yqpal jasaıdy. Záýresh AMANJOLOVA, Parlament Májilisiniń depýtaty